Protesteren tegen de Spaanse monarchie? Dan wel zonder vlag en paars t-shirt

De Spaanse regering en politie doen vandaag hun uiterste best om de inauguratie van de nieuwe koning Felipe VI zonder strubbelingen te laten verlopen. Republikeinse vlaggen, paarse t-shirts en samenscholingen zijn verboden, maar Spanjaarden hebben andere manieren gevonden om hun onvrede over de monarchie te uiten. 'Weinigen hebben gehoor gegeven aan de oproep om de Spaanse vlag uit te hangen', merkt Volkskrant-correspondent Steven Adolf op.

Demonstranten zwaaien met republikeinse vlaggen tijdens een kleinschalig protest in Madrid. Beeld reuters
Demonstranten zwaaien met republikeinse vlaggen tijdens een kleinschalig protest in Madrid.Beeld reuters

In het centrum van Madrid is de stemming vandaag feestelijk, zegt Adolf. 'Langs de route die de nieuwe koning vanmiddag heeft afgelegd, stonden veel monarchisten, dagjesmensen en toeristen. Het was druk, maar ook niet zo druk dat je niets zag.'

Klokslag 12 uur stond er een republikeinse demonstratie gepland op het centrale plein Puerta del Sol. Het tijdstip is niet toevallig: precies op dat moment zouden de nieuwe koning en koningin van het parlementsgebouw, waar Felipe VI trouw aan de grondwet zwoer en een inaugurele rede hield, naar het Koninklijke Paleis (middenin het centrum) afreizen.

De demonstratie was daarom hoogst ongepast, vond de Spaanse afgevaardigde Cristina Cifuentes. Ze liet dinsdag weten dat het in de ban was gedaan. 'De demonstratie is onverenigbaar met de veiligheidsmaatregelen die moeten worden genomen om de evenementen rondom de inauguratie te beschermen', luidde haar argument.

De organisatoren van het protest lieten daarop weten niet van plan te zijn de demonstratie af te blazen, maar Puerta del Sol was vandaag omgetoverd tot een parkeerplaats voor politieauto's. Het plein was hermetisch afgesloten. Bovendien gold er een samenscholingsverbod voor republikeinse groeperingen.

Drie mensen opgepakt
Desondanks zijn er wat kleine protesten gemeld in het centrum van Madrid, met een totale opkomst van zo'n 500 demonstranten. De politie maakte bekend dat er zeker drie betogers zijn aangehouden.

De Spaanse editie van The Local heeft foto's geplaatst waarop te zien is hoe de politie een man met een paars t-shirt aanhoudt, evenals een vrouw die een republikeinse vlag bij zich draagt. Paars is de kleur die symbool staat voor de republikeinse protestbeweging. 'De politie in het centrum van Madrid hanteert een zero tolerance-beleid tegenover iedereen die vandaag paars draagt', schrijft The Local.

'Ik heb de hele dag niets van protest gemerkt', aldus Steven. 'De politie had ook verboden om republikeinse vlaggen uit te hangen langs de route die de koning aflegt, dus die waren nergens te zien. Of ja, er hing een vlag aan Torre de Madrid, een heel hoog gebouw. Die hing helemaal boven, aan een balkon. Mogelijk deed er niemand de deur open, dus dan is het lastig om zo'n vlag weg te halen.'

Weinig vlaggen
Volgens Adolf waren er vandaag überhaupt weinig vlaggen te bespeuren. Hoewel de burgemeester van Madrid inwoners had opgeroepen om de Spaanse vlag fier uit te hangen, gaven weinigen hier gehoor aan. 'Het is toch een teken dat het allemaal niet zo vanzelfsprekend is. Mensen staan in Spanje veel kritischer tegenover het koningshuis dan in Nederland.'

Dat blijkt ook uit een recente peiling van dagblad El País: bijna tweederde van de Spanjaarden is voorstander van het organiseren van een referendum over de invoering van een republiek.

Die monarchie-kritische houding verklaart ook de snelle opkomst van de partij Podemos (letterlijk: 'Wij kunnen'), die tijdens de laatste Europese verkiezingen vanuit het niets 8 procent van de stemmen wist te behalen. Daarmee is het plotsklaps de vierde partij van het land.

De optocht van koning Felipe VI en zijn vrouw Letizia in Madrid. Beeld getty
De optocht van koning Felipe VI en zijn vrouw Letizia in Madrid.Beeld getty
Juan Carlos (links), prinses Leonor, Felipe VI, Letizia en prinses Sofia zwaaien naar het publiek vanaf het balkon van het Koninklijke Paleis. Beeld afp
Juan Carlos (links), prinses Leonor, Felipe VI, Letizia en prinses Sofia zwaaien naar het publiek vanaf het balkon van het Koninklijke Paleis.Beeld afp

Misstappen van koning Juan Carlos, gecombineerd met de oplopende werkloosheid, bezuinigingen en het corrupte systeem van een zichzelf verrijkende bestuurskaste, deed de kritiek op het koningshuis aanzwellen. Toen Juan Carlos op 2 juni zijn aftreden bekend maakte, gingen duizenden republikeinen de straat op. Ze zwaaiden met rood-paars-gouden vlaggen die uit de tijd van de tweede Spaanse republiek (1931) stammen. Deze republiek werd na een gruwelijke burgeroorlog omver geworpen door dictator Francisco Franco. 'Spanje zal morgen weer een republiek zijn', zongen de demonstranten. Ze lieten in de aanloop van de inauguratie nog verschillende keren van zich horen. Niet alleen in de hoofdstad Madrid, maar ook in Barcelona, Sevilla, Valencia, Alicante, A Coruna en Vigo.

Bomspecialisten en scherpschutters
Protesteren is vandaag door alle veiligheidsmaatregelen een stuk lastiger. Niet alleen geldt er een samenscholings - en vlaggenverbod, ook zijn er zevenduizend politiemannen, onder wie ook scherpschutters, anti-terreureenheden en bomspecialisten, uitgerukt om de evenementen in goede banen te leiden. Afgelopen dinsdag verlaagde de Spaanse regering bovendien het dreigingsniveau voor terrorisme van het laagste niveau (vier) naar drie. De toegang tot vliegvelden en kerncentrales is daardoor beperkt en het is gemakkelijker om mensen op te pakken.

undefined

Een reusachtige foto van het nieuwe Spaanse koningspaar, Felipe VI en zijn vrouw Letizia, in het centrum van Madrid. Beeld ap
Een reusachtige foto van het nieuwe Spaanse koningspaar, Felipe VI en zijn vrouw Letizia, in het centrum van Madrid.Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden