analyse

Progressief standpunt katholieke Biden over abortus toont verdeeldheid Amerikaanse bisschoppen

De Amerikaanse president Joe Biden krijgt forse tegenwind van bisschoppen uit zijn geliefde katholieke kerk. De geestelijken willen Biden – die bijna elke zondag in de knielbanken is te vinden – de Heilige Communie weigeren omdat ze het niet eens zijn met zijn progressieve abortuspolitiek.

President Biden en zijn vrouw buigen hun hoofd tijdens de online gebedsdienst ter gelegenheid van de presidentiële inauguratie in januari dit jaar.   Beeld Getty Images
President Biden en zijn vrouw buigen hun hoofd tijdens de online gebedsdienst ter gelegenheid van de presidentiële inauguratie in januari dit jaar.Beeld Getty Images

Hun vijandige opstelling tegenover de diepgelovige president en andere abortusvoorstanders laat zien dat het gepolariseerde politieke klimaat in de Verenigde Staten ook de katholieke kerk is binnengedrongen. Abortuswetgeving is het belangrijkste politieke wapen van religieus rechts. Het conservatieve deel van de bisschoppen vond bondgenoten in de vorige president Donald Trump en diens vicepremier Mike Pence, die tegen abortus waren.

Tijdens een digitale conferentie vorige week donderdag stemden de bisschoppen met een overweldigend meerderheid voor communieweigering: 168 vóór, 55 tegen, 6 onthielden zich van stemming. Toen Biden – die friemelend aan zijn rozenkrans vergaderingen in het Oval Office bijwoont – ernaar werd gevraagd vrijdag tijdens een persconferentie, zei hij dat het een ‘privé-aangelegenheid’ was en dat hij ‘niet verwacht dat het gaat gebeuren’.

De rechterflank van de katholieke kerk voelt zich door Biden in het nauw gedreven en laat steeds luider van zich horen. In meerdere Amerikaanse staten zijn de afgelopen maanden in totaal zo’n 500 maatregelen geïntroduceerd die abortus moeten inperken. Conservatieve katholieken vinden veel gehoor bij hun groeiende Latino-achterban. President Biden probeert juist die groep te bereiken door in te zetten op armoedebestrijding en immigratiepolitiek.

Meerderheid is voor abortus

Volgens The New York Times is alleen al het feit dat Bidens abortuspositie een punt van discussie is geworden een overwinning voor de conservatieve katholieken. Een meerderheid van de Amerikanen is voorstander van abortus, evenals een meerderheid van de katholieken, toch kregen de conservatieven het op de agenda. En zo was er dit jaar ineens vuurwerk op de juni-conferentie van de bisschoppen die erom bekend staat saai en taai te zijn.

Bisschop Robert McElroy uit San Diego zei daar dat de verklaring van de bisschoppen ‘de politieke animositeit die het land zo tragisch verdeelt, toelaat in het hart van de eucharistieviering’. Ook bisschop Robert M. Coerver uit Lubbock, Texas, maakt zich juist zorgen over de verklaring. ‘Ik vraag me af welke rol de vooruitzichten van 2022 en 2024 hierin spelen’, zei hij doelend op de zogeheten midterm-verkiezingen van volgend jaar en de presidentsverkiezingen van 2024 die de koers van het land drastisch kunnen veranderen. Een voorstander van de weigering, bisschop Donald J. Hying uit Wisconsin, zei dat hij bijna dagelijks katholieken spreekt ‘die in de war zijn door het feit dat we een president hebben die vroom katholicisme belijdt en toch de meest radicale, pro-abortusagenda in onze geschiedenis bevordert’.

Schisma in de kerk

Sinds Joe Biden, afstammeling van Ierse katholieken, vorig jaar november werd gekozen tot president is er een schisma ontstaan in de katholieke kerk. ‘Zijn verkiezing legt een kloof bloot tussen Amerikaanse katholieken die al heel lang bestaat’, zei Maureen O’Connell, hoogleraar religie aan de La Salle University eerder tegen Time Magazine. ‘Er is een grote kloof, een groeiende kloof.’

Daags na zijn overwinning riepen tien machtige bisschoppen een ‘werkgroep’ in het leven om een tegengeluid te organiseren voor Bidens liberale pro-abortus en pro-homohuwelijk standpunten. Wat moesten ze met deze president die liefdevol rept over zijn geloof, en toch niet de regels onderschrijft? Op de dag van Bidens inauguratie in januari zei aartsbisschop José Gomez, die leiding geeft aan de Amerikaanse bisschoppenconferentie, dat sommige standpunten van de kersverse president ‘het morele kwaad zouden bevorderen’. Anderen vonden het juist gunstig dat een katholiek het hoogste ambt van het land ging bekleden: Biden kon een leeglopend instituut, jarenlang geteisterd door seksuele misbruikschandalen, weer aantrekkelijk maken.

Mocht de verklaring bij de volgende bisschoppenconferentie in november worden goedgekeurd, dan hoeft dat geen gigantische consequenties te hebben voor Biden, die na John F. Kennedy de tweede katholieke president van de Verenigde Staten is. Individuele bisschoppen beslissen zelf wie ze de Heilige Communie geven. Kardinaal Wilton Gregory, de aartsbisschop van Washington, heeft al laten weten dat de president zich geen zorgen hoeft te maken.

Bovendien is het de vraag of zo’n weigering de zegen zou krijgen van het Vaticaan. De harde opstelling van de conservatieve stroming in de Amerikaanse katholieke kerk gaat namelijk in tegen de wil van paus Franciscus. Die werkte onder president Barack Obama samen met Biden aan het Klimaatakkoord van Parijs. De paus heeft steeds gezegd dat de katholieke kerk een thuis moet bieden aan iedereen, progressief en conservatief.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden