Professionele huiswerkbegeleiding

Er zijn leukere dingen om je kind bij te helpen dan de Cito-toets of wiskunde. Gelukkig zijn er commerciële huiswerkbegeleiders die deze klus van ouders willen overnemen. Ze boeren er goed van. 'Een enkeling neemt zelfs een krantenwijk om de les van zijn kind te kunnen betalen.' Maar dat kind haalt vervolgens wel zijn papiertje.

© ANP

Toen haar twee oudste dochters ruim vijftien jaar geleden op een zekere dag de Cito-toets deden, lag ze daar 'geen moment van wakker', vertelt Tonneke Bartelds (52). Jaren later kreeg ze nog een zoon, die inmiddels in groep zeven van de basisschool zit. Nu is alles anders. 'Ik kan er bij wijze van spreken nu al tegenop zien dat hij volgend jaar diezelfde toets moet doen.'

Ze bedoelt maar: wat is er met ons ouders in zo korte tijd veranderd dat we ons zo druk maken over de schoolprestaties van onze kinderen? Menig ouder stuurt zijn kind nu voor de zekerheid naar bijles voor toetsen en examens. Ook Bartelds: haar 11-jarige zoon krijgt Er zijn leukere dingen om je kind bij te helpen dan de Cito-toets of wiskunde. Gelukkig zijn er commerciële huiswerkbegeleiders die deze klus van ouders willen overnemen. Ze boeren er goed van. 'Een enkeling neemt zelfs een krantenwijk om de les van zijn kind te kunnen betalen.' Maar dat kind haalt vervolgens wel zijn papiertje. Stress vanaf groep vijf zelfs bijles aan huis, van het vanuit Den Haag landelijk opererende StudentsPlus. Waarom? 'Omdat het met rekenen gewoon niet goed ging. Dan zoek je als ouder zelf een oplossing'.

Een commerciële dienstverlener die achterblijvende schoolresultaten moet wegwerken; voor steeds meer ouders is dat paardenmiddel geen bezwaar meer in de strijd tegen leerproblemen en achterblijvende schoolresultaten. Studiebegeleidingsinstituten, met een almaar gevarieerder aanbod van hulp, groeien als kool. Volgens het vorig jaar verschenen onderzoeksrapport 'Geld naast de school', uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Onderwijs, geven ouders bij elkaar 60 tot 90 miljoen euro per jaar uit aan onderwijskundige hulp voor hun kinderen. Voor studieondersteuning konden zij in 2009 kiezen uit liefst duizend locaties. Bij de onderzochte bedrijven was sprake van een verdriedubbeling in omvang in de periode 2004 tot 2007.

Kind blij, ouders blij
StudentsPlus, geboren uit het initiatief van twee Groningse studenten, is in alle universiteitssteden actief en heeft als handelsmerk dat studenten bij de leerling thuis komen. 'De een-op-een-relatie werkt het beste, is onze ervaring', aldus woordvoerder Maarten Crum. 'Bovendien vinden ouders het prettig dat hun kind in zijn eigen omgeving wordt geholpen, weg van school.' In deze periode van het jaar zijn er bij zijn organisatie maandelijks 2000 koppels van leerling en begeleider actief, waarbij 'we elke maand 20 procent groei zien'. Vooral in het basisonderwijs neemt de behoefte aan bijles toe, zegt hij. 'Dat begint al in groep vijf.'

Die laatste trend kan Hanneke van der Marel, directeur van Max Studiepartner uit Utrecht, bevestigen. 'Er is op basisscholen steeds meer behoefte aan steun voor kinderen met dyslexie, maar er is ook veel vraag naar rekenhulp, denk aan kinderen die trager automatiseren'. Max, dat 'het maximale' uit een kind wil halen, onderscheidt zich van andere aanbieders door met Studie@ Sport op al twaalf hockeyverenigingen in het land huiswerkbegeleiding aan te bieden. Van der Marel: 'Kinderen kunnen uit school eerst even een balletje slaan en hun hoofd vrijmaken, daarna gaan ze aan het werk en vervolgens krijgen ze hun training. Als ze thuiskomen hebben ze getraind en is het huiswerk klaar. Kind blij, ouders blij.'

De directeur is ervan overtuigd dat de klassieke wijsheid 'een gezonde geest in een gezond lichaam' nog altijd opgaat. Maar ze gaat nog verder. Het onderwijs vergt dat je 'op het juiste moment piekt', namelijk bij proefwerken, toetsen en examens. Dus wordt er samengewerkt met coaches uit de topsport en geput uit het in de sport populaire domein van de 'mental coaching'. Van der Marel: 'We geven workshops op scholen waarin we het hebben over eeten slaappatronen en hoe leerlingen die kunnen verbeteren. Heel belangrijk is ook dat ze leren negatieve gedachten om te zetten in positieve. Dat helpt. Behalve dat kinderen aan de lippen van zo'n coach hangen, gaan hun cijfers ook omhoog.'

Rugzakbedrag
De gestage groei van de bijlesbranche kent ook verrassende verklaringen. Joke van Wingerden is Ambulant Begeleider bij een school voor langdurig zieke kinderen. Voor zulke kinderen is een zogenaamd 'rugzakbedrag' beschikbaar. Van Wingerden: 'Als een leerling bijles moet hebben, kost een reguliere docent 40 tot 45 euro per uur en meestal is de les op school. Bij StudentsPlus kan ik een bijlespakket krijgen waarmee de les ongeveer 20 euro per uur kost. Bovendien komen studenten bij leerlingen thuis en juist voor zieke kinderen is dat veel handiger.' Alle aanbieders zijn het er over eens: de bijlesbranche zal blijven groeien, want ouders hebben er veel voor over om hun kinderen aan een goed diploma te helpen. Meestal zijn het de beter opgeleide ouders die de portemonnee pakken. Crum: 'Maar ik ken ook allochtone ouders die de taalachterstand van hun kind willen verbeteren. Een enkeling neemt zelfs een krantenwijk om de les van zijn kind te kunnen betalen.' Daarnaast is de thuissituatie voor kinderen essentieel veranderd. 'Ouders werken steeds vaker allebei, dus is er thuis geen toezicht of steun bij het huiswerk', zegt Ivo Richaers, directeur van Studiekring, met 50 vestigingen in het land marktleider in de branche. 'Bovendien is het onderwijs zo diepgaand veranderd, dat veel ouders niets meer snappen van het systeem.' Een ander veelgehoord probleem luidt: de telefoon, tv en computer thuis bieden te veel afleiding. Dat met de groei van de bijlesbranche is bewezen dat het onderwijs faalt, waarvoor de overheid vreest, wil geen van de aanbieders bevestigen.

Om te beginnen heeft nog altijd 'maar' 12 procent van de middelbare scholieren en 5 procent van de basisschoolleerlingen een vorm van betaalde onderwijsondersteuning. Richaers: 'Vergeet niet dat er altijd wel wat aan de hand is en kinderen overal uit de boot vallen. In Duitsland zijn er sinds de jaren zeventig al enorme aantallen leerlingen naar huiswerkinstituten vertrokken. Wij maken nu die inhaalslag.'

Keurmerk
Van der Marel ziet huiswerkbegeleiding als een vorm van naschoolse opvang met inhoud. 'Het zou fantastisch zijn als ouders die kosten konden opgeven bij de belasting en ze deels aftrekbaar werden.' Collega Richaers vreest dat daarop weinig kans is, met de aangekondigde bezuinigingen van het ministerie. 'Het zou al mooi zijn als publiek en privaat tot een goede samenwerking komen'.

Wil de branche een goede gesprekpartner zijn, dan is meer inzicht in het reilen en zeilen van de veelzijdige bedrijfstak een voorwaarde. Richaers: 'We willen snel een kwaliteitskeurmerk instellen, zodat ouders weten wat ze in huis halen.' Volgens het onderzoeksrapport is van een tweedeling tussen 'rijke' kinderen die wel, en 'arme' kinderen die geen begeleiding krijgen, geen sprake. Toch houdt de overheid de vinger aan de pols. Vorig jaar juni schreef demissionair minister Rouvoet van Onderwijs: 'Als de statistieken van het CBS daartoe aanleiding geven, bijvoorbeeld als er serieuze signalen komen die wijzen op een relatie tussen groei en een tekortschietende kwaliteit van het onderwijs, laat ik de ontwikkeling diepgaand onderzoeken.' Dat is, aldus een woordvoerster van het ministerie, nog altijd het standpunt van minister Van Bijsterveldt.

Bijles: 986 euro

In Nederland maken naar schatting 42.800 leerlingen in het voortgezetonderwijs, en 10.400 leerlingen van het basisonderwijs, gebruik van particuliere studiebegeleiding. De kosten voor dit aanbod bedragen gemiddeld 986 euro per jaar voor leerlingen in het voortgezet onderwijs. Bij basisschoolleerlingen is het gemiddelde bedrag 466 euro per jaar. Op jaarbasis wordt naar schatting maximaal 19 miljoen euro aan deze activiteiten uitgegeven in het primair onderwijs, wat 0,21 procent is van de rijksbegroting (2008). In het voortgezet onderwijs gaat het om 69 miljoen euro op jaarbasis, wat goed is voor 1,06 procent van de rijksbegroting. (Tekst Mirjam Schöttelndreier, foto ANP)

Bronnen: Geld naast de school, Private uitgaven in basis- en voortgezet onderwijs/ Research voor Beleid, 8 januari 2010/ Brief OCW-minister Rouvoet, 7 juli 2010

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden