Proces tegen Ruto cruciaal voor Strafhof

Vandaag start bij het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag het proces tegen de Keniaanse vicepresident William Ruto. Er staat veel op het spel.

NAIROBI - 'Wees niet vaag, ga naar Den Haag!' Nog maar een paar jaar geleden was dat de slogan waarmee Keniaanse politici als William Ruto duidelijk maakten dat zij geen vertrouwen hadden in de manier waarop de eigen rechtspraak functioneerde. Nu Ruto zelf bij het ICC moet voorkomen, is dat beeld volkomen gekanteld.


Vandaag begint bij het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag het proces tegen de Keniaanse vicepresident, die is aangeklaagd voor misdaden tegen de menselijkheid, begaan na de verkiezingen van eind 2007. In november start de zaak tegen de Keniaanse president Uhuru Kenyatta. Voor beide Kenianen, maar ook voor het ICC, staat er veel op het spel. Voor het Strafhof geldt dat het zijn geloofwaardigheid kan verliezen. Als het ICC er niet in slaagt de processen tegen Ruto en Kenyatta te winnen, is het de vraag of het hof - dat wel veel lippendienst bewezen kreeg maar over vrij weinig middelen beschikt - nog toekomst heeft. Voor Kenia, een land met 42 miljoen inwoners, zijn de relaties met de internationale gemeenschap in het geding.


Terug naar eind 2007. Bij de verkiezingen nam zittend president Mwai Kibaki het op tegen oppositieleider Raila Odinga. Bij het tellen van de stemmen ging Odinga ruim op kop, maar op het laatste moment draaiden de verhoudingen om; Kibaki werd in allerhaast opnieuw ingezworen. Nauwelijks een dag later barstte het geweld los.


Vooral in de Riftvallei, waar William Ruto de bondgenoot van Odinga en de politiek leider van het Kalenjin-volk was, werd massaal de jacht geopend op leden van het Kikuyu-volk, waartoe Kibaki en Uhuru Kenyatta behoren. Later volgden wraakacties van Kikuyus, vooral rond de plaatsen Nakuru en Naivasha.


De beschuldigende vingers wezen al snel naar Ruto en Kenyatta. Hun namen, en die van vier andere verdachten (waarvan alleen de journalist Joshua Sang nog terecht moet staan) kwamen naar voren in het onderzoek van de Keniaanse rechter Nyamu Waki. Die bepleitte berechting via een lokaal tribunaal. Politici besloten anders: de zaken kwamen bij het ICC terecht.


Ruim vijfenhalf jaar later wachten de nabestaanden van meer dan duizend doden, plus het ruim half miljoen mensen dat bij het geweld huis en haard verloor, nog steeds op gerechtigheid. De vroegere opponenten Kenyatta en Ruto zijn sinds de verkiezingen van maart dit jaar bondgenoten en de hoogste politieke bazen. Zij doen er alles aan om veroordeling te voorkomen.


De afgelopen maanden lieten een uitputtingslag zien tussen de aanklagers van het ICC en de advocaten van Ruto en Kenyatta. In Kenia doen de politieke bondgenoten van de president en vicepresident er alles aan het ICC af te schilderen als een 'politiek gerechtshof' dat in dienst staat van westerse belangen. Eerder zeiden westerse leiders dat de verkiezing van Kenyatta en Ruto 'gevolgen' zou hebben.


Inmiddels is duidelijk dat Kenia bereid is de oude banden met het Westen op het spel te zetten ten gunste van nieuwe partners als China. Daarmee krijgen de processen tegen twee mannen uit Kenia een geopolitieke lading, zeker sinds de Afrikaanse Unie zich achter het duo heeft geschaard. In Den Haag wordt de komende maanden een strafproces gevoerd én wereldpolitiek bedreven.


Zoon van Kenia's eerste president

Uhuru Kenyatta (51) is de zoon van Jomo Kenyatta, de Kikuyu-leider die de eerste president van het in 1963 onafhankelijk geworden Kenia was. Lange tijd hield Uhuru Kenyatta zich afzijdig van de politiek. In 2002 was hij presidentskandidaat, maar verloor hij de verkiezingen. In maart van dit jaar kwam hij dan toch als winnaar tevoorschijn. Kenyatta zou medeverantwoordelijk zijn voor de wraakacties van Kikuyus tegen leden van andere volken, met name Luo's, rond de plaatsen Nakuru en Naivasha. Hij zou onder meer de hulp hebben ingeroepen van een sekte, de Mungiki, die heeft gemoord en verkracht. Ook president Kenyatta ontkent schuldig te zijn.


Vertrouweling van Daniel arap Moi

William Ruto (46) is een lid van het Kalenjin-volk uit de Keniaanse Riftvallei. Hij gold lange tijd als vertrouweling van de vroegere president Daniel arap Moi. In 2007 sloot Ruto zich aan bij de oppositiepartij ODM van Raila Odinga. Dit jaar koos hij partij voor Uhuru Kenyatta en werd hij gekozen als diens vicepresident. Ruto zou medeverantwoordelijk zijn voor het geweld dat vrijwel onmiddellijk na de felbetwiste verkiezingen van eind 2007 losbarstte in Kenia. Volgens de ICC-aanklagers werden in de aanloop naar het geweld in de Riftvallei al vóór de verkiezingen milities georganiseerd. Ruto zou daarbij een leidende rol hebben gespeeld. De vicepresident ontkent schuld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden