Protesteren? Liever snel afstuderen

In Amsterdam bezetten studenten weer eens ouderwets een gebouw. Toch blijft de actiebereidheid gering.

De politie staat op het punt een sit-in op te breken door studenten die solidair zijn met de bezetters van het Bungehuis op te pakken. Het UvA-gebouw werd vreedzaam ontruimd door de politie. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Als boze studenten een universitair gebouw bezetten, zoals de afgelopen anderhalve week het Bungehuis, is de vergelijking met de bezetting van het Maagdenhuis in 1968 welhaast onvermijdelijk. De bezetters van de faculteit van Geesteswetenschappen streden voor meer democratie en minder 'rendementsdenken' bij de Universiteit van Amsterdam; zij kregen hiervoor ook steun van het wetenschappelijk personeel.

'Laat dit het begin zijn van een breed studentenprotest', zegt filosoof André Klukhuhn (74); eind jaren zestig studeerde hij in Amsterdam, dat toen zinderde van actiebereidheid. De hoop dat deze bezetting de aftrap is voor een brede studentenmobilisatie, leeft ook bij politiek bewuste studentenclubs in andere steden, bijvoorbeeld bij Kritische Studenten Utrecht.

Schaapskuddementaliteit

Of studenten nu echt massaal in actie gaan komen? Dat is nog maar de vraag. De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) heeft nog geen signalen ontvangen dat dit Amsterdamse protest zal overslaan naar andere steden.

De bescheidenheid van het protest verbaast sommige oud-studenten die in de jaren zestig, zeventig en tachtig om elk wissewasje een gebouw bezetten. Hoe kan het dat de huidige generatie studenten zo tam reageert op bijvoorbeeld het vervangen van de basisbeurs door een leenstelsel? En op al die andere maatregelen waarmee de druk om snel de bul te behalen flink is opgevoerd?

'Vroeger was de universiteit een plek waar je zo lang mogelijk wilde blijven. Voor de studenten van nu is het niet zo leuk meer. Het wordt hun onmogelijk gemaakt zich te verdiepen in de maatschappij. Ze willen zo snel mogelijk weg om geld te gaan verdienen', zegt Klukhuhn. De scheikundige en filosoof doceerde tot voorkort filosofie op de Universiteit Utrecht. Sinds de jaren zestig en zeventig ziet hij de betrokkenheid van studenten afnemen. 'Er heerst een schaapskuddementaliteit.'

Een gearresteerde bezetter van het Bungehuis komt lachend naar zijn collega's het Bungehuis uit. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Geen tijd en energie

Zelf noemen veel studenten zich liever pragmatisch. In de jaren tachtig wisten studenten nog een Malieveld te vullen. November vorig jaar hieven er nog geen tweeduizend man de vuist tegen het door hen verfoeide leenstelsel.

'Met z'n allen op een winderig veld staan luisteren naar politici die toch allang hun beslissingen hebben genomen, dat spreekt weinig studenten aan', zegt student Jorik (20) van Kritische Studenten Utrecht, die strijden voor meer kwaliteit van het onderwijs. 'De huidige politici voeren bovendien hun maatregelen stapje voor stapje in, waardoor studenten te laat doorkrijgen wat de gevolgen zijn.'

Studenten hebben daarnaast domweg geen tijd en energie meer om te protesteren, door de studiedruk en de noodzaak om te werken. Studeren wordt meer als een investering in jezelf beschouwd, om later carrière te kunnen maken, in plaats van als een periode in het leven waarin kritisch nadenken wordt gestimuleerd. 'Door deze mentaliteit zijn veel studenten erg op zichzelf gericht geworden', zegt Jorik.

De bezetters van het Bungehuis geven wat hem betreft het goede voorbeeld, Jorik heeft hen bezocht. Ook Klukhuhn prijs de actie in het Bungehuis, die hij 'lekker stevig' noemt. Bij andere bezettingen van studenten die hij de laatste jaren heeft meegemaakt op de universiteit liep het in zijn ogen 'op zo'n zachte manier af, veel te keurig'.

De druppel

Bij de LSVb denken ze dat de actie in het Bungehuis zeker niet de laatste zal zijn in Amsterdam. 'De manier waarop de Universiteit van Amsterdam de studenten heeft omzeild in de besluitvorming bij de reorganisatie van de geesteswetenschappen, ging echt te ver', zegt voorzitter Tom Hoven.

Dat de studenten zo werden 'getergd' was volgens Hoven de druppel. 'In andere steden ontbreekt die druppel vooralsnog. Frustraties bouwen zich op en dan moet er een trigger zijn om een actie te beginnen. Dat is buiten Amsterdam voor zo ver wij weten nog niet gebeurd.'

Ook de LSVb-voorzitter trekt een parallel met het Maagdenhuis. Toen streden studenten voor meer democratie en inspraak in de universiteiten. 'Die ontwikkeling in democratisering in de jaren daarna, is alweer grotendeels teruggedraaid.'

Een gearresteerde bezetter van het Bungehuis kijkt naar studenten die verderop steun betuigen aan hun moedige collega. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Hoven wil niet koffiedik kijken. 'De bezetting van het Bungehuis kan studenten in andere steden wel aan het denken zetten over de knelpunten bij hun universiteit. Het is lastig te voorspellen of ze dan ook zeggen: Nu gaan we er wat aan doen.'

Jorik van Kritische Studenten: 'Volgens mij beginnen studenten door te krijgen wat er op het spel staat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.