'Probleemjongeren hebben een hulpvraag; de docent geen zorgplicht'

Natuurlijk: leerlingen met gedragsproblemen hebben extra ondersteuning nodig. Maar het zijn wel hún gedragsproblemen. Dat stelt Annelien Jonkman, docent wiskunde in Haarlem.

Schoolklas van het ROC in Leiden. © ANP

Vanaf 1 augustus 2012 wordt, als het aan de minister van Onderwijs ligt, stapsgewijs passend onderwijs ingevoerd en krijgen scholen als de mijne zorgplicht. Dat komt er op neer dat wij worden verplicht om leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben hoe dan ook op school te houden. In de praktijk zijn dat vooral jongeren met (ernstige) gedragsproblemen. Begeleiding van zulke kinderen in het speciaal onderwijs is te duur geworden, meent de minister.

Zelf was ik vroeger ook zo'n probleemjongere: dyslectisch en mijn moeder durfde nauwelijks met mij naar buiten. In de supermarkt lag ik bijvoorbeeld, vanwege een onduidelijke frustratie of overmatige prikkels, regelmatig op de grond te brullen. Leraren hadden het heel zwaar te verduren, want ik wilde niet in het keurslijf van de schooldiscipline passen. Van kinderarts dr. Ph.H. Fiedeldij Dop kreeg ik - in die tijd nog experimenteel - amfetaminen om mijn concentratie te focussen en mijn energie te temperen. Nu heet dat gedrag ADHD, het medicijn Ritalin of Concerta.

Nooit hebben mijn ouders aan de school gevraagd of die misschien rekening wilde houden met mijn gedrags- en concentratiestoornis of dyslexie. Zij hebben mij een groter plezier gedaan door de verantwoordelijkheid voor het omgaan met mijn problemen bij mij te leggen. Hoe beter ik mij daarvan bewust was, hoe beter ik mij zou kunnen redden.

Natuurlijk willen wij, docenten, de voorwaarden creëren waaronder elk kind het beste uit zichzelf kan halen. Niet omdat het moet maar omdat dat ons werk leuk en afwisselend maakt. Voor buitengewoon intelligente kinderen verzamel ik passend werk. Met ADHD'ers klikt het moeiteloos, dat begrijpt u, en mijn leerling met dyspraxie die zichzelf wil verbeteren reken ik zijn hanepoot niet aan. Voor een slechthorende uit 2 Havo hang ik een microfoon om. Een leerling uit de vierde, die lessen mist omdat hij bij Ajax voetbalt, geef ik graag wat uitleg in de pauze of een tussenuur. Voor het omgaan met autisten heb ik een cursus gevolgd. Leerlingen met dyslexie moedig ik aan binnen de tijd het hele proefwerk af te maken. Maar voor al deze leerlingen geldt: hun probleem is hun probleem. Zij hebben een hulpvraag, ik geen zorgplicht. Ze dat leren, noem ik passend onderwijs.

Leerlingen wettelijk steunen in het idee dat ik vanaf hun aanmelding bij mij op school verder verantwoordelijk ben voor het halen van hun diploma is slechte zorg. Dan creëer je volwassenen die de verantwoordelijkheid voor hun werkvreugde bij hun baas leggen, die moslims de schuld geven van de verloedering, die hun geluk afhankelijk maken van hun partner, sociale status van het merk van hun schoenen, winnen of verliezen van de scheidsrechter en de verantwoordelijkheid voor de crisis bij de hebzucht van de ander. En wij weten inmiddels wat dat allemaal kost: vrijheid, onafhankelijkheid en tientallen miljarden euro's.

Annelien Jonkman is docent wiskunde aan lyceum Sancta Maria te Haarlem.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden