Protectionisme ISU niet van deze tijd

'Hallucinant!' De specialist mededingingsrecht vindt dat de Internationale Schaatsunie het alleenrecht op wedstrijden onmogelijk kan claimen.

Van schaatsen heeft hij weinig verstand, van mededingingsrecht des te meer. De Vlaamse hoogleraar Ben Van Rompuy besefte onmiddellijk dat de Internationale Schaatsunie ISU de fout inging door zich met strenge regelgeving te keren tegen het nieuwe schaatsevenement Icederby. Zijn eerste gedachte: 'Dit is hallucinant!'


De 31-jarige Van Rompuy, verbonden aan het Asser Instituut in Den Haag, ondersteunt schaatsers Mark Tuitert en Niels Kerstholt in hun strijd tegen de ISU. Hij heeft de juridische onderbouwing verzorgd van de klacht die de olympisch kampioen en wereldkampioen eerder deze week hebben ingediend bij de Europese Commissie in Brussel.


De kern van de klacht is volgens hem simpel. De ISU wil het alleenrecht op het organiseren van wedstrijden behouden en dreigt schaatsers, coaches en officials die meedoen aan wedstrijden die niet zijn erkend door de bond, zoals Icederby, voor het leven te schorsen. Dat is in strijd met Europese mededingingsregels.


Volgens Van Rompuy maakt de schaatsfederatie flagrant misbruik van haar monopoliepositie, mogelijk uit onbekendheid met de Europese regelgeving over sport.


'Je ziet wel dat kleine sportfederaties een paar jaar achterlopen op bijvoorbeeld de FIFA en UEFA. Ze komen weg met dingen die echt niet kunnen. Dat is waarschijnlijk hun mindset. Ze zitten in een andere fase dan de meer gecommercialiseerde sporten zoals voetbal en autosport, die al vroeger hebben ontdekt dat er zoiets als Europees mededingingsrecht bestaat.'


De hoogleraar is ervan overtuigd dat de regels waarmee de ISU Icederby tracht te verbieden in strijd zijn met de wet. Onder druk van de Europese Commissie hebben auto- en motorsportfederaties vergelijkbare regels moeten aanpassen en concurrentie moeten toestaan. 'Het is een evidente zaak', aldus de jurist die voor zijn adviezen een honorarium heeft ontvangen van Icederby.


De ISU doet voorkomen dat ze waakt over de integriteit van de schaatssport met een verbod op deelname aan Icederby, een Zuid-Koreaans initiatief waarbij langebaanschaatsers en shorttrackers tegen elkaar uitkomen op een ijsbaan van circa 250 meter. Icederby hoopt op termijn het gokken op schaatsen mogelijk maken. Maar er zal niet worden gegokt in Dubai, waar Icederby een contract voor zes wedstrijden heeft afgesloten, van 2014 tot 2020. Gokken is in die stad verboden.


Een sportfederatie heeft volgens Van Rompuy tot op zekere hoogte het recht om de sport te reguleren, bijvoorbeeld als het gaat om spelregels, veiligheid of antidopingmaatregelen. Het behoud van integriteit zou volgens hem in theorie een reden kunnen zijn om Icederby te weren als er in Dubai zou worden gegokt.


'Maar dat argument is dus niet van toepassing. Er is geen betting. De sanctie op wat er eventueel in de toekomst gaat gebeuren, is buiten proportie. Dat er online misschien wordt gegokt, doet er niet toe. Je kan nu ook op alle ISU-wedstrijden gokken.'


Volgens Van Rompuy keert de ISU zich vooral tegen Icederby uit vrees voor concurrentie. Het organiseren van schaatswedstrijden is voor de federatie een economische activiteit, die geld oplevert. Icederby heeft kapitaalkrachtige investeerders achter zich en belooft schaatsers veel meer prijzengeld dan de ISU uitkeert.


'Als je probeert te bedenken welke reden de ISU had kunnen aanvoeren om te maskeren dat ze geen concurrentie willen, kan ik er geen een bedenken. Je kan moeilijk zeggen dat het een slechte zaak is voor de schaatsers, of voor het publiek. Misschien is het slecht voor de ISU. Dat roept de vraag op: zijn ze de sport aan het verdedigen? Of hun eigen commerciële zaak? Dat laatste mag dus niet.'


De klacht van Tuitert en Kerstholt bij de Europese Commissie is voor Brussel reden een vooronderzoek te openen. Daaruit kan een voorlopige maatregel voortkomen, waarin de ISU tot de orde wordt geroepen. Het is waarschijnlijker dat Brussel over enkele maanden besluit de zaak officieel in behandeling te nemen.


Het kan wel twee jaar duren voordat de Europese Commissie uitspraak doet in zo'n procedure, als die volledig wordt afgerond. Meestal gebeurt dat volgens Van Rompuy niet. Sportbonden passen hun regels aan als duidelijk wordt dat ze ongelijk krijgen.


Voor de moed van Tuitert en Kerstholt heeft Van Rompuy respect. Alle schaatsers kunnen profiteren van hun bereidheid om de ISU te bevechten. Vaak komen sportfederaties weg met machtsmisbruik, omdat niemand de strijd durft aan te gaan. 'Voor henzelf zal het misschien niet veel meer uitmaken, maar voor de volgende generatie wel. Qua impact kan de zaak dezelfde omvang hebben als het Bosman-arrest in het voetbal.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden