Exclusief ProRail

ProRail: volgend jaar nog meer treinen op overvol spoorwegennet

Het wordt nog drukker op het bomvolle Nederlandse spoorwegennet. ‘We lopen tegen de grenzen aan’, zegt Wouter van Dijk, directeur vervoer en dienstregeling van ProRail. Ook NS waarschuwde daar dit weekeinde voor.

Beeld Peter Hilz

Komend jaar leggen treinen van NS en andere vervoerders gezamenlijk opnieuw een recordafstand af: meer dan 170 miljoen kilometer, tegen 160 miljoen dit jaar en 125 miljoen vijftien jaar terug. 

De beheerder van het netwerk maakt vandaag de capaciteitsverdeling bekend voor 2019. Die verdeling is het spoorboekje waarmee de circa vijftig klanten van het spoor werken, zoals de Nederlandse Spoorwegen en Qbuzz, maar ook aannemers, spoorwegmusea met stoomtreinen en ProRail zelf, dat met meettreinen continu de kwaliteit van het net peilt. 

Nu bekend is hoe de beschikbare ruimte op 7.300 kilometer spoor en vierhonderd stations is verdeeld, kunnen deze bedrijven hun eigen dienstregeling vastleggen, maar ook de roosters van machinisten, conducteurs en ander personeel. NS maakt in december bekend welke veranderingen de treinreiziger kan verwachten.

Spoorboekloos

Van Dijk verwacht minder grote verschuivingen dan dit jaar, toen NS tussen Amsterdam en Eindhoven ‘spoorboekloos’ ging rijden met een Intercity elke tien minuten. Zowel ProRail als NS is tevreden over hoe het rijden met zes treinen per uur in plaats van vier heeft uitgepakt. Er waren begin dit jaar slechts kleine aanpassingen nodig.

Extra capaciteit scheppen op het krappe spoor zit hem soms in kleine ingrepen. Zo kan de ICE naar Duitsland binnen Nederland sneller rijden. Dat levert drie minuten tijdwinst op. Omdat er wat rek zit in de ruimte op de hogesnelheidslijn (Schiphol – Antwerpen) kunnen ook Intercity-direct-treinen daarvan gebruik maken. Dat geeft weer wat lucht op het reguliere spoornet.

De verdeling van de capaciteit is minutenwerk, zegt Van Dijk. ‘Je kunt over een bepaald spoor in een uur wel zes Intercity’s laten rijden, vier sprinters en een vrachttrein, maar je moet ook rekening houden met overstappende reizigers. Met maar een paar minuten om een aansluiting te halen kun je die niet naar zes perrons verderop laten rennen.’

Spelen met seconden

Nu nog rekent ProRail de bezetting van het spoor uit in afgeronde minuten. Vanaf 2020 gaat dat gebeuren in eenheden van 6 seconden. Het is een technisch foefje waarvan de reiziger niets ziet, maar waardoor treinen vanaf dat jaar nog meer op tijd kunnen rijden.

Zelfs de remweg van een trein is van invloed: om op tijd te kunnen rijden, moet een trein tussen twee stations een zekere snelheid kunnen bereiken, en de ruimte hebben om op tijd tot stilstand te komen. Om die reden zijn er plannen in de maak om metrolijnen in grote steden door te trekken of lightrail-netten aan te leggen. Zulke metrotreinen hebben een kortere remweg.

In mei meldde ProRail dat het aantal treinreizigers de komende tien jaar met 45 procent zal groeien. Eerder werd uitgegaan van 30 procent. Volgens onafhankelijk adviseur Jan Swier valt die groei alleen op te vangen door in een uur meer treinen te laten rijden, net als bij de metro. ‘Op metrolijnen kunnen 24 tot 30 treinen per uur rijden. Op het reguliere Nederlandse spoor halen we zo’n 12 tot 16 treinen per uur’, citeert de vakwebsite SpoorPro Swier.

Om de frequentie zo op te voeren moeten lijnen uit elkaar worden gehaald, zegt Van Dijk. ‘Dat betekent dat je niet langer in een ruk van Rotterdam naar Leeuwarden reist, maar vaker moet overstappen.’ 

NS constateert dat de tevredenheid onder treinreizigers is toegenomen

Bij de NS wordt niet alleen weer winst gemaakt, ook rijden meer treinen op tijd en zijn reizigers tevredener, aldus het halfjaarbericht 2018 van de Nederlandse Spoorwegen. De punctualiteit van het treinverkeer - het aandeel reizigers dat op tijd op de bestemming aankwam - steeg van 91,4 tot 93,1 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.