Prof

Het ligt niet voor de hand om naar Spitsbergen te gaan als je op zoek bent naar de landbouw', zei Louise Fresco zondag in de eerste minuten van Fresco's paradijs (HUMAN). Erg gelukkig pakte die noordelijke expeditie ook niet uit. De hoogleraar duurzame ontwikkeling ging voor haar zesdelige serie op zoek naar de geschiedenis van de hedendaagse landbouw. Bij Spitsbergen wilde ze een kelder bezoeken waarin de originele zaden van alle landbouwgewassen liggen opgeslagen. Gezamenlijk werelderfgoed. Probleempje: Fresco mocht er niet in. De lokale overheid had kort voor haar aankomst alle rondleidingen verboden. Waarom? De kijker beef in het duister tasten.


Het was maar een van de handicaps tijdens Fresco's tocht door de wereld van de landbouw.


Het onderwerp (gevat in de kernzin 'Eten is weten is geweten') is boeiend genoeg. Fresco schreef er boeken over, maar de vraag was nu hoe dit complexe vraagstuk boeiende televisie op kan leveren.


Het eerste, inleidende deel sleepte mij nog niet direct mee. Daarvoor waren Fresco's teksten te academisch en hermetisch, en bleef te lang onduidelijk waarheen deze reis moet leiden.


Na Spitsbergen trok ze naar het oude Mesopotamië tussen Tigris en Eufraat, waar de eerste landbouw begon. Dat was het revolutionaire van landbouw, leerden we: dat de jager/verzamelaars meer mensen gingen voeden dan alleen zichzelf. Met de voeten bungelend op een bruggetje leerden we over een project waardoor bewoners grootschaliger en intensiever diverse gewassen konden telen. In beeld trok een beteugeld paard door het water. Maar waarom?


Een centrale regering was in datzelfde gebied ontstaan door het water, gezamenlijk bezit. Fresco doceerde: 'Zo zijn water en regering en belasting altijd heel nauw met elkaar verbonden.'


Als lesvorm was Fresco's paradijs nog niet geheel geslaagd. Het college leek ook zowel inhoudelijk als in presentatie haaks te staan op dat van Jan Rotmans, 'hoogleraar duurzame transitie en idealist', in NTR Academie op zondag. Op het maniakale af omarmde hij de 'langdurige crisis' die pas tot verandering zal aanzetten als die maar lang genoeg duurt.


Rotmans grossierde niet alleen in visioenen, maar ook in oneliners. 'We leven niet zomaar in een tijdperk van verandering, maar in verandering van tijdperk'. De tijd van 'glocalisering', waarin kleinschaligheid terugkeert en de duurzame burger de zaken zelf regelt. 'Wij worden allemaal fabricent', wist de hoogleraar. Leve de 3D-printer: 'Er zijn nu al mensen die een eigen pizza kunnen printen.'


De Kuip hoefde alleen maar behangen te worden met een kantelbaar gevelsysteem vol zonnepanelen en grasmatten. Zo ontstaat een centrale voor Feyenoord-energie die zichzelf al binnen vijf jaar heeft terugverdiend.


Er liggen de komende vijf jaar 100 miljoen groene economische banen in het verschiet, voorspelde hij zijn zwijgende studentengehoor. Niet de snelsten of de slimsten overwinnen in het nieuwe tijdperk, maar 'de meest adaptieven'. Die komen trouwens te wonen in drijvende huizen.


En daar dook de centrale overheid weer op, net als bij Fresco. Nu moest die echter alleen nog 'faciliteren', en niet meer regisseren, zoals bij Fresco.


Het leek allemaal te mooi om waar te zijn. Ook moest je als huiskamerstudent na de colleges van Fresco en Rotmans maar zien aan welke prof je de hoogste status toekende. Maar Rotmans verwierf zondag de graad van tv-prof. Op televisie wint immers de wetenschapper die het minst academisch oogt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden