Prinsjesdag gemist? Dit is wat u moet weten

Prinsjesdag 2013, de dag waarop het kabinet de Miljoenennota presenteerde en koning Willem-Alexander zijn eerste reis als koning per gouden koets naar de Ridderzaal maakte om daar de Troonrede voor te dragen. Iets gemist? Niet gekeken? Een terugblik.

Koning Willem-Alexander in de gouden koets.Beeld epa

Troonrede
Het was het land dat premier Mark Rutte voor zich ziet, dat door de eerste troonrede van koning Willem-Alexander schemerde. Een Nederland waarin burgers zelf de weg omhoog zoeken en alleen daar waar echt nodig terugvallen op de overheid. De koning sprak over een 'compacte en krachtige overheid, die ruimte geeft en kansen biedt waar het kan en beschermt als dat nodig is'. Een term die meerdere keren terugkwam was 'participatiesamenleving'. De verzorgingsstaat met z'n ouderwetse regelingen is volgens het kabinet niet meer houdbaar. 'Onze arbeidsmarkt en het stelsel van publieke voorzieningen voldoen niet meer volledig aan de eisen van deze tijd.'

Willem-Alexander begon zijn troonrede met een persoonlijke noot. Hij bedankte de verzamelde leden der Staten-Generaal voor de 'hartverwarmende start' die zijn koningschap kreeg bij de inhuldiging op 30 april. Ook bedankte hij zijn moeder, die altijd een 'inspiratiebron' zal blijven, en dankte hij voor de steun die hij en zijn familie hebben ervaren rond het overlijden van zijn broer, prins Friso.

Mocht u het willen weten: de troonrede was 2200 woorden lang. De langste troonrede was 3200 woorden, de kortste 1200. En, seculier kabinet of niet, God was weer aanwezig in de toespraak. Koning Willem-Alexander sloot af met 'Gods zegen' die hij de leden van de Staten-Generaal graag toe wilde bidden. Deze bede bestaat weliswaar al zo lang als de troonrede zelf, maar is zeker niet onbetwist.

Beeld anp

Protest
Demonstratie was er, deze Prinsjesdag, zij het marginaal. Erwin Lensink, de man die in 2010 op Prinsjesdag een waxinelichthouder naar de gouden koets gooide, stond op de Dam met een protestbord. In Den Haag werden langs de route twee halfblote dames opgepakt die protesteerden onder het motto 'Kabinet kleedt ons uit'. De politie, die 'altijd een verrassend element' ziet langskomen op Prinsjesdag, greep direct in. Het duo protesteerde voor Femen, een feministische protestgroep. De dames werden naar eigen zeggen 'opgepakt wegens het klimmen over een hek tijdens een evenement' en zijn daarna naar huis gestuurd.

Miljoenennota
Veel van de plannen van het kabinet waren zondag via RTL Nieuws al uitgelekt, maar dat betekende niet dat er in de Miljoenennota en bijbehorende begrotingen helemaal niets nieuws stond. Ten eerste zal, volgens minister Dijsselbloem van Financiën althans, de gemiddelde daling van de koopkracht niet 0,5 procent zijn, zoals het Centraal Plan Bureau verwachtte, maar 0,25 procent. Dit omdat pensioenfonds ABP de premies verlaagt - dat kon het CPB niet meer meenemen in zijn berekeningen.

Een overzicht van de opvallendste maatregelen die vandaag bekend werden:

- Het kabinet wil de consumptie stimuleren door institutionele beleggers te laten investeren in de Nederlandse economie via een nationale investeringsinstelling

- De arbeidskorting wordt inkomensafhankelijk afgebouwd. Dat betekent onder andere dat mensen met inkomen van 110.000 of meer in 2017 geen arbeidskorting meer ontvangen

- Het kabinet heeft besloten dat de F-16 op termijn vervangen wordt door de F-35, zoals het kabinet de Joint Strike Fighter vanaf vandaag kennelijk noemt. De luchtmacht krijgt de beschikking over 37 van deze gevechtstoestellen. Defensie trekt er ruim 4,5 miljard voor uit, dat in de komende 30 jaar wordt uitgegeven.

- Daarnaast kondigt minister Henis-Plasschaert extra bezuinigingen aan, oplopend tot 348 miljoen euro. Dit betekent onder meer dat 2300 mensen gedwongen ontslagen zullen worden, twee kazernes (Assen en Rotterdam) worden gesloten en 6 tot 7 F-16's worden afgestoten.

- Minister Schippers (Volksgezondheid) gaat uit van een daling van 24 euro van de zorgpremie in 2014, zo kondigt ze dinsdag aan. Het eigen risico komt - na indexatie - te liggen op 360 euro per jaar.

- De koning ontvangt in 2014 een uitkering van 817.000 euro. Beatrix kreeg als koningin een vergoeding van 825.000 euro. Koningin Máxima heeft een inkomen van 324.000 euro. Prinses Beatrix ontvangt volgend jaar 462.000 euro.

Zelf berekenen welke gevolgen de kabinetsplannen hebben voor uw koopkracht kan hier.

Beeld anp

Nullijn
Wat verwarring was er over de nullijn voor ambtenaren. Gaat die verdwijnen? Ja. Wanneer? Dat was de vraag. In 2015, viel uit de troonrede op te maken. Maar net na de troonrede maakte het ministerie van Sociale Zaken bekend dat er toch geld gevonden is om de nullijn voor ambtenaren los te laten. In 2015 komt er in elk geval een einde aan die nullijn, per sector kan, zei minister Dijsselbloem later, bekeken worden of de lonen in 2014 al kunnen stijgen. De vraag is of dat een sigaar uit eigen doos is, overigens.

Sinds 2010 zijn de salarissen van de meeste overheidsdienaren bevroren.

Oppositie
Lof was er voor de manier waarop Willem-Alexander de troonrede uitsprak, daarna was er vooral kritiek van de oppositie.

D66-leider Alexander Pechtold: 'Het meest opvallende vond ik de kloof tussen de urgentie die uit de troonrede van de koning sprak en het uitstel van het kabinet. De koning spoorde het kabinet nog één keer aan: hervormingen zijn dringend nodig. Nu komt het erop aan dat het kabinet ook gaat leveren en stopt met uitstellen. Pak de regie terug, hervorm de economie, bestrijdt de werkloosheid en investeer in onderwijs.'

De troonrede legt volgens het CDA de vinger op de zere plek. 'De overheid maakt te veel schuld en Nederlanders en bedrijven hebben geen ruimte voor bestedingen en investeringen. Helaas levert dit kabinet niet de oplossing die hierbij hoort. De overheid op de nullijn en belastingverlagingen, dat zijn de keuzes van het CDA. Niet nog meer belastingverhogingen en een overheid die nog meer uitgeeft zoals dit kabinet voorstelt.'

Het kabinet geeft Nederlanders, die zich zorgen maken over hun baan, inkomen, pensioen en de waarde van hun huis, 'een trap na', vindt PVV-leider Wilders. De PVV, de grootste oppositiepartij in de Tweede Kamer, houdt zaterdag in Den Haag een demonstratie tegen het beleid van het kabinet. 'We zullen het kabinet keihard afrekenen, alternatieven presenteren en zorgen dat het kabinet zo snel mogelijk opstapt. Het kabinet geeft nog eens een flinke trap na aan iemand die al op de grond ligt, recht in zijn gezicht', zei Wilders.

PVV-leider Wilders met zijn vrouw, vandaag.Beeld anp

6 miljard extra
Om de overheidsfinanciën op orde te brengen, moest het kabinet het voor vandaag eens worden over 6 miljard extra aan bezuinigingen. Dat lukte, en veel maatregelen waren al bekend. Vandaag zorgde voor een duidelijker beeld van alle bezuinigingen uit dat extra pakket: de zorgtoeslag gaat omlaag, overige zogenoemde huishoudtoeslagen worden gebundeld. Een compleet overzicht van de bezuinigingen en lastenverzwaringen staat hier.

Hoedjes
Ach ja, de hoedjes. Wat moet je er van zeggen? Nou, bijvoorbeeld dat de hoed van mevrouw Wilders doet denken aan een sierschotel voor zeevruchten, zoals hoofdredacteur Cécile Narinx van Elle het verwoordt. Meer mening, duiding en opmerkingen over de hoedenparade is te lezen in deze rondvraag.

Het hoedje op het hoofd van PvdA-Kamerlid Loes Ypma.Beeld anp
Beeld de Volkskrant / Thijs Balder
Beeld de Volkskrant / Thijs Balder
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden