Proleten

Dat het hoofd van de sectie Huisvesting bij de onderwijsfabriek Amarantis rondtoerde in niet één maar twee leaseauto's, dat hij daarbij ook een ov-jaarkaart had op kosten van de zaak, dat hij zijn huis liet verbouwen door aannemers die hij ook klussen voor Amarantis liet doen: het is allemaal niet strafbaar. Het is misschien niet netjes en niet wenselijk en niet hoe je zou willen dat bestuurders in de publieke sector die met belastinggeld betaald worden zich zouden gedragen. Maar het mag.

Dat een oud-bestuurslid zich na zijn uitdiensttreding zes jaar lang liet inhuren als onduidelijk adviseur met behoud van volledige bezoldiging en secundaire voorwaarden, terwijl hij niet zo veel deed - al is dat niet zo goed na te gaan want er staat niet zo goed op papier wát hij eigenlijk had moeten doen, het is evenmin strafbaar. Er staat nergens geschreven dat het niet mag.

En zo werd het onderzoek dat een commissie onder leiding van Femke Halsema (oud-Groen Links) deed naar acht 'signalen' van vermoedelijke misstanden bij Amarantis gisteren vooral het verhaal van een verrotte bedrijfscultuur. Het gefuif, de voortrekkerij van vrindjes, het creëren van eigen koninkrijkjes, het uitermate goed voor zichzelf zorgen aan de top terwijl het toezicht lag te slapen: het gebeurde allemaal. Maar er hoeft niemand voor naar de gevangenis.

Een enorme domper natuurlijk, dat laatste. Een veel te genuanceerde conclusie in een tijd waarin mensen die per ongeluk een bonus meekregen een luchtfoto van hun huis kunnen terugvinden op de voorpagina van De Telegraaf en waarin bankiers op feestjes jokken dat ze vuilnisman zijn of iets doen bij de groenvoorziening, uit puur lijfsbehoud.

Toen Jan Peter Balkenende, premier uit de tijd dat het CDA zich nog onwrikbaar in het centrum van de macht bevond, jaren geleden alweer zei dat hij een commissie 'Normen & Waarden' overwoog omdat het volgens hem de taak van de overheid zou zijn om morele grenzen te stellen, was hoon zijn deel. Haha gekke christen-democraten, benepen jaren-vijftig-gedoe, nou zouden we zeker ook niet meer mogen seksen voor het huwelijk.

Het is nooit echt wat geworden met de fatsoensagenda van Balkenende. Hij zal dan ook vermoedelijk tevreden constateren dat het rapport-Halsema van gisteren alsnog gerechtigheid brengt; het is eigenlijk één groot pleidooi voor iets met normen & waarden.

Je kunt die Amarantis-types weliswaar niet strafrechtelijk vervolgen, en voor het publiceren van adressen ten behoeve van activisten op zoek naar iets concreets is Halsema te netjes, maar Halsema trekt in haar rapport wel een compleet hoofdstuk uit voor een definitie van 'wenselijk gedrag' in de publieke sector. Daar staan dingen in die zo uit het handboek Fatsoen van Balkenende zouden kunnen komen: 'De commissie benadrukt dat ongewenst gedrag van bestuurders, toezichthouders en leidinggevenden in het onderwijs alleen terug te dringen is door het versterken van een gedeeld moreel bewustzijn. Dit vormt een beter tegengif tegen toekomstige bestuurlijke misstanden dan nieuwe, gedetailleerde regelgeving.'

Hoe je 'een gedeeld moreel bewustzijn' versterkt, weet de commissie-Halsema ook niet. Natuurlijk niet. Dat weet niemand. Het afleggen van een eed voor bestuurders in de semipublieke sector is het nieuwste bedenksel. En straks gaat vast een Kamerlid opperen dat 'normen' een schoolvak moet worden. Maar proleten heb je overal.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden