Prinsjesdagstukken gaan voortaan eerst langs Brussel

BRUSSEL - Wat de Nederlandse pensioenen, de Belgische lonen en de Italiaanse schulden met elkaar te maken hebben? Dat de regeringsleiders van de zeventien eurolanden zich er vanavond intensief mee bemoeien op zoek naar een totaalpakket om uit de crisis te raken.

Angela Merkel. Beeld epa

De speciale eurotop vandaag - gezien het aanvangsuur laat in de middag meer een langdurig diner - wordt ronduit zware kost voor de disgenoten. Er ligt veel op hun bord: het opgeven van soevereiniteit, een nieuw meganoodfonds (500 miljard euro) voor zwakke eurolanden en bovenal behoud van de welvaart. Extra complicerende factor: alles is met alles verweven. 'Niets is besloten tot alles besloten is', zei minister De Jager van Financiën al eerder.

Dramatische gevolgen
Om te beginnen met de Nederlandse soevereiniteit: die wordt weer wat minder. De financiële crisis heeft de eurolanden geleerd dat wel de munt delen maar niet het economisch beleid, dramatische gevolgen heeft. De financiële puinhopen van Griekenland trokken bijna de euro onderuit. De eurolanden dichten nu dit lek en stemmen hun economisch, financieel, fiscaal en sociaal beleid vergaand op elkaar af.

Er komen hardere afspraken over zuinige overheidsfinanciën, afgedwongen met semi-automatische miljardenboetes. Bubbles in de economie moeten onmiddellijk worden doorgeprikt, opnieuw op straffe van boetes. En de Prinsjesdagstukken gaan voortaan eerst langs Brussel, dat wijzigingen kan afdwingen.

Speciale aandacht
Verder verplichten de eurolanden zich tot houdbare pensioen- en uitkeringsstelsels en een gematigde loonontwikkeling. Daarbij komt 'speciale aandacht' voor verhoging van de pensioenleeftijd en het minder verplicht maken van cao-afspraken. Ook wordt er voorzichtig begonnen met een harmonisering van belastingen, te beginnen met de grondslag van de winstbelasting voor bedrijven.

Grote aanjager van dit omvangrijke pakket is de Duitse bondskanselier Merkel, maar premier Rutte staat dicht bij haar. De rijke eurolanden hameren al maanden op grotere financiële discipline en meer concurrentiekracht bij hun zuidelijke broeders. Die eis heeft naast economische ook electorale redenen. Als tegenprestatie voor scherpe bezuinigingen vragen de zuidelijke lidstaten namelijk een robuust noodfonds voor omvallende eurolanden. Betaald door Nederland en Duitsland. Merkel en Rutte krijgen zulke nieuwe miljardengaranties alleen door hun parlementen als de noordelijke financiële soberheid de norm wordt in de eurozone.

Keiharde garantie
Vrijwel alle euroleiders hebben zo hun wensen en bedenkingen bij de voorstellen die op tafel liggen. Merkel wil de keiharde garantie dat het noodfonds het allerlaatste redmiddel is, lees: verbonden aan extreem harde bezuinigingen. Rutte kijkt argwanend naar Brusselse bemoeienis met de pensioenen. Zijn Belgische collega Leterme vreest voor de in zijn land heilig verklaarde automatische aanpassing van de lonen aan de inflatie.

Ierland en Griekenland op hun beurt willen af van de hoge rente op de noodleningen die ze onlangs van de EU kregen. En Italië ijvert al weken voor een andere berekening van zijn staatsschuld, die zo torenhoog is (120 procent) dat het conform de nieuwe regels anders ingrijpend moet bezuinigen. Als dat niet mogelijk is, heeft Rome nog wel een andere wens: een Italiaanse voorzitter van de Europese Centrale Bank.

Hoofdlijnen
Niettemin verwachten EU-diplomaten dat de euroleiders vanavond een akkoord op hoofdlijnen bereiken. Zoals een van hen het uitdrukt: 'De leiders gaan akkoord met de ingrediënten en de receptuur.' Volgende week mogen de ministers van Financiën de laatste obstakels wegwerken waarna eind maart - de volgende EU-top - het totaalpakket met champagne kan worden afgeblust.

'Er is immers geen alternatief', merkt een ervaren diplomaat op. 'Als de politici zelf geen gedegen akkoord bereiken, dwingen de finan­ciële markten hen daartoe.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.