Prooi

De symboliek lag er dik bovenop, in die fraai gestileerde openingsbeelden van het drieluik De prooi. ABN Amro-topman Rijkman Groenink die een geabstraheerd hert neerschiet en zelf met bloed besmeurd raakt. Zelfs wie nooit een krant las, heeft aan zo'n vooruitwijzing genoeg. Zo preludeerden ook de vele klassieke barokstrijkjes in de eerste aflevering, zaterdagavond uitgezonden bij de VARA, op het onaangekondigde drama.


Makkelijk kunnen zulke dramatische stijlmiddelen zich tegen een serie keren. Daarvan is in De prooi geen sprake: het is een parel van Nederlands televisiedrama. Allereerst door de rollen van Pierre Bokma (Groenink), Victor Löw als Nout Wellink en Hubert Fermin als Jan Kalff. IJzersterk acteerwerk van acteurs die de saaie, grijze bankierswereld (zelfs de kleuring van de serie is wat grauwgrijs) levendig en overtuigend neerzetten met hun geaffecteerde tongval. Knap ook hoe scenarioschrijver Frank Ketelaar en regisseur Theu Boermans het drama van een zakelijke instelling wisten op te hangen aan die ene hoofdpersoon, de 'te weinig empathische' Rijkman Groenink. Tussen tragedie en thriller.


De verfijning zat hem in details. De mimiek van Bokma, de (historisch juist geplaatste) stem van presentator Govert van Brakel als radio-interviewer met Kalff. En een wat ironische aandacht voor de lichamelijke gebreken van Groenink en Wellink ('De lamme en de kreupele') die vast het aangeschoten wild moeten symboliseren.


Tegelijk toont de serie een eigentijdse worsteling van het genre met werkelijkheid versus fictie. Er lijkt een schreeuwende honger naar verhalen in de dramawereld. Een beetje boek - fictie of non-fictie - wordt tegenwoordig binnen een week na verschijnen ingelijfd door een producent. Het gelijknamige journalistieke boek van Jeroen Smit over ABN Amro werd eerder al omgewerkt tot toneelstuk, nu is het een tv-serie. Het wachten is op de musical.


Televisie heeft er de laatste jaren een gewoonte van gemaakt recente geschiedenis te verfilmen. Dat gaat niet altijd goed. De biografie van Freddy Heineken in Freddy, leven in de brouwerij ging zichtbaar gebukt onder te krap budget, in De ontmaskering van de vastgoedfraude lieten de acteerprestaties soms te wensen over.


De spagaat: drama is geen documentaire, maar series als deze spelen wel met elementen ervan. Ze doen een beroep op het collectieve geheugen en actuele kennis. Dat Pierre Bokma daarbij in het geheel niet lijkt op Rijkman Groenink maar hem wel weet te treffen: dat is drama. Maar Victor Löw oogt dan weer wél tamelijk sprekend als Nout Wellink. Het genre balanceert tussen feit en fictie - de vraag is wat de fictie toevoegt, naast misverstand over de feiten.


Intussen woedde ook in de riante voorpubliciteit steeds weer de vraag wat waarheid is en verdichting. Sommige typerende 'grapjes' van Groenink werden verzonnen, zei auteur Jeroen Smit in DWDD. Ze waren een dramatisch stijlmiddel om de stroeve onderlinge verhoudingen te schetsen. In de serie kreeg Groenink een secretaresse toegewezen (Anniek Pheifer), enkel omdat anders vrouwen ontbraken. In het radioprogramma Met het oog op Morgen klaagde de echte Wellink zaterdag dat Löw zijn linkerbeen te weinig stijf hield. Auteur Smit liet weten dat Groenink zowel boek als serie respecteerde, maar dat die uiteraard 'boordevol fouten' zitten.


Die verdichting levert wel iets op. De eerste aflevering schetste het geloof van Groenink in eigen gelijk. Bij zijn benoeming predikt hij dat de 'uitgewoonde tent' binnen vijf jaar 100 miljard euro waard zal zijn. Bach Dzwelt aan. Als dat geen kruisiging wordt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.