Protest tegen Poetin is terug, maar de hoop is verdwenen

Betogers eisen een jaar na het aantreden van Poetin dat de arrestanten van vorig jaar vrijkomen.

MOSKOU - Duizenden mensen zijn maandag in Moskou de straat op gegaan voor een vrij Rusland. Ook eisten ze vrijlating voor de meer dan twintig betogers die precies een jaar geleden werden opgepakt bij de laatste grote demonstratie, vlak voor het aantreden van president Poetin.

Ondanks alle analyses over de teloorgang van de protestbeweging, ondanks de ongelukkige datum (de stad is uitgestorven tussen twee korte meivakanties), staan ze er: duizenden burgers, onder wie veel werkende twintigers en dertigers. Velen zijn in pak, want het is een werkdag.

De politie schat hun aantal op achtduizend, minstens het dubbele lijkt realistischer. Dat zijn er veel minder dan toen de protestbeweging zijn hoogtepunt beleefde, na de frauduleuze Doemaverkiezingen in december 2011, maar het zijn er voldoende om te laten blijken dat een deel van de bevolking nog steeds de straat op durft om verandering te eisen.

'We zijn hier voor de politieke gevangenen', zegt Maksim, een 35-jarige grafisch designer. 'En om te laten zien dat we nog bestaan.' Zijn vrouw Nina valt hem bij. 'We waren er vorig jaar ook bij. De sfeer was toen anders. Mensen hadden hoop, de sfeer tijdens de demonstraties was geweldig.'

De omslag is inderdaad tekenend. Voordat de sprekers beginnen, is het doodstil op het Moerasplein. Mensen wachten, maar de uitgelaten stemming is verdwenen, net als veel van de grappige protestborden die mensen eind 2011 meedroegen - al vallen er nog wel wat Angry Birds te bespeuren.

De toespraken zijn voor velen onverstaanbaar. Omdat 's ochtends een vrijwilliger is overleden bij het ophangen van de geluidsinstallatie, moet men zich behelpen met de simpelste geluidsversterker. Het maakt de demonstranten niets uit. Hun aanwezigheid is het enige wat telt. De leus 'Wij zullen overwinnen' wordt niet van harte overgenomen en stuit hier en daar zelfs op gegniffel. De enige leus die echt over het Moerasplein dreunt, is de eenvoudigste van allemaal: 'Vrijheid!'

'De belangstelling voor deze vorm van protest is gedaald', zei schrijver en Poetin-criticus Boris Akoenin vooraf. 'Maar dit keer is het simpel: het besluit wel of niet te gaan demonstreren beïnvloedt de gevangenisstraffen die de arrestanten van vorig jaar krijgen. Als er weinig mensen komen, begrijpt het regime dat zijn harde lijn werkt. Als de opkomst groot is, zal het inbinden.'

Hier lijkt de wens de vader van de gedachte. Hoewel Rusland kampt met een stagnerende economie, maakt de zittende macht zich weinig zorgen over de verkruimelde oppositie. De stroom nieuwe wetten die demonstreren moeilijker maakt en maatschappelijke organisaties aan banden legt, doet samen met de vervolging van protestleiders en een twintigtal 'gewone demonstranten' zijn werk.

'De dialoog die we vroegen van de autoriteiten, hebben we gekregen, maar alleen via de detentiecel', twitterde een bekende activist onlangs. Vicepremier Vladislav Soerkov, die een grote rol speelde bij de ontwikkeling van Poetins 'soevereine democratie', schamperde dit weekend over de oppositie: 'Denkt u echt dat het oude politieke systeem in elkaar stortte na de protesten van december 2011? Nee, het heeft de oppositie verslagen.'

Veel fantasie is er niet nodig om het Moerasplein als begraafplaats van de oppositie te beschouwen. Het is niet alleen de plek waar hard politieoptreden vorig jaar het einde van de massaprotesten inluidde. Ook de lange riedel sprekers vanavond komt niet tot veel meer dan dan de oude leuzen. Bij de aankondiging van oud-premier Kasjanov, het spreekwoordelijke oude paard dat nog steeds van stal wordt gehaald, wordt hardop gezucht in het publiek.

Op het Moerasplein loopt een jongen met een bord dat refereert aan revoluties: '1612 - 1917 - 201...' Het lijkt meer een noodkreet dan een toekomstvoorspelling.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden