Profiteur niet altijd winnaar

Speltheoretici hebben van oudsher moeite om sociaal gedrag te verklaren in groepen individuen die elkaar niet allemaal in de gaten kunnen houden....

Volgens Karl Sigmund van de universiteit van Wenen en studiecentrum IIASA en collega's is het probleem van de speltheoretici vooral terug te voeren op kortzichtigheid. Als, schrijven ze in het Amerikaanse weekblad Science van 10 mei, groepsleden zich nu en dan helemaal buiten het groepsgebeuren mogen houden, wordt samenwerking haast vanzelf de mores.

Ze maken dat op uit een analyse van een spel waarin deelnemers een bedrag naar keuze inzetten, dat vervolgens eerlijk over alle deelnemers wordt verdeeld. Wie daarbij niets inzet, wint zeker iets. Dat zulke competities, in het dierenrijk bijvoorbeeld om voedsel, toch een vorm van samenwerking kunnen behouden, wordt doorgaans verklaard door aan te nemen dat profiteurs bij een volgende gelegenheid kunnen worden gestraft voor hun klaploperij.

Dat hoeft echter niet, vonden Sigmund en zijn collega's in computersimulaties van het spel. Als ze deelnemers de kans geven even niets bij te dragen en wel een vast minimumbedrag op te strijken, wordt de aantrekkelijkheid van profiteren meteen een stuk kleiner. Ook zonder een systeem van straffen of belonen zullen de meeste individuen daardoor besluiten dat het collectieve belang de zinnigste keus is. 'Vrijwillige deelname', schrijft Sigmund in Science, 'voorkomt de patstelling van massaal wangedrag die elke publieke zaak in grote groepen bedreigt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden