Nieuws'moederdagactie' Hongkong

Protesten in Hongkong laaien weer op na ‘coronastop’: zeker 230 arrestaties

De protesten in Hongkong zijn zondag weer in alle hevigheid opgelaaid, na maanden van relatieve rust door de corona-epidemie. Duizenden demonstranten probeerden met ludiek protest het door corona geldende samenscholingsverbod te omzeilen, maar de actie eindigde als vanouds in straatgevechten en massa-arrestaties.

Oproerpolitie in Hongkong ontruimen zondag een winkelcentrum waar tegen de invloed van China werd gedemonstreerd.Beeld Getty

Volgens de demonstranten maakt ­Beijing misbruik van de coronabeperkingen om zijn greep op Hongkong te vergroten.

De ‘moederdagactie’ begon zondag vredig, met protestgezang in minstens tien winkelcentra, telkens met enkele honderden deelnemers. Een aanvraag voor een demonstratie was geweigerd: omwille van de coronaepidemie zijn bijeenkomsten van meer dan acht personen tijdelijk verboden. Door in kleinere groepen en op afstand van elkaar het officieuze volkslied van Hongkong aan te heffen, hoopten de demonstranten toch te kunnen protesteren.

Nadat de politie in een winkelcentrum was binnengevallen, braken straatgevechten uit, waarbij activisten barricades opwierpen en politie met pepperspray reageerde. In totaal werden 230 demonstranten gearresteerd, het grootste aantal op één dag sinds 1 januari. Nog eens 19 kregen een boete voor het overtreden van de corona­restricties. Volgens hun beroepsorganisatie werden journalisten geslagen en verhinderd te filmen. Een aanwezig parlementslid werd gewond naar het ziekenhuis afgevoerd.

Laag pitje

Door de uitbraak van het coronavirus stonden de protesten in Hongkong sinds eind januari op een laag pitje. De Hongkongse bevolking, in 2003 zwaar getroffen door de sars-epidemie, nam het nieuwe virus meteen serieus en ging spontaan over tot social distancing. De tol van de corona-epidemie in Hongkong bleef daardoor voorlopig beperkt tot 1.048 besmettingen en 4 doden. Sinds 24 dagen zijn er geen lokale besmettingen meer gemeld.

Terwijl de demonstranten thuisbleven, groeide steeds meer het gevoel dat Beijing van de situatie profiteerde om in de semiautonome regio zijn wil door te drukken. Zo werden in april vijftien vooraanstaande personen van de pro-democratiebeweging gearresteerd, omwille van hun deelname aan eerdere protesten. Ook werden controversiële wetten, onder meer om het onderwijs meer pro-Chinees te maken en om oproepen tot afscheiding strenger te straffen, weer op de agenda geplaatst.

Hongkong, een voormalige Britse kolonie, werd in 1997 aan China overgedragen, op voorwaarde dat Beijing zich vijftig jaar aan het principe van ‘één land, twee systemen’ zou houden. Dat principe moest garanderen dat Hongkong enige autonomie zou behouden tegenover Beijing, maar wordt door de Chinese regering almaar vaker met de voeten getreden. De ondertussen ingetrokken uitleveringswet, die vorig jaar de aanleiding was voor de protesten, was daar een voorbeeld van.

Opgepakte demonstranten, maandagochtend in Hongkong.Beeld Vincent Yu / AP

Verdedigers

Doorgaans werpen de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk zich op als verdedigers van het ‘één land, twee systemen’-principe. Nu zij afgeleid zijn door de coronacrisis, lijkt Beijing minder geremd om zich in Hongkongse kwesties te mengen. Het Verbindingskantoor, de vertegenwoordiging van de Chinese regering in Hongkong, claimde recentelijk zelfs het recht om Hongkongs interne zaken te ‘super­viseren’. Dat is in tegenspraak met de Basiswet, die als grondwet van Hongkong geldt.

Dat Beijing zo openlijk aan de poten van het ‘één land, twee systemen’-principe zaagt, heeft binnen de Hongkongse pro-democratiebeweging een schokreactie teweeggebracht. De afgelopen twee weken vonden al enkele kleinere protesten plaats, die afgelopen zondag culmineerden in een grotere actie.

De eisen

Nu de coronaepidemie in Hongkong grotendeels onder controle lijkt en de maatregelen versoepelen, wordt de komende maanden een heropleving van het protest verwacht.

De demonstranten eisen het aftreden van Hongkongs Hoogste Bestuurder Carrie Lam, algemeen stemrecht tijdens de parlementsverkiezingen en een onderzoek naar het als excessief ervaren politiegeweld. Sinds het begin van de protesten in juni 2019 zijn bijna achtduizend personen gearresteerd. Tot nog toe werden 52 van hen veroordeeld, aldus de Britse ngo Hong Kong Watch. Doordat de arrestanten onder voorwaarden vrijkomen, wordt het demonstreren hen ontmoedigd.

‘China vormt ons al meer dan we denken’
Mondkapjes en beloningen voor wie China welgezind is, dreigementen voor wie kritiek uit: de houding van Beijing in de coronacrisis laat zien wat voor wereldleider China kan worden, zeggen sinologen Rana Mitter en Nadège Rolland. ‘Wij westerlingen moeten niet zo naïef zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden