Nieuws TBS-klinieken

Privacyregels staan betere tbs-behandeling in de weg

Tbs-klinieken willen graag automatisch te horen krijgen wanneer hun oud-patiënten recidiveren. Privacyregels belemmeren dit nu. De klinieken willen over deze informatie van justitie beschikken om de kwaliteit van hun behandeling te vergroten. Dat is volgens hen in het belang van de veiligheid van de samenleving.

De Oostvaarderskliniek in Almere. Beeld Linelle Deunk

‘Als wij structureel zouden weten welke patiënten in de loop der jaren recidiveren, kunnen we bekijken welke behandelingen zij hebben gehad en waar wij de risico’s mogelijk niet goed hebben ingeschat’, zegt plaatsvervangend algemeen directeur Evelyn Klein Haneveld van de Oostvaarderskliniek in Almere. ‘Zo kunnen wij meer inzicht krijgen in de effectiviteit van de behandeling en de kwaliteit van onze risico-inschattingen.’

Juist om meer inzicht te krijgen in de effectiviteit van hun behandelingen hebben tbs-klinieken een gezamenlijke databank opgezet met daarin alle jaarlijks gemaakte risicotaxaties van hun patiënten. Hierin ontbreken de recidivegegevens van oud-patiënten. Privacywetgeving schrijft voor dat die daar actief toestemming voor moeten geven. ‘Zonder recidivedata is deze databank minder bruikbaar voor het doel waarvoor we hem hadden opgezet, namelijk het verhogen van de kwaliteit van de behandelingen. En dat is spijtig’, zegt onderzoeker Vivienne de Vogel van de Van der Hoeven Kliniek. Ze is gepromoveerd op risicotaxatie.

Op tbs-gestelden wordt streng toezicht gehouden zolang ze ‘in het systeem’ zitten. Tbs wordt opgelegd aan daders met een psychische stoornis die zich schuldig hebben gemaakt aan delicten als mishandeling, verkrachting en moord. Na een besluit van de rechter tot opheffing van de tbs is er nog enige tijd toezicht van de reclassering. Als de tbs-maatregel vervolgens onvoorwaardelijk beëindigd wordt, houdt het toezicht op. Vanaf dat moment heeft de ex-patiënt hetzelfde recht op privacy als iedere andere Nederlander.

Het onderzoekscentrum van het ministerie van Justitie (WODC) houdt wel het totale percentage recidiverende tbs’ers bij, maar deze gegevens zijn niet specifiek te herleiden naar het type dader en de behandelingen die ze hebben ondergaan. En ook niet naar de klinieken waarin ze toen verbleven. Uit de WODC-gegevens blijkt dat bijna één op de vijf oud-tbs’ers binnen twee jaar na vrijlating weer in aanraking komt met justitie.

De Autoriteit Persoonsgegevens bevestigt dat het over het algemeen verboden is gegevens van voormalige patiënten te verzamelen. ‘Het mag bijvoorbeeld wel als een patiënt uitdrukkelijk toestemming geeft. Het gaat om de bescherming van de persoonsgegevens van de patiënt.’

De forensische sector vindt dat er een zwaarwegend belang is om gedetailleerde informatie wel te delen met de klinieken. Hiermee zouden zij bijvoorbeeld kunnen onderzoeken of er patronen zijn te ontdekken in de groep die recidiveert. ‘Dan kunnen we leren van wat er fout is gegaan’, zegt projectleider van de databank Jeantine Stam van het Expertisecentrum Forensische Psychiatrie.

Minister Dekker

‘Als deze informatie de klinieken helpt om beter hun werk te kunnen doen gaan we daar serieus naar kijken’, zegt een woordvoerder van minister Dekker (Rechtsbescherming). ‘De minister heeft in een debat met de Tweede Kamer toegezegd te onderzoeken waar privacy veiligheid in de weg zit en daar werk van te maken. Deze vraag van de klinieken zal daarin meegenomen worden.’

Klein Haneveld vindt het delen van recidive-informatie over oud-patiënten geen schending van de privacy. ‘Al het personeel in tbs-klinieken heeft een beroepsgeheim: van de psychiater tot de koffiejuffrouw.’

Tbs-klinieken kunnen recidivegegevens momenteel alleen verkrijgen als een kliniek een afgebakend onderzoek doet met een specifieke onderzoeksvraag, een ingeperkte bewaartijd van de gegevens en geanonimiseerde data. ‘Maar als een onderzoeker wil onderzoeken: wat ging er goed en wat ging er fout en waarom, moet hij gebruik kunnen maken van herleidbare gegevens, die langere tijd opgeslagen moeten zijn’, zegt projectleider Stam. ‘Ook moet het onderzoek in de loop van de tijd worden herhaald, en dan is het niet efficiënt om elke keer de databank leeg te moeten maken na afloop van het onderzoek.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden