Prostituee Ineke: 'Er zit niks anders op dan tot mijn 67ste werken'

Voor prostituees moet het gemakkelijker worden om een andere baan te vinden. Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) stelt de komende vier jaar 12 miljoen euro beschikbaar voor zogenaamde 'uitstapprojecten'. 'Dit is water naar de zee dragen', zegt prostituee Ineke.

Raamprostitutie op de bokkingsingel in Deventer Beeld Guus Dubbelman
Raamprostitutie op de bokkingsingel in DeventerBeeld Guus Dubbelman

Bijna was ze hier weg geweest, maar dat is mislukte. Dus zit Ineke, dertig jaar in het vak, nog altijd achter het raam. Ze kijkt naar buiten, naar de mannen met langsglijdende ogen. Binnenkomen doen zij niet: het zijn slechte tijden in de branche. 'Viespeuk', mompelt ze als er een blijft rondhangen, een man die het geld niet heeft voor een vrouw als zij.

Ze wil graag ander werk. Maar ja, ze wil ook haar eigen boterham verdienen. 'Ge houdt uw eigen broek op', zo leerde ze dat vroeger thuis. En dat doet ze al drie decennia, in de prostitutie.

Maandag deed de regering vrouwen als Ineke - 'vijftigplus', blond haar, een open gezicht boven een zwart corset - een handreiking. Voor prostituees moet het gemakkelijker worden om een andere baan te vinden. Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) stelt de komende vier jaar 12 miljoen euro beschikbaar voor zogenaamde 'uitstapprojecten'.

Prostituees die uit het vak willen, krijgen daar hulp bij het vinden van nieuw werk. Op het ministerie zijn ze enthousiast. Als het project slaagt, ontstaat een 'landelijk dekkend netwerk' voor uittredende prostituees overal in Nederland. Maar in het werkveld zelf klinkt scepsis. 'Dit is eerder geprobeerd en het was geen succes', zegt Metje Blaak, een ex-prostituee die zich al jaren opwerpt als landelijke voorvrouw van de sekswerkers.

En Ineke? 'Dit is water naar de zee dragen', zegt ze in haar etalage met rode neonlampjes aan de Bokkingshang in Deventer. Zij kan het weten, want ze heeft het zelf ondervonden: de hulpverlening had haar niets te bieden.

Uitstapprogramma

Het initiatief van Opstelten is namelijk niet nieuw. Zes jaar geleden financierde het Rijk een vrijwel identiek project. In 2008 kregen hulpverleningsinstanties in twaalf gemeentes ook al 14,5 miljoen euro om vrouwen uit de seksindustrie aan een andere baan te helpen. RUPS, ging dat plan aan de ambtelijke tekentafel heten: Regeling Uitstapprogramma's Prostituees.

In het kader van de RUPS stonden ze ook bij Ineke aan de glazen deur van haar peeskamertje: de dames van het Scharlaken Koord. Deze organisatie met 'een christelijke visie' ontving in Deventer geld van het ministerie om een uitstapproject te regelen. Of zij interesse had?

'Ik minacht mezelf niet hoor', zegt Ineke, haar pumps wiebelend aan haar voeten. Maar toch, een gewone baan - eindelijk niet meer vier dagen per week van twaalf uur 's middags tot een uur 's nachts in deze stoel zitten, geen intimidaties meer - dat klonk aanlokkelijk.

Raamprostitutie op de bokkingsingel in Deventer Beeld Guus Dubbelman
Raamprostitutie op de bokkingsingel in DeventerBeeld Guus Dubbelman

Naast haar dartelen twee jonge collega's rond in hun ondergoed. Ze spreken Spaans, komen uit de Dominicaanse Republiek. De prostitutie is veranderd sinds zij erin rolde, als meisje van in de twintig. Elke vrouw in deze wereld heeft haar eigen verhaal. Dit is ongeveer dat van haar: een vriend met wie ze niet bij haar ouders hoefde aan te komen. Schulden. En je eigen broek ophouden. 'Ik wilde geen droog brood eten.'

Ze leerde het vak begin jaren '80 in een 'ouderwets seksboetiekje, heel kneuterig.' De meisjes uit Oost-Europa en Zuid-Amerika met wie ze nu de straat deelt, spreken niet alleen nauwelijks Nederlands en zijn daardoor gevoelig voor uitbuiting, maar kennen ook het handwerk niet meer. Ze merkt het als ze een triootje doet. 'Dan kijken ze ervan op, hoe ik dat doe. Ze léren er ook van.'

Markt onderuit

Met de Oost-Europeanen ging de markt onderuit: vrouwen in de Bokkingshang doen het nu voor dertig euro, inplaats van vijftig.

Dus toen het Scharlaken Koord aanklopte, nam ze hun aanbod aan. Ze solliciteerde volop, zowat heel Twente kreeg haar cv - dertig jaar prostitutie onder het kopje werkervaring. Taxichauffeur, dat had gekund. 'Maar weet je: als je uitstapt, krijg je een nulurencontract. Daar vlieg je toch niet in.' De bijstand was ook geen optie: ze heeft altijd geknokt voor haar eigen inkomen. Daarmee konden de hulpverleners niks voor haar doen. Het Scharlaken Koord wilde maandag geen commentaar geven. De prostitutiebegeleiding in Deventer is inmiddels gegund aan een andere organisatie.

In 2013 werd RUPS geëvalueerd in opdracht van het ministerie van Justitie. Die evaluatie is kritisch. Voor de 14,5 miljoen euro die in het project is gestoken, stapten circa 300 prostituees uit het vak. Onduidelijk is in hoeverre zij er ook uit blijven. De onderzoeker constateert een 'groot terugvalrisico.' Voor veel prostituees is uit het vak stappen sowieso 'niet realistisch.'

'Het was een succes', zegt de woordvoerder van het ministerie van Justitie. 'Dat blijkt uit het onderzoek.'

Nou ja, een succes?

'Het voorzag in een behoefte', herstelt de woordvoerder zich. Vandaar dat Opstelten maandag RUPS II lanceerde. Over vier jaar, als de 12 miljoen euro is uitgegeven, zal hij de resultaten naar de Tweede Kamer sturen.

Achter het raam in Deventer kijkt Ineke de mannen na. Ze trekt haar schouders recht boven haar corset. Het is niet anders: tot haar pensioen zal ze hier achter het raam zitten. 'Ik moet dit blijven doen tot mijn 67e, er zit niks anders op.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden