beeldvormers

Protesterende jongeren blijven in Soedan het goede voorbeeld geven

Er staan Soedan duistere tijden te wachten. Maar de vele jongeren en vrouwen die de straten opgingen om hun steun aan de burgerregering te betuigen, bieden een sprankje hoop.

Arno Haijtema
De protesterende jongeren legden in Khartoem wegversperringen aan met gestapelde stenen en brandende autobanden.  Beeld REUTERS
De protesterende jongeren legden in Khartoem wegversperringen aan met gestapelde stenen en brandende autobanden.Beeld REUTERS

Het is zo’n hoopvolle foto, waarop een Soedanese demonstrant te zien is die op straat een protestgedicht declameert. Hij wordt omringd door demonstranten die het samen met hem vreedzaam opnemen tegen de van oorlogsmisdaden en corruptie beschuldigde dictator Omar al-Bashir.

De dictator die zijn land smoorde moest uiteindelijk het veld ruimen en de foto die AFP-fotojournalist Yasuyoshi Chiba van het poëtische protest maakte, werd in 2020 uitgeroepen tot World Press Photo van het jaar. Een foto als een belofte, een aankondiging voor de hele wereld: de Soedanezen zouden het beter krijgen en de door militairen en burgers geleide overgangsregering zou het arme Oost-Afrikaanse land naar de democratie leiden.

Tot zover de droom die ver voor de weerbarstige werkelijkheid uit snelt.

Maandag kwam het niet helemaal onverwachte nieuws – de dreiging hing al langer in de lucht – dat militairen onder leiding van generaal Abdel Fattah al-Burhan de macht hebben overgenomen. En dat de premier die de overgangsregering leidde, Abdalla Hamdok, met zijn vrouw is ontvoerd toen hij had geweigerd uit zichzelf te vertrekken. Een paar dagen later zijn ze, verklaarde Burhan sussend, onder huisarrest geplaatst.

Tienduizenden demonstranten gingen al vóór de coup en in de dagen erna de straat op in Khartoem en andere steden. Om te laten zien dat ze zich hun droom van democratie niet laten ontnemen en dat ze de burgerregering blijven steunen. Foto’s uit Khartoem tonen met nationale vlaggen zwaaiende demonstranten die autobanden in brand steken (met de bekende gitzwarte rookwolken tot gevolg), en muurtjes stapelen om wegen te blokkeren. Wat opvalt is het grote aantal jongeren en kinderen onder de demonstranten, en ook het grote aandeel van vrouwen. Dat is geen vanzelfsprekendheid in het land dat onder Bashir gold als een fundamentalistische islamitische staat en door de Verenigde Staten op een lijst van landen die terrorisme ondersteunen werd geplaatst. In de jaren negentig vond Al Qaida-leider Osama bin Laden er nog bescherming.

In een tv-toespraak die op de site van The New York Times staat, is te zien dat het generaal Burhan menens is. Op barse toon maakt hij de opheffing van allerlei bestuursorganen bekend. Er zijn foto’s van bloedende demonstranten. Het leger heeft volgens dezelfde krant maandag zeven burgers doodgeschoten en er zeker 140 verwond.

Wat op de recente foto’s uit Soedan evenzeer opvalt is juist het ontbreken van beelden van de militairen die het wapengeweld veroorzaken. Slechts enkele stiekeme foto’s tonen de veiligheidsdiensten die met donkergroene jeeps een straat van Khartoem bevolken. Ze zijn van grote afstand gefotografeerd, terwijl ze met hun rug naar de camera zijn gekeerd. De beelden tonen de huiver die de fotograaf klaarblijkelijk was bekropen bij de aanblik van de mannen in uniform.

Er staat heel wat op het spel voor generaal Burhan. Volgens The New York Times is hij altijd een steunpilaar van Bashir gebleven en is hij medeverantwoordelijk voor de genocide die het Soedanese leger en de gevreesde Janjaweed-milities hebben gepleegd in de provincie Darfur. Bashir, die wegens corruptie in de gevangenis zit, hangt nog altijd berechtiging bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag boven het hoofd. Een dreiging die ook voor zijn getrouwe Burhan vervelende gevolgen zou kunnen hebben, en die de generaal dus ook volgaarne wil afwenden.

De donkere wolken over de straten van Khartoem mogen symbolisch heten voor de – als de voortekenen niet bedriegen – duistere tijden die Soedan staan te wachten. Amerika heeft, in reactie op de coup van maandag, 700 miljoen dollar economische hulp aan het land bevroren, zodat de toch al penibele staat van de economie verder verslechtert. En intussen werpt de bevolking zich opnieuw in de strijd voor ‘vrijheid, vrede, gerechtigheid en beschaving’, zoals een gefotografeerde vrouw het op een kartonnen bord beschreef.

De (broodmagere) demonstrant die zijn protest op gymnastische wijze vorm geeft, is een van de weinigen die de straten van Khartoem met zijn strapatsen opvrolijkt. Hij geeft de nieuwe machthebbers tegen de achtergrond van het zwarte rookgordijn het goede voorbeeld: zo ziet een vreedzame omwenteling eruit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden