Protestantse kerk krijgt zijn eigen bisschop

De Protestantse Kerk in Nederland (PKN) krijgt een nieuw type bestuurder die mogelijk als bisschop zal worden aangeduid. De protestantse bisschop zal overigens weinig gemeen hebben met de gelijknamige geestelijke in de rooms-katholieke kerk.

Dominees en kerkelijke werkers op de Dam in Amsterdam tijdens de landelijke predikantendag van de Protestantse kerk.Beeld anp

Hij - of zij - zal minder machtig zijn, zal geen mijter dragen en zal als dominee worden aangesproken. Toch is 'bisschop' een logische naam voor de functionaris die de bestuurlijke complexiteit van de PKN moet helpen verminderen, zegt woordvoerster Marloes Nouwens. 'Het zal een herderlijke figuur zijn die de lokale geloofsgemeenschappen bezielt en ondersteunt.' Overigens is een protestantse bisschop niet ongebruikelijk: de Lutherse Kerk, de Anglicaanse Kerk en de Hongaars-Gereformeerde Kerk hebben de bisschop altijd in ere gehouden.

De mogelijke terugkeer van de bisschop in de PKN kwam aan de orde tijdens de tweedaagse generale synode (kerkvergadering) in Lunteren. De deelnemers, vertegenwoordigers van de 75 classes (regionale vergaderingen) van de PKN, bogen zich over de nota Kerk 2025: waar een Woord is, is een weg. Hierin schetst scriba (landelijk secretaris) Arjan Plaisier een nuchter toekomstbeeld van een kerk die nog geruime tijd door leegloop zal worden geplaagd. De fijn vertakte organisatiestructuur van de PKN - met kerkenraden, wijkkerkenraden, classes, synodes en tal van besturen - is daarmee niet meer in overeenstemming en legt ook een te groot beslag op het slinkend aantal vrijwilligers.

Plaisier stelde de generale synode, die tweemaal per jaar bijeenkomt, voor om het huidig aantal classes terug te brengen van 75 tot 8. Wat hem betreft, zullen die regionale vergaderingen worden geleid door herderlijke figuren met gezag en 'doorzettingsmacht'. De voorzitter van de classis zal zeker invloed hebben op de gemeenten in zijn district, maar hij zal hen niet eigenmachtig de wet kunnen voorschrijven. In april zal de generale synode vaststellen of hij bisschop, regiopastor of pastor pastorum zal worden genoemd.

Ontkerkelijking

'Een kerk die bestuurlijk minder zwaar is opgetuigd, biedt meer ruimte voor het geloof', zegt Nouwens. 'We zijn tenslotte een Jezusbeweging, niet een instituut dat zichzelf in stand moet houden.' Voor de PKN is de aanhoudende ontkerkelijking een gegeven. 'We moeten het idee dat we een volkskerk zijn, die in elk postcodegebied is vertegenwoordigd, dus loslaten. Dat mag dan vervelend zijn, maar de ontwikkeling laat ons geen andere keus. Voor vijf gelovigen kun je geen kerk openhouden.'

De Protestantse Theologische Universiteit heeft onlangs overigens vastgesteld dat de protestantse kerken samen nog zo'n 1 miljard euro op de bank hebben staan. Plaisier riep de synodegangers op om dit geld rijkelijk te laten vloeien - bijvoorbeeld voor de ontwikkeling van zogenoemde pioniersplekken ('experimentele geloofsgemeenschappen voor mensen die niet meer in de kerk komen'). 'Het geld kan beter in rook opgaan dan dat het in de mottenballen ligt te verzuren', zei Plaisier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden