Protestgeloof met een vergiet op je hoofd

Jongens uit de provincie zijn het, met Drentse tongval en het zelfvertrouwen van de onmisbare ict-specialist. Ze dragen opgeschoren kapsels, leren schoenen met spitse neuzen en af en toe een vergiet op hun hoofd, want vanaf een bedrijventerrein bij Emmen promoten ze, tussen het verzinnen van cloudoplossingen voor hun werk, een religie die dat aanmoedigt: de Kerk van het vliegend Spaghettimonster.

Margriet Oostveen
Pastafarie Dirk Jan Dijkstra en twee bestuursleden van zijn kerk. Beeld
Pastafarie Dirk Jan Dijkstra en twee bestuursleden van zijn kerk.Beeld

Dirk Jan Dijkstra (24) en een paar collega's besturen met een student in Eindhoven de Nederlandse tak van de pastafari, een internationale club protestreligieuzen met naar eigen zeggen tienduizend Nederlandse leden. Dirk Jan laat me aan zijn bureau het adresbestand zien en het lijken er inderdaad zoveel, gratis registreren op de website is dan ook voldoende.

We spreken elkaar twee dagen voor Dirk Jans rechtszaak tegen de gemeente Emmen, gisteren in Groningen. Inzet is de pasfoto op de identiteitskaart die hij bij de gemeente aanvroeg en het voor pastafari 'heilige vergiet' dat hij daarop wil dragen, wat de gemeente niet toestaat. Voor de rechtbank van Den Bosch dient binnenkort een vergelijkbare zaak, van het bestuurslid uit Eindhoven, die met vergiet op zijn rijbewijs wil staan.

Onder Nederlandse pastafari vind je studenten, voorstanders van het Oekraïnereferendum en een Nexit, aanhangers van de Piratenpartij, alsook tv-presentator Arjen Lubach. Hun weerzin tegen autoriteit zie je bij referendumfundamentalisten, maar ook bij de provo's uit de jaren zestig, al waren die links en noemen deze bestuursleden zichzelf liever 'midden-rechts'. Het bedrijfje van Dirk Jan zoekt ook voor klanten uit of verkeersboetes wel terecht zijn, 'als een stukje dienstverlening'.

Hij is de zoon van een elektricien en een gehandicaptenverzorgster, een christelijk gezin in Klazienaveen. Ging aanvankelijk gedachteloos met zijn ouders mee naar de kerk, maar begon zich als puber af te vragen of God 'wel echt liefde was'. Rond de tijd dat Dirk Jan was begonnen aan zijn mbo-opleiding ict, in 2005, stuurde de Amerikaanse natuurkundestudent Bobby Henderson zijn scheppingsverhaal van het vliegend Spaghettimonster per open brief de wereld in: een satirisch protest tegen een beslissing in Kansas om het onderwijzen van 'intelligent design' toe te staan (een pseudowetenschap die de evolutietheorie negeert omdat God de opperarchitect moet blijven). Die brief werd breed opgepikt en verspreid via internet en enthousiastelingen: veel hackers, bètastudenten en ict'ers. Zij stampten vooral online een kerk uit de grond rond het Spaghettimonster, met Bobby Henderson als zijn profeet. Nogal melig ja, en in Amerika is het pastafarianisme ook geen erkende religie, maar in Polen, Nieuw-Zeeland en Nederland intussen wel. In Nieuw-Zeeland mogen pastafari al huwelijken sluiten. Nederlandse pastafari hebben een kapel in Nijmegen, waar de voorheen christelijke heiligenbeelden volgens Dirk Jan nu vergietjes op het hoofd dragen.

Met vergiet op je pasfoto om je punt te maken. Beeld
Met vergiet op je pasfoto om je punt te maken.Beeld

Pastafari zijn niet per se tegen religie of hoofddoekjes maar willen de uitzonderingspositie van religie in de maatschappij ter discussie stellen. 'De serieuze insteek', noemt Dirk Jan dat enthousiast, 'want wij wijzen religie op zichzelf niet af'. Waar ze niet tegen kunnen, zijn de zaken die hem in Klazienaveen ook begonnen op te vallen: oneerlijke behandeling, onderdrukking, vooroordelen, gekwetst zijn uit naam van een geloof.

Omdat religieuze joden en moslims met keppeltje of hoofddoek op een pasfoto mogen staan, maken pastafari graag een punt van het dragen van hun vergiet. Een Oostenrijkse pastafarie bedong vijf jaar geleden als eerste het recht om uit religieuze overwegingen met een vergiet op zijn hoofd op de pasfoto in zijn rijbewijs te staan. Daarna lukte het pastafari in Tsjechië, Texas, Utah en Nieuw-Zeeland, enzovoort. Het stadje Pomfret, New York, installeerde intussen een pastafarie als gemeenteraadslid, voorzien van een vergiet bij de plechtigheid.

In de uitspraak in Groningen zal het opnieuw gaan om de vraag hoe noodzakelijk het is een vergiet te kunnen dragen voor de pastafari. Zo'n twintig leden waren dus met vergiet op gekomen. En Dirk Jan probeerde de rechter wijs te maken dat hij zijn vergiet liefst zo vaak mogelijk draagt.

Maar als ik bij hem ben zet hij het vergiet toch pas op wanneer ik dat vraag voor de foto. Dat vergiet is natuurlijk ook niet het werkelijke punt. Hoe lollig verpakt ook: deze Nederlandse pastafari hebben vooral een hekel aan 'zelfingenomenheid' en 'je beter voelen dan een ander'. Typisch Nederlands eigenlijk. Echt iets voor mensen die niets ernstig nemen, behalve zichzelf.

Spaghettimonster verbeeld door Arne Niklas Jansson. Beeld
Spaghettimonster verbeeld door Arne Niklas Jansson.Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden