Productieve tachtigers

WIE Abraham heeft gehaald en de vijftien jaar begint af te tellen tot het pensioen, is binnenkort wellicht een illusie armer....

Het wordt al de pensioentijdbom genoemd: de vergrijzing die de al bijna twee decennia durende hausse van de wereldeconomie dreigt op te blazen. Steeds minder jongeren moeten een groeiend legioen van ouderen onderhouden. Als de beleidsmakers hieraan niets doen, zal er een einde komen aan de economische voorspoed.

De Londense zakenbank Credit Suisse First Boston (CSFB) heeft deze maand een handleiding gepresenteerd om de dreigende pensioentijdbom onschadelijk te maken. Een algemeen voorschrift bestaat er niet: elke regio heeft een op maat gemaakte handleiding nodig.

'Technologische revolutie en groei van het arbeidspotentieel zijn altijd de belangrijkste aanjagers geweest van economische groei. Maar als ze door politici verkeerd worden aangestuurd, dan kan er ook grote overcapaciteit en massale werkloosheid mee worden gecreëerd', concludeert CSFB in zijn rapport.

Een van de vier aanbevelingen is dat het huidige systeem van een vaste pensioengerechtigde leeftijd moet worden afgeschaft en moet worden vervangen door een systeem van flexibele pensionering, waarbij mensen veel langer doorwerken. Omdat ouderen veel gezonder zijn dan vroeger, is dit volgens de bank mogelijk en niet a-sociaal.

'Mensen moeten hun werk over een periode van enkele decennia gaan afbouwen, beginnend bij hun vijftigste jaar en pas eindigend ver na hun zeventigste verjaardag of misschien wel na hun tachtigste', luidt de eerste aanbeveling van de zakenbank.

Ouderen zullen hiertoe moeten worden gestimuleerd door een korting op de pensioenuitkering. 'Dat is niet een ordinaire bezuiniging, het is vooral een extra stimulans om ook op oudere leeftijd economisch actief te blijven.'

De tweede aanbeveling is dat veel meer vrouwen in het arbeidsproces moeten worden ingeschakeld. In West-Europa en vooral in de VS werken vrouwen al op grote schaal, maar in Zuid-Europa en met name in Japan wordt daarmee nog zeer weinig vooruitgang gemaakt.

Daarnaast moet migratie gemakkelijker worden gemaakt. Landen in West-Europa die een tekort aan arbeidskrachten hebben, moeten eenvoudiger mensen kunnen werven in Oost-Europa en Turkije. 'Migratie biedt zowel grote voordelen aan ontwikkelingslanden als aan de ontwikkelde landen.' En tenslotte zullen de economieën van de westerse landen en de Derde Wereld moeten worden geïntegreerd. 'De mensen in ontwikkelingslanden die niet willen emigreren, zullen ook hun bijdrage aan de mondiale groei moeten leveren. Zij moeten worden ingeschakeld door het verplaatsen van kapitaalstromen naar de Derde Wereld', aldus CSFB.

'De welvaart in de periode tussen 1870 en 1890 was gebaseerd op innovatie, migratie en vrij kapitaalverkeer. De VS haalden op grote schaal migranten binnen en in Europa trokken de mensen van het platteland naar de steden. De Grote Depressie in de jaren dertig van de twintigste eeuw werd juist veroorzaakt doordat de VS geen immigranten meer wilden opnemen en doordat ook het vrije kapitaalverkeer werd ingeperkt.'

De groei van de werkende bevolking bedraagt volgens CSFB nu wereldwijd 1,7 procent per jaar. Dat is hoger dan in het grootste deel van de historie. Maar het is lager dan in de periode tussen 1960 en 1970 - toen was het 2,2 procent per jaar. Bovendien is de groei nu vooral geconcentreerd in de Derde Wereld.

'Wereldwijd kan het arbeidsaanbod snel groeien, waardoor ook de pensioentijdbom niet hoeft te ontploffen. De politieke uitdaging is om dit ook te realiseren, waarbij van land tot land de accenten anders moeten worden gelegd.' Japan zal zich moeten concentreren op de vergroting van de arbeidsparticipatie van vrouwen, Europa zal meer immigranten binnen moeten laten en de VS zullen vooral veel meer ouderen in het arbeidsproces moeten inschakelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden