nieuws Brexit

Protest op Downing Street, petitie tegen schorsing Brits parlement al miljoen keer ondertekend

EU-gezinde Lagerhuisleden zoeken in allerijl naar manieren om een No Deal-Brexit te voorkomen. Spoedwet, juridische procedure of een motie van wantrouwen? Met zijn omstreden beslissing om de debattijd van het Britse parlement tot eind oktober met de helft te reduceren, heeft de Britse premier Boris Johnson veel mogelijkheden geblokkeerd. 

Protest tegen premier Johnson woensdag bij het Britse parlement. Beeld EPA

Het tijdelijke buitenspel zetten van het Britse parlement door premier Johnson heeft woensdagavond geleid tot spontane protesten voor de poorten van Downing Street en tot een petitie die al door een miljoen Britten is ondertekend. 

De stap van Johnson om het Britse parlement buitenspel te zetten, heeft de kampen verder uiteengedreven. EU-gezinde Britten zijn laaiend, omdat ze dit zien als coup, een machtsgreep of zelfs het einde van de Britse democratie. Het feit dat premier Johnson na zijn verkiezing als premier slechts één keer verantwoording is komen afleggen in het Lagerhuis, draagt bij aan het ongemak over zijn provocatie. Bovendien leidt hij ook nog eens een minderheidsregering en heeft hij zelf geen Lagerhuisverkiezingen bevochten als partijleider.

Bekendheden uiten hun zorgen op Twitter. ‘Huil om Brittannië’, schrijft Stephen Fry. ‘Een zieke, cynische, brutale en verschrikkelijk gevaarlijke staatsgreep. Kinderen die spelen met lucifers, boosaardig en niet per ongeluk: ze steken vrolijk een oude democratie aan en de haveloze flarden reputatie of aanzien die het oude land nog had.’ De acteur Hugh Grant kwam met een minder eloquente tirade waarin hij Johnson onder meer een badeend noemde.

Aan de andere kant wijzen brexiteers erop dat het parlement reeds alle tijd heeft gehad en zelf bijzonder creatief met parlementaire regels is omgegaan. Lagerhuisvoorzitter John Bercow heeft zelfs verklaard alles in het werk te zullen stellen om een akkoordloos vertrek van de Britten uit de EU te voorkomen. Het Conservatieve Lagerhuislid George Freeman meldde dat ‘echt leiderschap gepaard gaat met het nemen van impopulaire beslissingen’. Volgens hem moet er simpelweg een einde komen aan drie jaar gesteggel.

Een bordje vlak bij 10 Downing Street, de premierswoning. Beeld AP

Er zijn weinig mogelijkheden om de Brexit nu nog tegen te houden. Een Schotse nationalist heeft al een advocatenteam bijeen geroepen om een juridische procedure tegen de regering-Johnson te beginnen. Eerder had ook oud-premier John Major zulke stappen aangekondigd. Probleem is dat zo’n proces weinig kans maakt bij de rechter. Wat Johnson heeft gedaan, is weliswaar politiek discutabel, maar het is geenszins illegaal of ongrondwettelijk, zo verklaarde de gepensioneerde toprechter Jonathan Sumption bij het actualiteitenprogramma Newsnight.

Spoedwet

Een andere mogelijkheid is het opstellen van een spoedwet die een No Deal-Brexit moet voorkomen. Hier komt het gebrek aan tijd om de hoek kijken. Het zou nog net mogelijk zijn om de wet door het Lagerhuis te krijgen, maar voor goedkeuring in het Hogerhuis zal vervolgens de tijd ontbreken. Probleem is dat de parlementsweek na de opschorting, de derde week van oktober, vooral in het teken zal staan van beschouwingen over de troonrede die de koningin op 14 oktober uitspreekt.

Rest een motie van wantrouwen teneinde de regering ten val te brengen. Dat zal dan vrijwel zeker leiden tot nieuwe verkiezingen. Als premier Johnson het echt hard wil spelen en niet bang is voor despoot te worden uitgemaakt, dan kan hij een verkiezingsdatum na de Brexit-deadline prikken. Dat zou evenwel een enorme gok zijn. Johnson kan dan zeggen dat hij het referendumresultaat heeft uitgevoerd, maar als de prijs totale chaos is, dan is het maar de vraag of de Tories worden herkozen.

De kans bestaat ook dat het allemaal met een sisser afloopt. Mogelijk is de Europese Unie, met een schadelijke No Deal in het vooruitzicht, toch nog bereid om de Brexit-deal aan te passen. Boris Johnson legt deze dan in de laatste week van oktober voor aan het Lagerhuis. Geharde brexiteers zullen ongetwijfeld tegen blijven, maar dit keer geven afgevaardigden van de Labourpartij misschien wel hun fiat, waarna The Great Escape een feit is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden