NieuwsYoghurt

Problemen in het zuivelschap: plantaardige ‘yoghurt’ mag geen yoghurt heten en is omgedoopt tot ‘yog’

Na het verzet tegen gebruik van vleesnamen voor vegetarische alternatieven, ook wel ‘schnitzelgate’ genoemd, zijn er nu ook yoghurt-troubles. De zuivelindustrie wil niet dat plantaardige producten van soja-, kokos- of amandelmelk de naam yoghurt krijgen. Producent Abbot Kinney’s heeft zijn product daarom omgedoopt tot ‘yog’, dus zonder ‘hurt’, dat in het Engels pijn betekent. 

Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Eind augustus plofte er bij Abbot Kinney’s, producent van veganistische ‘yoghurts’ op basis van kokos, haver en amandel, een brief op de mat van de Nederlandse Zuivel Organisatie (NZO), de brancheorganisatie van de zuivelindustrie. Het bedrijf werd hierin te verstaan gegeven dat het moest ophouden de naam yoghurt te gebruiken voor zijn plantaardige producten, omdat dit onrechtmatig zou zijn. Voor de goede orde: de term yoghurt staat niet op de verpakking, die aanduiding wordt alleen gebruikt op de website.

‘Wij zagen er geen probleem in’, zegt Gijs van Maasakkers, medeoprichter van Abbot Kinney’s dat actief is in een aantal Europese landen. ‘Maar de NZO ziet ons kennelijk als concurrent. Daarom dringen zij erop aan de wetgeving op dit gebied te handhaven.’

NZO-woordvoerder René van Buitenen bevestigt dat de brief is gestuurd. ‘Wij hebben Abbot Kinney’s erop geattendeerd dat het gebruik van de naam yoghurt voor plantaardige producten een inbreuk is op de voedingsmiddelenwetgeving.’ Volgens hem is de wet duidelijk: in het Warenwetbesluit Zuivel staat dat de aanduiding yoghurt ‘uitsluitend mag worden gebezigd voor het uitsluitend uit koemelk door doelmatige verzuring met behulp van micro-organismen van yoghurt-cultuur verkregen vloeibare zuivelproduct’. ‘Echte’ yoghurt is van koemelk, plantaardige yoghurt is dat niet.

Plantaardige variatie op yoghurt

De brief is opmerkelijk, omdat de NZO drie jaar geleden een zaak verloor tegen Alpro, onderdeel van zuivelconcern Danone en producent van zuivelvervangers op basis van onder meer soja, zoals yoghurt. Alpro noemt het product in kwestie een ‘plantaardige variatie op yoghurt’.

Het Gerechtshof in Den Bosch oordeelde dat die benaming is toegestaan. Volgens de rechters is de angst ongegrond dat de consument zou denken dat het bij Alpro-producten zou gaan om ‘echte’ zuivelproducten in plaats van plantaardige. De NZO ging tegen de uitspraak in cassatie bij de Hoge Raad en werd in het ongelijk gesteld.

Dat klopt, beaamt Van Buitenen. Maar, zegt hij: Abbot Kinney’s noemt zijn producten kokos- en amandelyoghurt. ‘Dat gaat een stapje te ver.’ Kokosmelk mag wel, kokosyoghurt dus niet. ‘Het is lastig om door het web van regelgeving een goede naam voor een product te bedenken’, zucht Van Maasakkers van Abbot Kinney’s .

Er zijn bedrijven die het probleem omzeilen door fantasienamen te gebruiken. Albert Heijn bijvoorbeeld noemt zijn yoghurt op plantaardige basis ‘yochurt’. De supermarkt heeft ook ‘kwarq’ in de aanbieding.

Schnitzelgate

De affaire doet denken aan ‘schnitzelgate’ van jaren geleden toen parlementariërs van CDA en VVD bezwaar maakten tegen termen als ‘kipstuckjes’, ‘gehackt’ en ‘speckjes’ op vleesvervangers van de Vegetarische Slager, tegenwoordig onderdeel van Unilever. Die zaak liep met een sisser af, zegt Niko Koffeman, een van de mede-oprichters: de minister zag er geen probleem in. Het leverde de Vegetarische Slager wel een omzetstijging op van 25 procent.

Maar schnitzelgate krijgt mogelijk een vervolg: in oktober stemt het Europees Parlement over een voorstel om namen als worstjes en hamburgers te verbieden voor plantaardige producten. Dat zou ook gelden voor termen als sojayoghurt. ProVeg, een ngo die plantaardige voeding promoot, is daar een petitie tegen begonnen.

Abbot Kinney’s wil daar niet op wachten, zegt Van Maasakkers. ‘Die brief heeft ons aan het denken gezet.’ Hun product heet voortaan ‘yog’, zonder ‘hurt’, dat in het Engels pijn betekent. ‘Want onze producten zijn vrij van dierenleed en minder pijnlijk voor de planeet.’

Meer over veranderende productnamen

De kwestie of zuivel- en vleesnamen mogen worden gebruikt voor plantaardige producten speelt al langer. Sojamelk, broccolirijst en tofukaas. Plantaardige producten liggen onder vuur wegens hun ‘misleidende’ namen. Tot aan het Europees Hof voeren voedsellobby’s juridische gevechten.

Ook de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit mengde zich in de discussie: ‘Schnitzelgate’ krijgt een vervolg. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft de Vegetarische Slager – een producent van vleesvervangers – gesommeerd een groot aantal van zijn productnamen te veranderen. Het gaat om aanduidingen als Visvrije tonyn, Kipstuckjes en Gerookte speckjes.

De Vegetarische Slager is een van de bedrijven die aan de weg timmert om plantaardige alternatieven te bedenken voor vlees. Jaap Korteweg is de grote man achter dit bedrijf. Hij was blij met de aanval van de NVWA: de omzet steeg met 25 procent. ‘Ik zei meteen: dit is een cadeautje.’

ProVeg, een ngo die plantaardige voeding promoot, is een petitie begonnen tegen het voorstel aan het Europees parlement om namen als ‘vegan burger’ of ‘vegan worst’ te verbieden. Volgens ProVeg geven deze namen belangrijke informatie over wat het product is en weet de consument heel goed wat hij/zij koopt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden