nieuws midden-oosten

Pro-Iraanse milities in Irak zeggen dat Israël wapendepots bombardeert, Netanyahu ontkent niet

Sjiitische milities in Irak hebben Israël ervan beschuldigd hun wapenopslagplaatsen in het diepste geheim te bombarderen. Met de aanvallen met hypermoderne F-35's, op zo’n duizend kilometer van Jeruzalem, zou premier Netanyahu een nieuw front hebben geopend in de strijd tegen Iraanse wapenleveranties.

Een Israëlische F-35 boven de luchtmachtbasis Hatzerim in het zuiden van Israël. Beeld REUTERS

Na enorme explosies dinsdag bij een munitiedepot ten noorden van Bagdad stelde de Popular Mobilisation Forces, de grootste groep van pro-Iraanse milities in Irak,  Israël en de VS verantwoordelijk. Het was de derde keer in slechts een maand dat bases van de PMF-groep werden getroffen door zware explosies. Nog niet eerder wezen de milities zo sterk de beschuldigende vinger naar Israël.

Netanyahu wilde maandag bevestigen noch ontkennen dat Israël met de stealthgevechtsjager F-35 (ook bekend als de Joint Strike Fighter, JSF) aanvallen uitvoert op sjiitische bases in Irak. De premier reageerde op diverse onthullingen van de in Londen gevestigde Arabische krant Asharq al-Awsat, dat Jeruzalem met de F-35 Iraanse raketleveranties zou willen stoppen.

Netanyahu hintte wel op mogelijke Israëlische betrokkenheid. ‘Wij zullen optreden tegen ze wanneer dat nodig is en wij doen dat op dit moment ook', aldus de premier. De vroegere inlichtingenbaas van het Israëlische leger, generaal-majoor Amos Yadlin, denkt ook dat Israël achter de explosies zit. ‘Het ziet er naar uit dat Israël in Irak opereert’, aldus Yadlin tegen de Amerikaanse defensiesite Breaking Defense. ‘De F-35 is het ideale vliegtuig voor zulke aanvallen.’

Oorlogsprimeur

Israël had vorig jaar de oorlogsprimeur van de F-35, toen het als eerste land het Amerikaanse gevechtsvliegtuig inzette voor een bombardement. Dit was in Syrië. Israël wilde eveneens jarenlang bevestigen noch ontkennen dat het in het geheim opslagplaatsen van Iraanse wapens in Syrië bombardeerde. Uiteindelijk gaf Netanyahu in 2016 toe dat de aanvallen plaatsvonden. 

Sinds de Syrische burgeroorlog in 2011 uitbrak, zijn volgens Netanyahu tot 2016 tientallen bombardementen uitgevoerd op voornamelijk Iraanse wapenkonvooien. Die Iraanse transporten waren bedoeld om de Libanese strijdgroep Hezbollah te voorzien van onder andere korteafstandsraketten. Tot 2018 zouden zelfs zo’n tweehonderd luchtaanvallen zijn uitgevoerd in Syrië door de Israëlische luchtmacht. 

Volgens de tweede man van de PMF-milities, Abu Mahdi al-Muhandis, zouden de Israëliërs ook met drones opereren in Irak. In een verklaring zei hij dat de sjiitische milities over informatie beschikken dat de drones via Azerbeidzjan met Amerikaanse hulp het land zijn binnengebracht. ‘Wij houden de VS verantwoordelijk voor wat er vanaf vandaag zal gebeuren’, dreigde Al-Muhandis. 

Het Pentagon ontkende echter meteen de beschuldigingen en zei van niets te weten. De enige keer dat de Israëlische luchtmacht tot nu toe Irak bombardeerde, was in 1981. Toen drongen F-16’s via Saoedi-Arabië, tijdens de gewaagde Operatie Opera, bij een verrassingsaanval Irak binnen om de kernreactor Osirak te vernietigen.  

Beperking luchtruim

Vorige week bleek dat de Iraakse regering, die tot voor kort zweeg over de aanvallen op de wapenopslagplaatsen, ook gealarmeerd is. Premier Adel Abdul-Mahdi beperkte toen het aantal militaire vluchten, een maatregel die werd gezien als een poging om Israëlische operaties in het Iraakse luchtruim te dwarsbomen. Die week werd de hoofdstad Bagdad opgeschrikt door een enorme explosie op de militaire basis Al-Saqr, gevolgd dinsdag door explosies vlakbij de luchtmachtbasis Balad.

Op satellietfoto’s van de basis Al-Saqr is te zien hoe een opslagplaats, waar Iraanse wapens zouden zijn opgeslagen, volledig is verwoest. Raketten vlogen toen urenlang de lucht in. De Arabische zender Al-Arabiya meldde toen dat bij deze aanval militairen van de Iraanse Revolutionaire Garde waren omgekomen. De eerste explosie op een basis van de sjiitische milities was medio juli in Amerli, in het noorden van Irak. Het Iraakse leger zei toen dat een ‘onbekende’ drone de aanval had uitgevoerd. Het leger en de regering werken nauw samen met de sjiitische milities. Zo werden ze ingezet bij de strijd tegen IS in het noorden.

Als Israël inderdaad achter de mysterieuze bombardementen zit, dan moeten de VS ervan hebben geweten. Het is uitgesloten dat de Israëlische luchtmacht op eigen houtje het Iraakse luchtruim binnendringt, gezien de dagelijkse operaties van de Amerikaanse luchtmacht in Irak tegen IS. Coördinatie van de vluchten van beide landen is nodig om ongelukken te voorkomen. 

De VS kunnen door de luchtaanvallen in een lastig parket komen omdat Irak een bondgenoot is van Washington. Bagdad onderhoudt tegelijk warme betrekkingen met Teheran. Amerikaanse militairen in Irak kunnen nu het doelwit worden van wraakacties van de sjiitische milities en van Iran.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden