Prodi weer feller tegen Irakezen nu Jeltsin weg is

Ineens slaat Romano Prodi over Irak een andere toon aan. De Italiaanse premier prefereert nog steeds een diplomatieke uitweg, maar niet meer een diplomatie tot elke prijs: als Saddam niet toegeeft, wordt een oorlog onvermijdelijk....

JAN VAN DER PUTTEN

Van onze correspondent

Jan van der Putten

ROME

Tijdens zijn bezoek aan Rome wist de Russische president Boris Jeltsin de Italiaanse premier praktisch tot zijn spreekbuis te maken. Een gezamenlijke verklaring over Irak, waartoe Jeltsin het initiatief had genomen, bevatte de punten die de Russische leider dierbaar zijn: de noodzaak tot een diplomatieke oplossing met daarbij een hoofdrol voor VN-secretaris-generaal Annan, voorkoming van een militaire actie 'die onoverzienbare gevolgen kan hebben'.

Jeltsin en Prodi gaven Saddam Hussein de aanzegging de VN-inspecteurs toe te laten, de VN-resoluties te respecteren en zich zijn 'volledige verantwoordelijkheid' bewust te zijn. Maar voor Prodi's pro-Amerikaanse critici - zowel binnen als buiten de regeringscoalitie - was die toon veel te mat.

Wat zal Prodi doen, vroegen die critici zich af, als Saddam zijn poot stijf houdt? Zal hij dan alsnog kiezen voor militaire actie en de militaire bases uitlenen aan de Amerikanen? Of zal Italië een pro-Russische, dus anti-Amerikaanse koers blijven varen?

Washington was perplex over Prodi's omhelzing van Jeltsin. Diens Irak-pacifisme zou immers bedoeld zijn om de Amerikanen de voet dwars te zetten en een Russische hegemoniepositie op te bouwen. Waarom die Italiaanse 'dolkstoot' in de rug van de grote bondgenoot? Uit woede over de ramp met de skilift? Vanwege binnenlandse politieke problemen? Of uit ondoordachtheid?

Waarschijnlijk heeft een mix van die elementen Prodi tot zijn steun aan de Irak-politiek van Jeltsin verleid. De Italiaanse premier moet immers rekening houden met een breed pacifistisch en anti-Amerikaans front, dat gaat van extreem-links tot conservatief-katholiek.

Hij moet ook rekening houden met de paus, die net als in 1990 een militaire actie tegen Irak principieel heeft afgewezen. En om niet in een web van tegenstrijdige belangen terecht te komen, heeft hij geen rekening willen houden met de vraag: welke positie neemt Italië in als onderhandelingen met Saddam zinloos blijken?

De boze reacties op de Russisch-Italiaanse verklaring noopten Prodi tot een correctiemanoeuvre. Tegen Saddam sloeg hij een fellere toon aan: 'De VN-inspecties moeten doorzichtig zijn en zich uitstrekken over het hele Iraakse grondgebied, anders is het conflict niet te vermijden.'

Minister Dini van Buitenlandse Zaken stelde de Amerikanen verder gerust. Op de eis van de communisten om de VS bij voorbaat het gebruik van de bases te ontzeggen, antwoordde hij in de Kamer: 'Een unilaterale verklaring dat de bases niet beschikbaar zijn, zou een tegendraads effect hebben, omdat ze de diplomatieke actie ongeloofwaardig zou maken.' Applaus uit Washington.

Saddam, zei Dini, is een 'genadeloze dictator, die slechts in geweld zijn evenknie herkent.' Als de diplomatieke aanpak mocht mislukken, is Italiës keuze dus duidelijk.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden