Protest Brazilië werpt vruchten af

Braziliaanse politici zijn efficiënter dan ooit. In reactie op de massademonstraties keuren ze de ene na de andere wet goed, in de hoop de rust op de straten te doen weerkeren. De bevolking kijkt met argusogen naar deze plotselinge actiebereidheid.

RIO DE JANEIRO - Sinds drie weken is Brazilië het toneel van grootschalige protesten. De Brazilianen eisen betere openbare voorzieningen, minder corruptie en hekelen de hoge kosten van sportevenementen als het WK voetbal (2014) en de Olympische Spelen (2016). De politie treedt vaak keihard op tegen de mensenmassa's, zonder onderscheid te maken tussen vreedzame en gewelddadige demonstranten.


De protesten beginnen vruchten af te werpen. De eerste triomf betrof het terugdraaien van de prijsverhogingen in het openbaar vervoer, de aanvankelijke aanleiding tot de protesten. Toen dit niet genoeg bleek om de Brazilianen te kalmeren, beloofde president Dilma Rousseff 17,5 miljard extra investeringen in openbare voorzieningen, een referendum over politieke hervormingen en een grondiger aanpak van corruptie. Ze zit daarnaast bijna dagelijks om de tafel met leiders van sociale bewegingen om met hen te praten over de behoeften van het land.


Ook politici zijn wakker geschud. Wetsvoorstellen die al jaren lagen te verstoffen, worden er plotseling in hoog tempo doorheen gejaagd. Zo besloot het congres dinsdag dat parlementariërs voortaan in openheid moeten stemmen over de cassatie van corrupte collega's. De mogelijkheid tot 'geheime stemming' werkt onderlinge omkoping in de hand. Een dag later keurde de senaat een wet goed die corruptie als 'afschuwelijke misdaad' definieert. Dat betekent dat verdachten niet meer op borgtocht vrij kunnen komen en dat ze hogere straffen krijgen.


Kamerlid Natan Donadon ondervond de effecten aan den lijve. In 2010 is de politicus veroordeeld tot 13 jaar gevangenisstraf wegens corruptie, maar hij was desondanks aan het werk gebleven in het parlement. Het Hooggerechtshof gaf vorige week bevel tot zijn onmiddellijke opsluiting, sindsdien verblijft hij in een cel van 6 vierkante meter. Het heeft de Brazilianen hogelijk verbaasd, want ondanks het grote aantal veroordelingen van corrupte politici, was het sinds 1988 niet meer voorgekomen dat een volksvertegenwoordiger ook daadwerkelijk achter de tralies belandde.


Ondanks deze maatregelen, is het de regering niet gelukt om de sympathie van de bevolking te herwinnen. Uit een zaterdag gepubliceerde peiling bleek dat nog maar 30 procent van de Brazilianen de president steunt. Begin juni was dat nog 57 procent. Rousseffs herverkiezing volgend jaar november komt hiermee op iets lossere schroeven te staan, al is ze nog steeds veruit de grootste kanshebber.


De afgelopen week gingen Brazilianen in veel minder groten getale de straat op. Een deel blijft weg omdat ze genoegen nemen met de voorstellen van de regering. Anderen zijn bang voor het agressieve politieoptreden of simpelweg demonstratiemoe. Zondag, tijdens de finale van de Confederations Cup in Rio de Janeiro, kwamen slechts vijfduizend demonstranten op de been. Ruim een week eerder waren dat er nog minstens driehonderdduizend.


Degenen die wel protesteerden, zijn sceptisch over de beloofde hervormingen. 'Ze beloven meer investeringen in openbare voorzieningen, maar hebben het nu al over belastingverhogingen om het te kunnen bekostigen', zegt demonstrant Danielo Cuin (21). 'Het zou pas echt iets opleveren als ze de hoge salarissen van politici ter discussie zouden stellen.'


'Ik vertrouw de president voor geen meter', zegt Belinha Martins (79), een van de weinige bejaarde demonstranten. 'Ze belooft van alles om haar verkiezing veilig te stellen. Het is campagnepraat. In de praktijk zal er weinig veranderen.' Ruan Vendruscolo (20) ziet het iets positiever. 'De maatregelen zijn een goed begin, maar er moet nog veel meer gebeuren', aldus de student. 'Juist nu moeten we doorgaan met protesteren, anders vervalt alles weer in het oude.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden