Proef met bedrijventerrein biedt Charlois nieuw kans

De ontwikkeling van de Rotterdamse deelgemeente Charlois liep lange tijd synchroon met de naoorloogse expansie van de haven. De havenactiviteiten verschoven echter steeds meer naar het westen, en in de jaren zeventig zette de neergang van de wijk in....

Van onze verslaggever

Hans Horsten

ROTTERDAM

Langzaam kruipt Charlois echter uit het dal. Met geld uit de pot voor het grotestedenbeleid wordt de sociale ruggengraat van de deelgemeente versterkt.

Waalhaven-Zuid, een ouderwets bedrijventerrein dat ligt ingeklemd tussen de havens en de snelweg A 15, moet zorgen voor de economische wederopbouw van Charlois, dat op zestigduizend inwoners ruim zesduizend langdurig werklozen telt. Waalhaven-Zuid is door het rijk aangewezen als een van de vier zogeheten experimentele kansenzones.

Deze zones, gelegen bij stedelijke gebieden op hun retour, moeten opnieuw aantrekkelijk worden voor het bedrijfsleven. Dat kan door de regels snel en soepel toe te passen, financiële en facilitaire ondersteuning te bieden en goed geschoold personeel 'op voorraad' te hebben.

Voor Waalhaven-Zuid komt de nieuwe status niets te vroeg: ooit stonden transporteurs, stuwadoors en distributeurs er in de rij voor een plek en werkten er zesduizend personen.

Het oorspronkelijke concept van Waalhaven-Zuid is echter achterhaald en nu ligt de werkgelegenheid meer dan 10 procent lager en staan veel bedrijfspanden leeg. .

De Rotterdamse kansenzone is een coproductie van Charlois en het Gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam (GHR). Het GHR helpt ondernemers bij het opruimen van fysieke barrières zoals verouderde behuizing; de gemeente stelt bedrijven in de gelegenheid aan één loket al hun zaken te regelen.

Dat laatste scoort hoog in het bedrijfsleven, zegt D. Lockhorst, voorzitter van de deelgemeente Charlois. 'Ondernemers willen snel door het wettelijk woud heen en makkelijk aan personeel kunnen komen. Dat vinden ze belangrijker dan een financiële prikkel.'

Dat neemt niet weg dat de overheid soms kosten voor haar rekening neemt die in andere gevallen aan het bedrijfsleven worden doorberekend. Projectleider W. Otte: 'Je spreekt over een duwtje in de rug dat net genoeg is om bedrijven over de streep trekken. Enkele tienduizenden guldens, meer niet.'

In twee gevallen wierp deze aanpak tot op heden vruchten af. 'We hebben een bedrijfspand zo aangepast, dat een onderneming die op het punt stond uit het gebied te vertrekken, ter plaatse kon uitbreiden. In een ander geval waren we bereid wat extra sloopkosten te financieren. Een bedrijf in computerrecycling vestigt zich daardoor waarschijnlijk nu op Waalhaven-Zuid. Deze firma schept veel werkgelegenheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt; voor Charlois met zijn laag opgeleide bevolking en zijn vele allochtone werklozen is dat heel belangrijk.'

Van oudsher is het industrieterrein, waar nog circa driehonderd bedrijven zijn gevestigd, een ratjetoe. Er zitten vervoerders en expediteurs, maar ook een havenvakschool. Technologische en zakelijke dienstverlening moet Waalhaven-Zuid moderniseren.

'We willen dat er een IT-netwerk tot stand komt dat zich speciaal richt op havenbedrijven. Vaak gaat het er daar ouderwets aan toe; veel stuwadoors rekenen nog altijd alles uit op de achterkant van een sigarendoos', zegt Otte.

Om het profiel van Waalhaven-Zuid te versterken is het volgens Lockhorst nodig te breken met bestaande patronen. 'Er komen bedrijfsverzamelgebouwen waar je ruimte huurt voor korte tijd. Normaal gesproken zit je aan een kantoor al gauw een paar jaar vast. Dat schrikt veel starters af. Wij willen gaan werken met huurcontracten voor twee of drie maanden.'

Nieuw zijn ook de vele initiatieven om langdurig werklozen op Waalhaven-Zuid aan de slag te helpen. Uit Zweden waaide het idee voor Renewal Enterprises over. Er komt een bedrijvencentrum waar hoog opgeleide werklozen met behoud van uitkering worden omgeschoold tot zelfstandig ondernemer. Het eerste halfjaar krijgen ze op alle fronten steun in hun nieuwe bedrijf, daarna moeten ze op eigen benen verder. Er is ook een project voor werkloze allochtonen die eigen baas willen worden. Met taallessen en extra opleiding worden zij klaargestoomd voor het gevecht met de concurrentie.

'Handel zit deze nationaliteiten vaak in het bloed. Ze zullen veel in de im- en export terechtkomen', voorziet Otte.

Het experiment op Waalhaven-Zuid duurt tot 2002. Charlois wil in die periode minstens vierhonderd extra banen scheppen. Daarmee is een investering van meer dan twintig miljoen gulden gemoeid.

De eerste resultaten zijn hoopvol, zij het niet spectaculair. De leegstand in het gebied is gedaald van 10 naar 8 procent en uit een eerste evaluatie blijkt dat de werkgelegenheidsgroei in Charlois inmiddels iets boven het Rotterdamse gemiddelde ligt. 'Er komt nieuw elan bij de ondernemers hier', stelt Lockhorst vast.

Na 2002 moet het experiment met de vier kansenzones worden omgezet in een wettelijke regeling. Mogelijk dat Frankrijk, waar 38 zones franches bij de grote steden tot grote bloei gekomen zijn, daarbij tot lichtend voorbeeld dient. 'Het is dan wel zaak dat we in zo'n wet net als in Frankrijk ook een financieel kader opnemen. Zodat we bijvoorbeeld kunnen differentiëren met OZB-belasting of precariorechten', aldus Otte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden