Probleempje: niemand weet waar de banden gebleven zijn

Is het een Vosgate, of Kokgate of misschien Technogate? De ingrediënten voor een Nederlandse reprise van Watergate lijken aanwezig. Er zijn misschien geluidsopnamen gemaakt van cruciale vergaderingen in de Tweede Kamer, die ook wel weer gewist zouden kunnen zijn....

Van onze verslaggever

Mike Ackermans

DEN HAAG

De officiële onderzoekers krijgen geen kans. En last but not least is er plotseling een suggestie dat de minister-president persoonlijk een partijgenoot in de Kamer opdracht geeft het gevaarlijke bewijsmateriaal te vernietigen. We zien Kok al in een dramatische toespraak zijn aftreden bekend maken.

Zover zal het niet komen. Het staat nu vast dat er geluidsopnamen gemaakt zijn van de besloten kamervergadering op 23 juni 1994, waarin het kabinet de omstreden technolease toelichtte. En niemand kan zich herinneren dat ze zijn gewist, of dat daarvoor opdracht is gegeven. De premier lijkt dus gevrijwaard, evenals het PvdA-kamerlid H. Vos, die volgens NRC Handelsblad op eigen gezag de banden zou hebben laten vernietigen. Probleempje: niemand weet waar de banden gebleven zijn. 'Officieel bestaan ze niet', zegt een woordvoerder van Kamer.

Nog eens de voorgeschiedenis. In 1995 onderzoekt de Algemene Rekenkamer, het onafhankelijke Hoge College van Staat, de overheidssteun aan Philips, Fokker en DAF. Secretaris Witteveen van de Rekenkamer vraagt in februari in een brief aan Vos, voorzitter van de kamercommissie voor Economische Zaken, of de onderzoekers geluidsbanden mogen afluisteren van besloten vergaderingen over de drie bedrijven. Van welke vergadering de banden gehoord moeten worden maakt Witteveen niet duidelijk.

Er ontstaat een discussie in de Kamer tussen het presidium van kamervoorzitter Deetman en diverse betrokken kamerleden, die ruim een jaar zal duren. Deetman en Vos vinden dat het verzoek van de Rekenkamer niet verhoord hoeft te worden. De Kamer is immers ook een Hoog College van Staat, dat alleen zichzelf kan controleren. En geheime gesprekken blijven geheim. Maar voorzitter Van Rey (VVD) van de kamercommissie Rijksuitgaven wil de Rekenkamer wel helpen. De Rekenkamer moet immers de doelmatigheid van rijksuitgaven onderzoeken.

Deetman en Vos winnen, en de Rekenkamer krijgt geen banden. In februari 1996 laat de commissie van Vos officeel weten dat de banden gewist worden, omdat ze toch niet meer nodig zijn. De banden van de commissie Economische Zaken wel te verstaan, waarop geheime gesprekken over de reddingspogingen voor Fokker staan. De Rekenkamer is witheet.

Maar er zijn nog andere banden. In oktober 1996 publiceert de Rekenkamer haar onderzoek. De staat blijkt een omstreden vorm van steun te hebben gegeven aan Philips in 1993 en Fokker in 1994, de technolease. Het kabinet sprak daarover met de Kamer in oktober 1993 en juni 1994 in een besloten overleg.

Niet met de commissie van Vos, wel met die van Van Rey én met de commissie Financiën. Die werd voorgezeten door toenmalig VVD-kamerlid Linschoten. De mogelijk misleiding van de kamerleden zou hier hebben plaatsgevonden. In november publiceerde de Volkskrant over wat er is gezegd: staatssecretaris Van Amelsfoort heeft bezwaren tegen de technolease, maar minister Andriessen én kamerleden van CDA en Pvda walsen over hem heen en gaat iedereen akkoord.

Verantwoordelijk voor de (eventuele) verslaglegging van de vergadering is de griffier. Die van de eerste vergadering heeft definitief zijn heil ergens in Azië gezocht. De andere, E. Groen, heeft ook een betrekking elders, in Nederland. 'Ik heb met Linschoten afgesproken een bandopname te maken. Die heb ik bewaard in het eigen archief, en daar lag hij toen ik in september 1994 vertrok.' De band lag er samen met een hoop andere.

Zijn opvolger, J. van Overbeeke, heeft het archief overgenomen. Waar de banden inmiddels zijn weet hij niet, maar 'ik heb nooit een opdracht gehad om ze te wissen'. Nog sterker is dat niemand ooit heeft gevraagd naar zijn banden. Ook de Rekenkamer niet. Die heeft, in de pogingen banden los te krijgen van Vos, gewed op de verkeerde.

Het presidium van de Tweede Kamer wist gisteren nog niet waar de banden waren. Ze zouden zelfs niet bestaan, was even het gerucht. 'En zelfs al zouden ze wel bestaan, dan zouden we ze niet aan derden geven.' Dat hoeft ook niet. De kamerleden kunnen de banden het beste zelf afluisteren. Als ze er nog zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden