Nieuws Spoorwegovergang

ProRail zet beelden van bijna-ongelukken online om gevaren van overwegen duidelijk te maken

ProRail gaat waarschuwen voor de risico’s van onbewaakte spoorwegovergangen door filmpjes van bijna-ongelukken online te zetten. Op die manier hoopt de spoorwegbeheerder mensen te doordringen van de gevaren van de overwegen. Dit jaar waren er al ruim 3.600 incidenten bij overwegen, waarvan 100 bij onbewaakte. 

Een afgesloten (onbewaakte) spoorwegovergang in het Gelderse Lunteren. Beeld ANP

Op het eerste filmpje, dat zaterdag online verscheen, is te zien hoe een jongen in Geleen twee maanden geleden ternauwernood aan de dood ontsnapt. Hij steekt het spoor over nadat een goederentrein is gepasseerd, maar ziet daarbij een passagierstrein uit de tegengestelde richting over het hoofd. Met zijn voet aan de grond weet hij net op tijd aan de overkant te komen.

‘De jongen in dit filmpje heeft veel geluk gehad’, zegt Jaap Eikelboom van ProRail. ‘Je ziet duidelijk dat hij dit niet expres deed, maar gewoon niet goed oplette. Dat gebeurt vaak: mensen onderschatten het. Ze denken dat ze kunnen oversteken als er één trein is geweest, terwijl dat niet altijd zo is. En treinen hebben een lange remweg, het zijn geen auto’s die zomaar stilstaan.’

Volgens ProRail is het belangrijk dat net-niet-aanrijdingen zoals deze voor een groot publiek zichtbaar zijn. ‘Om onbewaakte overgangen te kunnen sluiten hebben we de hulp van gemeenten en inwoners nodig’, zegt Eikelboom. ‘Mensen protesteren vaak omdat ze niet willen omlopen. Ze zeggen dan: er gebeurt hier nooit wat. Wij willen laten zien dat dat niet klopt.’

Het online zetten van beelden van bijna-ongelukken gaat ver. Volgens Jeroen van den Hoven, hoogleraar ethiek en techniek aan de TU Delft, kán de methode geoorloofd zijn, omdat er zoveel op het spel staat, maar slechts als aan een aantal cruciale voorwaarden is voldaan. ‘Je wil niet dat een marketingteam van ProRail dit op een maandagochtend bedenkt.’

Belangrijk is dat ProRail nauwkeurig monitort hoe de filmpjes op sociale media worden ontvangen, zegt Van den Hoven. ‘Je moet ook in de gaten houden of het niet contraproductief werkt. Sommige voorlichtingscampagnes zijn goed bedoeld, maar hebben onbedoelde gevolgen. Jongeren moeten het niet cool gaan vinden om stoer te doen op het spoor.’

Een andere voorwaarde is volgens Van den Hoven dat de privacy van de hoofdpersonen in de filmpjes – in dit geval de jongen in Geleen – voldoende is beschermd. Ook moet de persoon in kwestie toestemming geven voor het online plaatsen van het filmpje.

Medewerkers van ProRail hebben na het incident een aantal dagen gepost bij de spoorwegovergang in Geleen op zoek naar de jongen, maar troffen hem niet aan. ‘We willen graag weten wie hij is en of het goed met hem gaat’, zegt Eikelboom. ‘Misschien heeft hij zelf niet eens doorgehad hoe dichtbij de trein kwam.’

Maar toestemming van de jongen heeft ProRail dus niet. Om te voorkomen dat hij zichzelf ineens terugziet op internet, heeft de spoorwegbeheerder zijn gezicht onherkenbaar gemaakt. Van den Hoven: ‘Dat is onvoldoende. Hij zal zichzelf herkennen, zijn ouders en klasgenoten zullen hem herkennen. Het was verstandiger geweest om een filmpje te gebruiken van iemand die daar wel mee instemt.’

De confronterende voorlichtingscampagne past in de harde lijn van ProRail. In oktober kondigde topman Pier Eringa al aan dat de tijd van praten over het dichtgooien van onbewaakte spoorwegovergangen wat hem betreft voorbij is. ‘Ik vind het onverantwoord om nog langer af te wachten tot iedereen is uitgepraat’, zei hij. ‘Volgende week beginnen we zelf met het afzetten van wegen.’

Niet veel later plaatste ProRail betonblokken en hekken bij twee spoorwegovergangen in Lunteren. Bewoners spanden daarop een kort geding aan, maar de rechter oordeelde dat de blokkade voorlopig mag blijven staan.

Zo rigoureus zal het niet gaan bij alle 180 andere onbewaakte overwegen. En mede daarom is er nu de voorlichtingscampagne. De komende maand worden meerdere filmpjes via sociale media naar buiten gebracht. In de hoop op een schrikeffect. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden