PROFIEL: Franz Vranitzky: politiek is timing

Franz Vranitzky heeft nooit haast. De Oostenrijkse kanselier wachtte altijd af. Als er iets gaande was ging hij zitten en keek toe hoe de politici en de media over elkaar heen buitelden....

VRANITZKY REGEERDE Oostenrijk ruim tien jaar, en werd daarmee een van de langst zittende regeringsleiders van Europa. Alleen zijn Duitse ambtgenoot Helmut Kohl zit langer in het zadel.

Ook dit weekeinde was zijn timing weer perfect. Een week geleden was hij op klassieke wijze als overwinnaar te voorschijn gekomen uit een felle strijd tussen coalitiegenoot ÖVP en zijn eigen sociaal-democratische SP & Ouml;. Wekenlang hadden de twee partijen - aangevuurd door de uiterst rechtse FP & Ouml; van Jörg Haider - op de rand van een kabinetscrisis gebalanceerd.

Inzet van de strijd was de privatisering van de bank Creditanstalt. Belangrijkste kandidaat-koper was de Bank Austria - toevallig ook eigendom van de overheid.

De ÖVP steigerde als een wild paard. Dit was geen privatisering, dit was een 'recollectivisering', en daaraan wilde de coalitiepartner onder geen beding meewerken. Vranitzky schoof de beslissing over de verkoop voor zich uit, eerst tot Kerstmis, toen tot Nieuwjaar, toen nog een week en nog een. En op 12 januari maakte hij glorieus bekend dat Bank Austria de Creditanstalt overnam.

De voorman van de ÖVP, Wolfgang Schüssel, had in het stof moeten bijten. Schüssel was niet de eerste die het tegen Vranitzky moest afleggen. De kanselier had al drie eerdere leiders van de ÖVP overleefd. Vranitzky, die wekenlang de indruk had gewekt dat hij een speelbal was in het gevecht tussen de coalitiepartners, bleek weer eens over de langste adem te hebben beschikt.

Nog in de nagalm van deze overwinning heeft hij dit weekeinde afscheid genomen van de politiek. In een ongekend tempo: zaterdag vertelde hij het partijbestuur dat hij ermee ophield en vervolgens president Klestil. Zondag hield hij een persconferentie en schreef hij enkele vrienden een brief. En daarmee was het bekeken. Coalitiepartner Schüssel hoorde pas een uur voor de rest van de bevolking van het vertrek.

Vranitzky vertrok op het juiste moment, zo lijkt het. Dankzij het succes kan hij afscheid nemen als een gevierd politicus. 'Een staatsman', staat vanochtend boven een commentaar dat Der Standard aan hem wijdt. Hij is de man geweest die Oostenrijk de Europese Unie binnenloodste. Met geduld en gevoel voor timing overtuigde hij eerst zijn partij en vervolgens de Oostenrijkse bevolking van de noodzaak van die toetreding.

De anti-dogmaticus Vranitzky is ook de man geweest die de SP & Ouml; van een socialistische 'proletariërspartij' omvormde tot een gematigde links-van-het-midden middenpartij. En Vranitzky is de man geweest die veertien jaar lang hardnekkig het extreem-rechtse fenomeen Haider buiten de regering heeft weten te houden.

Dit weekeinde heeft hij afscheid genomen als de man die de Creditanstalt verkocht aan de Bank Austria. Hij gaat rentenieren. Het 'tijdperk Vranitzky', zoals dat in Oostenrijk heet, is voorbij.

Het tijdperk Klima kan beginnen. Viktor Klima, de minister van Financiën die is aangewezen als Vranitzky's opvolger, neemt het roer over op het moment dat hij in de populariteitsmetingen Vranitzky net voorbij was gestreefd. Ook wat dat betreft had Vranitzky geen beter moment kunnen kiezen.

Michel Maas

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden