Promotie of fluwelen aftocht? Wolfgang Schäuble wordt nieuwe voorzitter Bondsdag

Vriend én vijand kunnen zich verheugen

In het buitenland heeft de Duitse politiek twee gezichten: Angela Merkel en Wolfgang Schäuble. Zo luid als de minister van Financiën in eigen land de hemel in werd geprezen, zo hartgrondig werd hij in Zuid-Europa bespot, gevreesd en gehaat.

Wolfgang Schäuble (R) verlaat het podium. Beeld afp

Nu kunnen vriend en vijand zich verheugen: Schäuble wordt voorzitter van het parlement, de Bondsdag. Dat betekent dat de 75-jarige niet terugkeert als minister in Merkels vierde kabinet, dat hij verdwijnt van het Europese toneel - in Griekenland zullen de mensen door de straten dansen.

Vanuit de CDU is Schäubles benoeming een tactische zet, iets dat riekt naar wegpromoveren. Beoogd regeringspartner FDP aast namelijk op het ministerie van Financiën. Dat maakte voorman Christian Lindner al tijdens de campagne luidruchtig duidelijk.

Volgens Bild heeft Angela Merkel Schäuble persoonlijk gevraagd of hij interesse had in de functie. Is dat een promotie of is het een fluwelen aftocht, is het winst of verlies? In zekere zin allebei: als president van het parlement wordt Schäuble na Merkel en bondspresident Steinmeier de machtigste Duitser. Maar het betekent ook afscheid van zijn geliefde ministerie van Financiën, het ministerie dat zijn eigen kanselarij geworden was.

Sinds de eurocrisis is Wolfgang Schäuble onderkoning van Europa, is zijn macht vele malen groter dan die van veel Europese regeringsleiders. Het knarsen van de wieltjes van zijn rolstoel op het parket in Brussel en Straatsburg werd gevreesd.

De politieke carrière van Schäuble kun je op twee manieren samenvatten. Hij is geen bondskanselier geworden, dat is de ene. In de jaren tachtig gold hij als de gedoodverfde kandidaat voor het kanselierschap. Hij ging er ook vanuit dat de oude uitgebluste Helmut Kohl hem in 1996 het lijsttrekkerschap zou gunnen. Maar Kohl ging toch zelf. En daarna stak Angela Merkel hem de loef af. Sindsdien zijn de twee machtigste politici van Duitsland verwikkeld in een troebele haat-liefdeverhouding.

Maar je kunt ook stellen dat Schäuble, ondanks alles, al bijna dertig jaar succesvol aan de touwtjes van de Europese geschiedenis trekt. Onder Kohl speelde hij als minister van Binnenlandse Zaken een doorslaggevende rol in de Duitse eenwording. Dat was ook de reden dat een psychisch labiele man hem in 1990 neerschoot. Een kogel trof Schäuble in de kaak, de ander in de ruggengraat. Sindsdien zit hij in een rolstoel.

Het verhinderde hem in het tijdperk Merkel een centrale rol te spelen in het bijeenhouden van Europa. Nog steeds toont hij geen begrip voor de verontwaardiging over zijn politiek van soberheid. Wolfgang Schäuble vindt dat hij Europa bij elkaar heeft gehouden, streng doch rechtvaardig.

Als bijna geen ander politicus belichaamt hij de 'oude' CDU: goedburgerlijk, precies, een beetje pedant, maar door en door betrouwbaar.

Schäuble is een politicus uit hardhout. Volgens zijn biograaf Hans Peter Schütz heeft de aanslag hem nauwelijks veranderd. Als iemand niet voldoet aan zijn verwachtingen, zet hij die genadeloos aan de kant.

Op internet circuleert nog een filmfragment waarin hij zijn voorlichter publiekelijk de grond in boort, omdat die slecht voorbereid bij een persconferentie verschijnt. Schäuble doet het met een lach. Hij is de enige minister in het kabinet van Merkel die door niemand met 'jij' wordt aangesproken.

Angela Merkel zal hem missen als vertrouwenspersoon in een volgend kabinet, maar ze zet hem in op een plek waar ze hem wellicht nog harder nodig heeft. Met 93 AfD-ers in de zaal heeft de Bondsdag een sterke leider nodig, moet Merkel hebben gedacht. En dan het liefst eentje die ze door en door kent.

Schäuble moet het einde van zijn Europese rol hebben voorvoeld. Begin september reageerde hij uitgebreid op de rede die Jean Claude Juncker hield over de toekomst van Europa. Streng en schoolmeesterachtig waarschuwde Schäuble vervolgens voor te grote stappen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.