Update

Prinsjesdag van minuut tot minuut

De koningin heeft de Troonrede uitgesproken, de Miljoenennota is aangeboden. Het was weer Prinsjesdag. Lees hier wat er van minuut tot minuut gebeurde.

Premier Mark Rutte in de Ridderzaal.Beeld ap

17.06 uur: Premier Rutte beloofde een heel andere toon en stijl voor de troonrede dit jaar, maar dat is niet terug te zien. Dat zei Peter Smulders, directeur van het Genootschap Onze Taal.

'De mogelijkheden zijn natuurlijk ook beperkt. Het gaat toch om een formele boodschap van de koningin aan de leden van de Staten-Generaal. Die kan je niet in bijvoorbeeld vakbondsjargon neerschrijven of in een rap of een journalistieke tekst.'

17.02 uur:
Hier de samenvatting van het ANP van het televisiedebat van de NOS.

'De regeringscoalitie van VVD en CDA wordt officieel gedoogd door de PVV, maar dinsdag in het tv-debat (NOS) naar aanleiding van Prinsjesdag leek die rolverdeling veel minder helder. PVV-voorman Geert Wilders noemde PvdA-leider Job Cohen eigenlijk 'de grote gedoger', omdat hij het kabinet aan meerderheden heeft geholpen in Europese- en pensioenkwesties.

Cohen wierp die suggestie verre van zich, maar Wilders wilde zelfs zijn fysieke debatplek inruilen met die van Cohen om zijn woorden te onderstrepen. De PvdA-fractievoorzitter noemde de opstelling van Wilders 'totaal onverantwoordelijk'. 'Hij loopt van alle punten die op dit moment van belang zijn weg', analyseerde Cohen. 'Het leidt er alleen maar toe dat ons land in een grote crisis terechtkomt als we de heer Wilders op dit punt volgen.'

'Met zo'n gedoogpartner heb je geen oppositie meer nodig', concludeerde D66-leider Alexander Pechtold na het aanhoren van deze discussie.

16.32 uur:
Mede door de kritiek van de afgelopen weken gaat Rutte nogmaals kijken naar het 'stapelen' van maatregelen. Dat zei hij tegenover de camera's van de NOS. De kritiek hierover heeft hem geraakt, zei hij.

16.28 uur:
De 'stellige overtuiging' van premier Rutte is dat dit kabinet blijft zitten tot 2015, ondanks de opmerking van Wilders dat dit jaar 'het jaar van de waarheid is'. 'Elke dag, elke week, elke maand, elk jaar is dat van de waarheid', aldus Rutte.

16.24 uur:
Van het verwijt dat het kabinet geen visie heeft, wil premier Rutte niets weten. 'Onze visie is mensen minder afhankelijk te maken van de overheid. Wij willen de rekening van de staatsschuld niet doorschuiven naar de volgende generaties. We zijn er op gericht de groeimotor weer op gang krijgen, en wij zijn een kabinet dat grenzen stelt en grenzen handhaaft. We hebben alles in huis om te repareren wat misgaat.'

16.22 uur:
Rutte benadrukt het belang om Griekenland te blijven steunen. 'Onverantwoord' noemt hij partijen die Griekenland uit de euro willen gooien, zoals de PVV.

'We zijn geen gekke Henkie, we willen ons geld terug. Maar nu landen aan hun lot overlaten is onverstandig.'

16.21 uur:
Nu is minister-president Rutte aan het woord.

16.20 uur:
Het debat is nu afgelopen. Het ging van de hak op de tak, maar was bovenal fel. Echt tot nieuwe inzichten heeft het debat niet geleid.

16.18 uur:
'Als de immigratie niet naar beneden gaat, hebben wij een probleem. Ik vind dat minister Leers ontzettend zijn best doet. Elke keer komen er nieuwe maatregelen. Het gaat even duren, maar ik verzeker u: het gaat naar beneden', zegt Wilders nu over het immigratiebeleid.

16.16 uur:
Van Haersma Buma werpt Pechtold nu voor de voeten dat hij niet de verantwoordelijkheid wilde voor kabinetsbeleid. 'Wij stonden vorig jaar voor dezelfde keuze als u, maar wij hebben het wel aangedurfd. U staat nu aan de kant te roeptoeteren.'

16.14 uur:
Nu een discussie tussen Pechtold en Blok. Blok pakt Pechtold steeds op de vleesbelasting die D66 wil invoeren. 'Wij belasten uw biefstukje niet.'

16.12 uur:
De discussie gaat nog steeds over het gedogen. Over de zorg, en het pbg, de wajong, en de sociale werkplaatsen. Opvallend: dat zijn de punten die Wilders noemt als punten die hij binnen heeft gehaald. Heel even stipt hij minimumstraffen aan, maar dan gaat hij weer terug naar de zorg. Het woord islamisering, jarenlang Wilders stokpaardje, valt helemaal niet.

16.06 uur:
En weer vliegen Cohen en Wilders elkaar in de haren. Cohen wil graag van het stempel 'de grote gedoger' af, dat Wilders hem meerdere malen per minuut toewerpt. Waarop Cohen steeds antwoordt dat niet hij de grote gedoger is, maar Wilders. Hoe dan ook: de term grote gedoger, die zal morgen ook nog vaak vallen tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen.

16.01 uur:
Wie de toespraak van minister de Jager bij het aanbieden van de Miljoenennota nog eens wil lezen, hier staat ie online.

16.00 uur:
Emile Roemer, van de SP, pleit voor schuldsanering van de Grieken. 'Dat zei ik al veel eerder, en nu zegt het IMF het ook.'

15.55 uur:
Het gaat over Griekenland nu. Wilders herhaalt zijn standpunt dat het land uit de euro moet, Cohen vindt van niet. En ze roepen elkaar vervolgens weer toe de grote gedoger te zijn. Een welles-nietus-moment.

'U pleegt broodroof, meneer Cohen, ik zou hier moeten gedogen', zegt Wilders.

15.53 uur:
Opvallend: Wilders debatteert over de Wajong, het PGB en de sociale werkplaatsen. Dat zijn termen die hij nog niet vaak gebezigd heeft in debatten, over integratie en immigratie is het nog niet gegaan.

Volgens Blok is er nog geen probleem met de PVV. Als er nieuwe bezuinigingen nodig zijn, gaan ze weer om de tafel zetten.

15.50 uur:
Volgens Wilders is er voor een miljard 'genivelleerd' ten bate van Henk en Ingrid. Bij nieuwe bezuinigingen mogen die niet ten koste gaan van 'Henk en Ingrid'. Wel op ontwikkelingssamenwerking en de publieke omroep.

15.48 uur:
De reactie van GroenLinks-fractieleider Jolande Sap (niet bij het NOS-debat aanwezig): 'De troonrede is een onbezield en sober verhaal. Het past bij dit kabinet dat als enig doel heeft bezuinigen. Er is geen aandacht voor grote uitdagingen zoals de eurocrisis en duurzaamheid.'

15.46 uur:
Elke fractieleider begint zijn eigen verhaal (het zijn alleen maar mannen) zonder op het punt van de voorgaande spreker in te gaan. Het is een heel snel hakketak-debat. Morgen beginnen de Algemene Politieke Beschouwingen, dan kunnen de partijen uitgebreid twee dagen lang met elkaar in debat. Ook die zijn live te volgen op vk.nl.

15.43 uur:
Bij de NOS is een debat begonnen tussen de zes fractieleiders van de grootste partijen. Het vliegen afvangen is direct begonnen. Wilders noemt Cohen opnieuw 'de grote gedoger', Cohen noemt Wilders 'totaal onverantwoordelijk'.

Roemer wil het niet over de cijfertjes hebben, maar over de mensen. Van Haersma Buma heeft het over de economie op orde brengen.

15.38 uur:
VVD-fractievoorzitter Stef Blok is zeer te spreken over de Miljoenennota: 'Als liberaal heb ik met trots geluisterd. Een troonrede onder verantwoordelijkheid van een liberale premier. En dat was duidelijk te horen. Niet de overheid, maar de 16 miljoen Nederlanders moeten het doen.'

15.36 uur:
De reactie van Sybrand van Haersma Buma, fractievoorzitter CDA: 'Het kabinet geeft in deze miljoenennota eerlijk en helder aan dat we in een onzekere en turbulente tijd leven. Onze hoogste prioriteit is het behoud van onze banen en pensioenen. Die wedstrijd wordt op dit moment in Europa gespeeld. De overheid kan alleen geld uitgeven dat eerst verdiend moet worden. Maar economie en financiën is slechts de helft van het verhaal. Want uiteindelijk is de economie er voor de mensen en niet andersom. De miljoenennota is te zuinig als het gaat om de aandacht voor de kwaliteit van de samenleving en daar zal het CDA het kabinet scherp op bevragen. Niet alleen ondernemers moeten meer ruimte krijgen, ook de samenleving moet juist nu de ruimte krijgen om initiatief te nemen.'

15.34 uur:
Dit meldt het ANP over de politieinzet van vandaag:

'De politie had op Prinsjesdag extra aandacht voor mogelijke eenmansacties. Gedurende de dag zijn dan ook meerdere personen gecontroleerd, meldde de politie. Daarbij hebben zich geen bijzonderheden voorgedaan. Vorig jaar gooide een man een glazen waxinelichthouder naar de Gouden Koets.

Terwijl de koningin met de koets naar het Binnenhof reed voor de troonrede, stonden er ongeveer 40.000 mensen langs de route. Agenten waren zowel zichtbaar als onzichtbaar aanwezig. De dag verliep rustig, aldus de politie. De sfeer was goed en feestelijk.
In het centrum in Den Haag is het normale leven weer op gang gekomen. Zo rijden de trams weer normaal.'

15.30 uur:
Een reactie van Emile Roemer, fractieleider van de SP, op de Troonrede.
'Ik vond het tegenvallen. Het was een opeenstapeling van maatregelen die al een week bekend waren. Zonde dat het niet een visionair stuk was. Een gemiste kans. Dit is alleen bangmakerij. De boodschap is redden wat er te redden valt, vrouwen en kinderen eerst. Daar word ik niet blij van.'


15.27 uur:
De Jager geeft nogmaals aan dat hij nu niet wil tornen aan de hypotheekrenteaftrek. Dat zou voor nog meer onrust op de woningmarkt zorgen. Bovendien is het probleem niet dat er te weinig belastinginkomsten binnenkomen, maar dat de overheid te veel uitgeeft, vindt De Jager.

15.24 uur:
Minister De Jager antwoordt op de vraag van een kijker waarom er niet voor de allerrijksten een belastingschijf van 62 procent wordt ingevoerd. Volgens de minister heeft dat een afschrikwekkend effect, en zal dat ten koste gaan van de investeringen, waardoor uiteindelijk ook de 'havenarbeider en de computerprogrammeur' er last van zullen gaan ondervinden.

15.23 uur:
De rente op de staatsschuld bedraagt volgend jaar 10,5 miljard euro. Meer dan het bedrag dat wordt uitgegeven aan hoger onderwijs, of aan wegen en dijken bij elkaar.

15.22 uur:
Het is het bedrag dat het kabinet steeds maar weer noemt vandaag. 'Volgend jaar neemt de Nederlandse staatsschuld met 50 miljoen euro per dag toe.' De Jager zei het in de Kamer, De Jager zegt het nogmaals voor de camera's van de NOS, en ook premier Rutte zei het vandaag in zijn YouTube-filmpje waarin hij antwoorden op Twitter-vragen.

15.19 uur:
De militairen die stonden opgesteld langs de route van de Gouden Koets zijn weer terug in het ADO-stadion. Daarmee is voor hun Prinsjesdag 2011 afgelopen.

15.18 uur:
Stonden er spelfouten in de Troonrede? De redactie van het blad Binnenlands Bestuur denkt van wel: 'Brekend: spelfouten in troonrede. Koningin gebruikt niet appel en en gedachtewisseling, maar appèl en gedachtenwisseling. #prinsjesdag'

15.16 uur:
Gemengde reacties op Twitter op de toespraak van minister De Jager. CDA-Kamerlid Omtzigt: 'De Jager geeft eerlijk en visionair verhaal: kabinet houdt rekening met stevige storm. Een aantal maatregelen doet pijn maar is noodzakelijk'.

En D66-leider Pechtold: 'Minister van Financien spreekt ons moed in: 'tegenwind onrust, storm, onzekerheid, er dreigt wat...' Maar wat doen we? Visie? Kansen?'

15.15 uur:
Nog wat cijfers uit de toelichting van minister De Jager. 'We geven elke dag te veel uit. Dit jaar elke dag 70 miljoen euro te veel en volgend jaar nog elke dag 50 miljoen euro te veel.'

15.12 uur:
Minister De Jager is klaar met toespraak en biedt nu het koffertje aan met daarin de rijksbegroting.

15.12 uur: '
2012 wordt voor veel mensen een zwaar jaar. Ik ben daar niet blij om, maar ik ben er wel van overtuigd dat dit nodig is.'

15.09 uur:
De Jager benadrukt in zijn toespraak het belang van evenwichtige overheidsfinanciën en een stabiel begrotingsbeleid. 'Er staat voor Nederland veel op het spel. Ons land verdient zijn geld voor het grootste deel over de grens. Daarom werkt Nederland eraan mee om erger (in de Europese crisis red.) te voorkomen. '

15.07 uur:
De Jager: 'De wereldwijde crisis heeft ook in Nederland diepe sporen getrokken.'De vergrijzing zet de kosten nog eens extra onder druk. We geven elke dag te veel uit.'

15.05 uur:
De Jager: 'terwijl ik het koffertje aanbied trekt de financiële onrust aan. Er dreigt wat. Het is duidelijk dat de dreiging groot is. Al kunnen we de kracht van de storm nog niet bepalen, we kunnen ons er wel op voorbereiden.'

15.04 uur:
Gerdi Verbeet opent de vergadering.

15.03 uur:
De Jager gaat nu zitten in vak K, het regeringsvak. Hij heeft het koffertje nog altijd bij zich.

15.01 uur:
Gerdi Verbeet heeft nu een onderonsje met De Jager.

15.00 uur:
Langzaam druppelen ook de Tweede Kamerleden binnen.

14.58 uur:
Minister De Jager is gearriveerd in het gebouw van de Tweede Kamer. In zijn kielzog een heel bataljon aan journalisten.

14.57 uur:
Lees hier onze eerste analyse van de Troonrede: Veel Rutte, weinig Wilders.

14.56 uur:
Inmiddels maakt men zich in de Tweede Kamer klaar voor de overhandiging van Het Koffertje door minister de Jager van Financiën.

14.55 uur:
Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren: 'De animal cops, ach dat is een wel mooi verhaal en er zijn mensen die denken dat ze er gaan komen. Maar dit kabinet heeft net een troonrede uit laten spreken à la Jacobse en Van Es: Samen voor ons eigen. Het is harteloos en er is geen enkel oog voor de kwetsbaarsten, de dieren en natuur en milieu.'

14.50 uur:
Ook ChristenUnie-voorman Arie Slob hekelt het kabinet in een eerste reactie. 'Ik vind dat de maatvoering en de plekken waar bezuinigingen neerkomen niet goed zijn. Met name mensen die het toch al moeilijk hebben, met een persoonsgebonden budget of kinderen met passend onderwijs, krijgen zware klappen. Ook gezinnen met éénverdieners komen onevenredig slecht uit deze begroting.'

14.42 uur:
Weten wat u in 2012 aan belastingen betaalt? Doe hier de Belastingwijzer.

14.41 uur:
Koningin Beatrix tegen Kamervoorzitter Verbeet bij het verlaten van de Ridderzaal: 'Sterkte deze dagen'.

14.38 uur:
PVV-leider Geert Wilders is tevreden over de troonrede. Hij is blij dat Europa er weinig in voorkwam. Dat is volgens hem een 'enorme vooruitgang in een paar dagen tijd', zei hij na afloop van de bijeenkomst in de Ridderzaal.

De miljoenennota, die vorige week donderdag uitlekte, was volgens Wilders bijna niet te lezen omdat het daarin veel over Europa ging.
Wilders typeerde de troonrede als een 'heel serieus verhaal'. De boodschap is volgens hem dat iedere burger de bezuinigingen in z'n portemonnee gaat voelen. 'Dat is niet leuk', zei Wilders. Hij vindt het noodzakelijk om 18 miljard euro te bezuinigen om 'het land erbovenop te helpen'.

14.34 uur:
Jolande Sap van GroenLinks: 'Er is maar één gedoger van dit kabinet en dat is de heer Wilders'. Sap is uiterst kritisch over de plannen van het kabinet.

14.33 uur:
Bekijk de Twitter-sessie van de premier hier.

14.32 uur:
FNV-voorzitter Agnes Jongerius geeft een reactie op de Troonrede. Het gaat echter voornamelijk om de ruzie binnen haar eigen vakcentrale.

14.27 uur:
D66-leider Pechtold reageert teleurgesteld op de Troonrede. 'Er staan helaas geen nieuwe hervormingen in deze Troonrede. Wel veel woorden over onderwijs, maar geen extra euro's voor onderwijs. Geen woorden zelfs over duurzaamheid. Het kabinet verschanst zich angstig achter het regeerakkoord in de hoop dat de crisis overwaait. Defensief mijmert het over de plannen van vorig jaar. Majesteit zei terecht dat er meer nodig is dan vertrouwen. Dat klopt: daden. Het kabinet heeft vorig jaar besloten veel dingen niet te doen die nu nodig zijn om uit de crisis te komen.'

14.25 uur:
Premier Mark Rutte benadrukt dat het kabinet 'heel scherp' zal letten op situaties bij gezinnen waar volgend jaar meerdere bezuinigingen samenvallen. Het kabinet zal daar volgens hem bij het uitwerken van de voorstellen aandacht voor hebben.

Rutte zei dat vandaag in een via YouTube verspreid filmpje waarin hij antwoord geeft op vragen van Twitteraars. Maandag was er in Den Haag nog een grote demonstratie van verscheidene organisaties die protesteerden tegen 'de stapeling' van bezuinigingen in vooral zorg en sociale zekerheid.

14.22 uur:
Jacques Monasch van de PvdA heeft een belangrijke opmerking. Hij twittert: 'Tjonge jonge wat zitten die stoelen #Ridderzaal rot!'

14.20 uur:
Om 15.00 uur biedt minister De Jager de Miljoenennota officieel aan de Tweede Kamer aan. Daarna komt eindelijk het moment dat Rutte en zijn kabinetsleden op de inhoud hiervan zullen reageren.

14.17 uur:
Mirjam Sterk van het CDA is uiterst tevreden over de Troonrede. 'Echt een CDA-verhaal'. Marianne Thieme stelt juist dat het kabinet 'alles dat weerloos is, beschadigt: de oceaan en de zeeën.'

14.14 uur:
Dat was de balkonscène. Pieter van Vollenhoven sloot de rij.

14.13 uur:
De balkonscène is nu in volle gang. Er wordt uitbundig gezwaaid.

14.12 uur:
Straks nog een hoogtepunt voor menig royalty-adept: de jaarlijkse balkonscène.

14.09 uur:
Als prins Willem-Alexander koning is, hoeft hij zich veel minder zorgen te maken over zijn kleding. Hij heeft altijd de keuze uit drie militaire uniformen. Want hij heeft een bij zowel luchtmacht, marine als landmacht een militaire rang. Dit jaar draagt hij een tenue van de luchtmacht.

14.05 uur:
Lees hier de hele tekst van de Troonrede.

13.51 uur:
De koningin zit alweer in de Gouden Koets op weg naar het Paleis Noordeinde.

13.50 uur:
De overkoepelende ambitie van dit kabinet werd in de Troonrede als volgt verwoord:

'Vanuit de ambitie om de toekomstige welvaart zeker te stellen, staat de regering een aanpak voor ogen die gebaseerd is op twee met elkaar samenhangende keuzen: gezonde overheidsfinanciën en versterking van het economisch groeivermogen.'

13.49 uur:
Zo begon de koningin aan de Troonrede: 'Ons land maakt economisch moeilijke tijden door. In de afgelopen jaren zijn ondanks de crisis massale werkloosheid en sterke toename van het aantal faillissementen voorkomen. Onze economie en arbeidsmarkt hebben veerkracht laten zien. Daaruit mogen we vertrouwen putten voor de toekomst. Maar vertrouwen alleen is niet genoeg.'

13.46 uur:
CDA-europarlementariër Wim van de Camp twittert: 'Voor mij kernzin uit de Troonrede 2011: in plaats van een overheid die in de weg loopt hebben we een overheid nodig die een weg baant.'

13.45 uur:
De koningin gaat zo weer op weg naar het Paleis Noordeinde voor de traditionele balkonscène.

13.42 uur:
De Troonrede bevatte weinig nieuws, maar vatte wel kernachtig de visie van het kabinet-Rutte samen. Twee dingen staan daarin centraal: een kleine, slanke overheid, en de kracht van de burgers. Een centrale zin in de Troonrede: 'De kracht van Nederland zit in de 16 miljoen inwoners.'

Die moeten worden gestimuleerd het beste uit zichzelf te halen. Als dat gebeurt dan staat Nederland er, ondanks de crisis in Europa, nog niet zo slecht voor. 'Er is reden voor optimisme', aldus de koningin.

13.38 uur:
De eerste Troonrede van het kabinet-Rutte is hiermee ten einde. Het was een vrij korte rede, waarin werd gehamerd op de noodzaak van een kleine, slanke overheid en waarin werd gewaarschuwd voor zware tijden. Maar ook eentje met ruimte voor optimisme, omdat Nederland er relatief gezien goed voorstaat.

13.37 uur:
De koningin sluit af met een alternatieve bede. Leden van de Staten-Generaal mogen zich gesteund weten in het feit dat velen met de koningin bidden voor Gods zegen.

13.35 uur:
De huidige economische situatie vraagt om maatregelen. Er zijn omvangrijke maatregelen nodig, die ons incasseringsvermogen op de proef stellen. Toch is er reden voor optimisme: ons land staat er relatief gezien goed voor. De maatregelen zijn erop gericht de welvaart zeker te stellen. Iedereen moet daar aan bijdragen, in de beste tradities van ons land, aldus de koningin.

13.34 uur:
De regering wil in het buitenlands beleid het accent leggen op de economie. Nederland blijft op het terrein van ontwikkelingssamenwerking aan zijn internationale verplichingen voldoen.

13.33 uur:
Mensen die frauderen met uitkeringen worden strenger gestraft.

13.32 uur:
De regering komt met een arbeidsmarktbeleid waarvoor geldt: werk boven uitkering. De regering wil nog dit jaar de verhoging van de pensioenleeftijd in een wet gieten.

13.31 uur:
Er komt een nieuwe beginselenwet met de rechten van ouderen in zorginstellingen.

13.30 uur:
Beatrix herhaalt nog maar eens dat dit kabinet 15 miljard meer euro aan zorg zal uitgeven dan voorgaande kabinetten. Het systeem van solidariteit waarbij gezond voor ziek betaalt, moet in stand blijven. Maar er zal moeten worden bezuinigd om de zorgkosten beheersbaar te houden.

13.29 uur:
De koningin spreekt nu over het belang van de Nationale Politie en de noodzaak om harder op te treden om zo het gevoel van veiligheid te waarborgen.

13.28 uur:
In het MBO moet vakmanschap centraal staan. Goed onderwijs is cruciaal voor de samenleving, dat is een kerntaak van de overheid, net als zorg, veiligheid en sociale zekerheid.

13.27 uur:
De eisen voor leraren worden strenger, leerlingen worden getoetst volgens landelijk geldende normen. De eigen bijdrage van studenten gaat omhoog.

13.26 uur:
Mensen moeten kunnen vertrouwen op hun spaargeld. De overheid heeft geïnvesteerd in het vertouwen in de bankensector. Nu vraagt de overheid iets terug middels een bankenbelasting vanaf 2012.

13.25 uur:
Het bedrijfsleven en de overheid moeten samenwerken in tien top-sectoren, aldus de koningin. Zoals op het gebied van water- en landbouwbeleid.

13.24 uur:
Er komt een vermindering van ambtsdragers op alle niveaus. En taken worden overgedragen naar de gemeentes. Tot nu toe zegt Beatrix nog niets wat niet in de Miljoenennota staat. Er wordt veel gehamerd op een kleine en krachtige overheid.

13.23 uur:
Iedereen moet zo weinig mogelijk afhankelijk zijn, maar degenen die ziek zijn, moeten worden ondersteund, aldus Beatrix in de Troonrede.

13.22 uur:
De regering voert een integratie- en immigratiebeleid dat de onderlinge samenhang moet versterken.

13.22 uur:
De kracht van Nederland zit in de 16 miljoen inwoners. Daarbij hoort een kleine en krachtige overheid. Innovatie moet worden gestimuleerd, bureacratie worden teruggedrongen.

13.25 uur:
Het wordt een jaar van ingrijpende overheidsbezuinigingen die alle Nederlanders raken.

13.20 uur:
Nederland staat er positief voor, maar de Europese crisis kan ook Nederland treffen. Nederland staat een aanpak voor met twee keuzen: overheidsfinanciën op orde en aanpak van de kosten.

13.19 uur
: 'Onze economie heeft veerkracht laten zien. Daaruit mogen we vertrouwen putten', zegt de koningin.

13.18 uur: De koningin gaat beginnnen aan de Troonrede.

13.18 uur:
De koningin wordt begroet door Kamervoorzitter Gerdi Verbeet, die geen hoed draagt. Zij is gastvrouw en hoeft volgens het protocol geen hoed te dragen.

13.16 uur:
Het Wilhelmus klinkt nu ook op het Binnenhof. Prins Willem-Alexander, prinses Máxima en koningin Beatrix stappen uit de koets en groeten het vaandel.

13.13 uur:
Het is eigenlijk een ritje van niks, krap een kilometer van Paleis Noordeinde naar de Ridderzaal. Prinses Margriet en Pieter van Vollenhoven zijn al gearriveerd, de koets draait nu rechtsaf, langs het Mauritshuis en het Torentje, het Binnenhof op.

13.12 uur:
Ook Mirjam Sterk twittert nu een foto vanuit de Ridderzaal. Voor de Kamerleden blijft het een speciaal dagje uit, Prinsjesdag.

13.10 uur:
Langs de route is het even druk als vorig jaar. Zo'n 40.000 dagjesmensen zijn naar Den Haag gekomen. Ook het aantal agenten is even groot als een jaar eerder.

13.07 uur:
Ondertussen in de Ridderzaal is het CDA-Kamerlid Mirjam Sterk ook opgevallen dat GroenLinks-Kamerlid Ineke van Gent aanwezig is. 'Hé, jij ook hier?', twittert ze naar de politica.

13.06 uur:
Belangwekkende informatie over de kleding van de koninklijke famillie: 'De koningin draagt een parelgrijze japon met bladmotief in drie grijstinten, met daarbij een verenkraag en een grijzen hoed. Willem-Alexander is gekleed in het bijzonder ceremonieel tenue van de Luchtmacht en Máxima draagt een zeegroene japon van crepe georgette.'

13.05 uur:
De Gouden Koets is de Hallstraat, waar vorig jaar een man een waxinelichthouder gooide, dit jaar ongeschonden doorgekomen. De Gouden Koets is nu bij het Lange Voorhout.

13.05 uur:
In de Ridderzaal zijn de Kamerleden er inmiddels klaar voor, twittert D66-leider Alexander Pechtold.

13.03 uur:
De Gouden Koets, met op de zijkant het tableau dat van de week nog voor ophef zorgde, is op weg naar het Binnenhof. Acht paarden trekken de koets voort.

13.02 uur:
De koningin komt naar buiten. Het Wilhelmus klinkt.

13.00 uur:
Daar is de Gouden Koets, inclusief het omstreden paneel. De koets wordt voortgetrokken door acht paarden.

12.58 uur:
De koets voor het gezin van prinses Margriet rijdt nu voor bij Paleis Noordeinde. Prinses Margriet draagt een rood outfit. Prinses Laurentien heeft een oranje sjerp als opvallend accessoire.

12.56 uur:
Nog twee hoedjes met een boodschap. Hoedjes met boodschap. Bij de Partij voor de Dieren komen Marianne Thieme en Esther Ouwehand op voor meer duurzaamheid. Thieme draagt een witte admiraalspet met de tekst 'Save our seas'. Ouwehand heeft een diadeem met bloemetjes van tule, waarop zes bijtjes zijn neergedaald.

12.55 uur:
Paul de Leeuw is er ook. Hij is uitgenodigd door GroenLinks-Kamerlid Ineke van Gent.

12.53 uur:
De koninklijke militaire kapel Johan Friso is begonnen met spelen. Zij lopen traditioneel voorop aan de stoet.

12.51 uur:
De Ridderzaal is bijzonder oud. Het gebouw dateert uit de dertiende eeuw.

12.47 uur:
Weetje. Vanwege bezuinigingen kleden alle militairen zich vandaag om in het ADO-stadion. In totaal staan zo'n 2.000 soldaten in militair tenue langs de kant. Ze krijgen in het stadion een 'krentenbolletje, Mars, blikje cola en twee bolletjes'.

12.45 uur:
Op het Binnenhof staat al een erewacht klaar. De Ridderzaal is de afgelopen drie dagen grondig onder handen genomen om vandaag klaar te zijn voor de Troonrede.

12.42 uur:
Overigens zijn het niet alleen maar oranjefans in Den Haag. Langs de route zijn behalve een zee aan oranje parafernalia ook diverse spandoeken met protestleuzen te zien. Zo maken mensen hun onvrede kenbaar over de cultuurbezuinigingen, het gebrek aan homolessen op middelbare scholen, vermeende geldverkwisting van het koningshuis en het vermeende foute verleden van de familie Zorreguieta.

12.40 uur:
De Ridderzaal vult zich ondertussen met genodigden: parlementariërs, ambassadeurs, leden van het kabinet en andere hoogwaardigheidsbekleders.

12.37 uur:
Inmiddels is ook de NOS aan haar live uitzending begonnen. Natuurlijk met Astrid Kersseboom.

12.33 uur:
De politie Haaglanden sprak tegen half 1 van een 'gezellige drukte' in het centrum van Den Haag. Hoewel lastig is te zeggen hoeveel mensen er nu al exact langs de route staan, vermoedt de zegsvrouw dat er als de Gouden Koets gaat rijden 40.000 mensen proberen een glimp van koningin Beatrix op te vangen. Dat zijn er evenveel als vorig jaar.

Het aantal agenten op straat is ook hetzelfde als vorig jaar, aldus de woordvoerster. De politie is heel zichtbaar aanwezig langs de route en spreekt mensen die zich raar gedragen ook direct aan.

12.30 uur:
Premier Rutte begon de dag met spiritualiteit. Leiders van verschillende religies kwamen bijeen voor een kerkdienst in de Grote Kerk in Den Haag. Naast premier Rutte was ook minister Leers van Immigratie en Asiel aanwezig.

12.24 uur:
Nog meer Prinsjesdag-mode. De mannen van D66 hebben een speciale groene das. Bekijk 'm hier.

12.17 uur:
Geert Wilders heeft er zin in, laat hij via Twitter weten. 'Vandaag Prinsjesdag! Mooie traditie, leuke dag. Alle PVV-Tweede en Eerste-Kamerleden met hun gast aanwezig in onze fractiekamer. Geweldig!'

12.16 uur:
Scholieren in Den Haag hebben vandaag geluk. Zij krijgen speciaal vrij vanwege Prinsjesdag.

12.11 uur:
Hoedjesnieuws. PvdA-Kamerlid Jette Klijnsma draagt een hoed uit de collectie van het Theaterinstituut om de protesteren tegen de bezuinigingen op kunst en cultuur. Minister Schultz draagt er eentje die de komende Floriade moet representeren. PvdA-Kamerlid Attje Kuiken draagt een hoed die is geïnspireerd op het schilderij Lezend naakt van Isaac Israëls. Dit als reactie op de 'uitkleding' die volgens haar gebeurt door alle bezuinigingen.

12.02 uur: Vandaag mag dan voornamelijk in het teken van tradities staan. Morgen en overmorgen draait het om politiek. Dan zijn de algemene beschouwingen. De eersten voor premier Rutte en zijn kabinet. Er wordt politiek vuurwerk verwacht. Wat wordt de opstelling van gedoger Wilders? Hoe presteert Job Cohen? Vk.nl is er beide dagen bij.

11.56 uur:
Wat kunnen we verwachten van de (niet uitgelekte) Troonrede. Het wordt zeker een somber verhaal. Maar spreekt de koningin de bede (met gods zegen) uit? Lees het hier.

11.50 uur:
Zelf voor premier Rutte of minister De Jager spelen. Hier kunt u zelf uw bezuinigingswensen doorvoeren en berekenen.

11.48 uur:
Langs de route van Paleis Noordeinde naar de Ridderzaal staan inmiddels vele duizenden mensen. De meesten zijn uitgedost in oranje kleren en zijn voorzien van talloze oranje parafernalia. Ze zijn vanuit heel Nederland naar Den Haag gereisd om de rijtoer gade te slaan.

11.45 uur:
In de categorie aanverwante berichten. De stad Den Haag krijgt een standbeeld van de staatsman Johan Rudolf Thorbecke. In 2008 nam de Haagse gemeenteraad een initiatiefvoorstel aan om in Den Haag een standbeeld voor Thorbecke op te richten. Daarmee moet de 'historische vergissing' uit 1876, toen het voor Den Haag bedoelde standbeeld van Thorbecke in Amsterdam werd geplaatst, worden hersteld.

11.41 uur:
Het wordt vandaag de 31ste Prinsjesdag voor koningin Beatrix en dus ook de 31ste Troonrede die ze voorleest. Deze werden geschreven door achtereenvolgens Van Agt, Lubbers, Kok, Balkenende en vandaag voor het eerst door premier Rutte.

11.38 uur:
Het gaat niet goed met de gedoogconstructie, schrijft Martin Sommer vandaag in de Volkskrant. Lees hier zijn analyse.

11.36 uur:
Een unicum vandaag. GroenLinks-Kamerlid Ineke van Gent zal vandaag aanwezig zijn in de Ridderzaal. Normaal sloeg de republikein dit altijd over, maar dit jaar maakt ze een uitzondering, schrijft ze op Twitter.

'Goedemorgen, Prinsjesdag. Voor het eerst sinds 10 jaar weer eens in de ridderzaal. Zonder hoedje maar met een hele leuke gast ;-) #troonrede'

11.31 uur:
Bekijk hier onze fotospecial van zich verzamelende oranjefans.

11.30 uur:
Het begint al aardig druk te worden langs de route waar straks de Gouden Koets zal rijden. Het is droog en de temperatuur is aangenaam. De echte fans zochten vanmorgen vroeg al een plekje uit om maar niets van het schouwspel te hoeven missen.

11.28 uur
: Hoe ziet deze Prinsjesdag eruit?
Rond 13.00 uur zal de Gouden Koets met daarin koningin Beatrix, prins Willem-Alexander en prinses Maxima vanaf Paleis Noordeinde in Den Haag naar de Ridderzaal rijden. Daar zal de koningin de troonrede voorlezen, waarna ze met haar gezelschap weer vertrekt naar het paleis.

De politie zal de rit met de koets in goede banen leiden. Vorig jaar gooide een man een waxinehouder naar de koets, waardoor er nu extra aandacht is voor mogelijke eenmansacties. Het publiek is nog gewoon welkom langs de route. Prinsjesdag trekt altijd veel mensen naar Den Haag.

In de loop van de middag presenteert minister Jan Kees de Jager (Financiën) de rijksbegroting en de miljoenennota aan de Tweede Kamer. De stukken werden afgelopen donderdag, een dag te vroeg, publiek. Woensdag en donderdag zal de Tweede Kamer de stukken met het kabinet bespreken tijdens de algemene politiekebeschouwingen.


Ga hier naar ons volledige Prinsjesdag-dossier

Volg de Volkskrant op Twitter

Word vriend van de Volkskrant op Facebook

Minister van Financien Jan Kees de Jager pakt op Prinsjesdag zijn miljoenenkoffertje op het ministerie van Financien, dat hij later op de dag aan de Tweede Kamer zal presenteren.Beeld anp
Beeld anp
Beeld anp
Koningin Beatrix, prins Willem-Alexander en prinses Maxima arriveren op Prinsjesdag bij de Ridderzaal.Beeld anp
Oranjefans verzamelen zich.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden