Productiviteitsgroei in VS blijft lichtend voorbeeld

De veerkracht van een economie wordt een steeds belangrijker maatstaf voor succesvol overheidsbeleid. De rijke OESO-landen bespraken afgelopen dagen onder meer wie van hen het vlotst herstelt van de huidige economische stagnatie....

Van onze verslaggever Noël van Bemmel

In Parijs kwamen afgelopen drie dagen ministers en beleidseconomen bijeen voor een Star Trek-achtige missie: to grow, develop and prosper. Groeien, ontwikkelen en bloeien was het motto van het OESO Forum 2003 onder voorzitterschap van de Nieuw-Zeelandse premier Helen Clark. De jaarlijkse bijeenkomst van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling werd gehouden terwijl de wereldeconomie stagneert en voorspellingen over herstel telkens worden achterhaald wegens boekhoudfraude, oorlog en SARS.

Daarbij valt, signaleren de OESO-onderzoekers, een groeiend gat op tussen de Amerikaanse economie en de prestaties van de andere 29 industrielanden. Lang leek het bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking in Westerse industrielanden, Zuid-Korea en Japan gestaag op te schuiven richting dat van de VS. In de tweede helft van de jaren negentig zetten de Amerikanen echter een groeispurt in die geen van de leden kon bijbenen.

Sindsdien proberen economen dat verschil te verklaren. Gaat het om een uitzonderlijk sterke, maar tijdelijke opleving van de Amerikaanse conjunctuur, of spelen structurele kenmerken een rol? Het antwoord kan volgens de OESO eindelijk worden gegeven dankzij de economische stagnatie. Deze blijkt weinig vat te krijgen op de almaar stijgende Amerikaanse arbeidsproductiviteit. En dat bewijst, schrijft de organisatie, dat de bronnen van de Amerikaanse welvaart diep liggen en relatief ongevoelig zijn voor externe schokken.

Meer dan ooit, stelt de OESO, zijn structurele hervormingen de sleutel tot economische groei. De organisatie hamert al jaren op liberalisering van arbeids-, financiële en goederenmarkten: hoe vrijer deze functioneren, des te meer prikkels onstaan om te werken, te innoveren en te investeren. Met als kanttekening dat met name het toezicht in de VS moet verbeteren om Enron-achtige schandalen te voorkomen. Die ondermijnen immers het vertrouwen van investeerders en consumenten.

Hervormingen kunnen ook de veerkracht van een economie verhogen om schokken op te vangen. Niet toevallig, schrijft de OESO in de vorige week gepubliceerde Economic Outlook, kampen Canada, Australië en Spanje het minste met de stagnatie en bovendien herstellen zij het vlotst. Die landen hebben de afgelopen vette jaren benut voor pijnlijke hervormingen als het versoepelen van ontslagprocedures, het verlagen van eisen om een bedrijf te beginnen of het korten op een uitkering als werk wordt geweigerd.

Ook Nederland voert die discussie. Voor een Europees land ontpoppen dergelijke institutionele maatregelen zich zelfs tot belangrijkste vorm van macro-economisch beleid. Sinds de Europese Centrale Bank verantwoordelijk is voor het monetair beleid kunnen rente en wisselkoers niet meer worden veranderd om economische groei en concurrentieposititie op te krikken. Budgettair beleid is nog wel mogelijk, zoals belastingverlaging of extra overheidsbestedingen, maar de timing daarvan is lastig. Zo lastig zelfs, dat veel economenen adviseren daar maar helemaal van af te zien.

De macro-economische prestaties van een regering, klonk het afgelopen dagen in Parijs, valt ook af te meten aan het vermogen schokken op te vangen. Daarom kunnen beleidsmakers zich ook richten op markthervormingen die op middellange termijn de veerkracht van hun economie verbeteren. Voor Nederland zou dat neerkomen op een flinke verharding van de verhoudingen op de arbeidsmarkt en hardere concurrentie. Op lange termijn, belooft de OESO, stijgt daardoor de kwaliteit van leven voor de hele bevolking.

De aanbevelingen voor Nederland zijn al vaak naar Den Haag opgestuurd. Zo is het grote aantal inactieven, onder wie bijna een miljoen arbeidsongeschikten, een illustratie dat de arbeidsmarkt gebrekkig functioneert. De OESO adviseert de prikkel om te werken te versterken door uitkeringen minder aantrekkelijk te maken, laagbetaalden en 57-plussers te prikkelen een baan te accepteren of te houden, en arbeidsongeschikten aan een strenge herkeuring te onderwerpen. Daarnaast moet de kinderopvang verbeteren, innovatie worden gestimuleerd en werknemers permanent geschoold. Zo stijgt de arbeidsproductiviteit en dat blijft, vermenigvuldigd met het aantal werkenden, nog altijd de belangrijkste bron van economische groei.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden