Dagkoersen Uw politieke nieuwsbrief

Prinsjesdag 2019: in de ban van De Baard en Het Fonds

Koning Willem-Alexander op weg naar de Ridderzaal. Beeld ANP

Goedemiddag,

Op een weinig opzienbarende Prinsjesdag zat het venijn in de staart. Minister Hoekstra van Financiën kondigde officieel het investeringsfonds aan waarmee de Nederlandse economie moet worden klaargestoomd voor de wereld van morgen. Daarmee geeft het kabinet gehoor aan de internationale kritiek dat het te weinig uitgeeft.

Verder haalde designated survivor Blok opgelucht adem en spuide de coalitie anoniem haar gal over Wiebes.

Hier zijn uw Dagkoersen. Deze politieke nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Vink dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

PRINSJESDAG
Terwijl de koning de sociale media hekelt...

Op de dag af precies 75 jaar geleden begon operatie Market Garden, waarmee de geallieerden met duizenden parachutisten belangrijke strategische punten op de Duitsers probeerden te veroveren. Zij vochten voor waarden - vrijheid, democratie, een sterke rechtsstaat - die velen nu vanzelfsprekend vinden. ‘Maar wie de wereld beschouwt, realiseert zich hoe bijzonder het is te leven in een land waarin mensen zich veilig kunnen voelen.’

Aldus begon Willem-Alexander zijn Troonrede van dit jaar. De bebaarde koning - of hij zijn baard nog zou dragen leek voor de NOS vooraf de belangrijkste vraag - sprak vanaf zijn troon in de Ridderzaal over de ‘matigende’ economische groei, de grote klimaatopgave die het land te wachten staat en de onzekere situatie in het buitenland, nu oude bondgenoten de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk van Nederland lijken af te drijven.

Ook hekelde de koning de felle toon in het publieke debat en op de sociale media, waar ‘de tegenstellingen soms de boventoon lijken te voeren’. ‘De dagelijkse realiteit is voor de meesten van ons anders.’ Nederland blijft een land van ‘vrijwilligers en van verstandige compromissen in het brede midden’, aldus Willem-Alexander.

Lof was er, ook vanuit de oppositie, voor de stijl van de Troonrede. Op de inhoud kwam scherpe kritiek: van ‘verschrikkelijk’ (Geert Wilders, PVV) en ‘een misser’ (Lilian Marijnissen, SP) tot ‘heel anders dan wat ik zou willen (Thierry Baudet, FvD). GroenLinks-leider Jesse Klaver zei dat de plannen geen blijk gaven van enige ambitie, terwijl Lodewijk Asscher (PvdA) teleurgesteld achterbleef omdat hij niets over extra onderwijsgeld hoorde.

...kondigt minister Hoekstra ‘Het Fonds’ aan

Minister Wopke Hoekstra van Financiën presenteert in de Tweede Kamer het koffertje met de rijksbegroting en miljoenennota. Beeld ANP

De koning zal zich weinig van die kritiek aantrekken. Zijn taak zit erop. Dat geldt niet voor Wopke Hoekstra en zijn collega-ministers, die hun plannen voor het komende jaar mogen verdedigen. Die waren in de afgelopen dagen al goeddeels uitgelekt, maar de aandacht voor de officiële aanbieding van de Miljoenennota en de Rijksbegroting was er niet minder om. Minutenlang poseerde Hoekstra voor de fotografen in de Kamer - ook dat hoort bij het takenpakket van een minister van Financiën.

In zijn toespraak stelde Hoekstra vast dat de Nederlandse economie ‘vooralsnog robuust is’, maar waarschuwde  dat het land zich moet voorbereiden op een nieuwe toekomst waarin de vergrijzing verder oploopt en de arbeidsproductiviteit minder hard groeit. Om het land daarvoor klaar te stomen gaat het kabinet vanaf volgend jaar tegen een lage rente miljarden euro's lenen om te investeren in ‘duurzame economische groei’. 

Over zo'n investeringsfonds werd op het Binnenhof al weken gespeculeerd. Nu is de officiële aankondiging er. Begin volgend jaar wil het kabinet de opzet van het fonds presenteren. Hoeveel geld Nederland van plan is te investeren is nog onduidelijk; tegenover RTL Nieuws repte Hoekstra van ‘enkele tientallen miljarden euro's’. 

DESIGNATED SURVIVOR
Blok haalt opgelucht adem

Wie vandaag niet plaatsnam in de Ridderzaal was Stef Blok. Veel is gezegd en geschreven over zijn designated survivorschap: om te voorkomen dat Nederland in het geval van een aanslag of een andere ramp zonder leiding zou komen te zitten was de buitenlandminister niet bij de plechtigheden. Zijn partij haakte er vandaag handig op in met een filmpje waarin Blok reflecteert op zijn leiderschapskwaliteiten. ‘Ik hak weleens knopen door.’

Gelukkig bleef rampspoed uit en hoefde Blok het gezag over de natie niet op zich te nemen. Was het overigens wel zo vanzelfsprekend dat die zware last op zijn schouders zou zijn terechtgekomen? Niet per se, zeggen verschillende hoogleraren in NRC, zich baserend op het Nederlandse staatsrecht. Ook kroonprinses Amalia had goede papieren, al was in dat geval wel een regent nodig. De conclusie: eigenlijk weet niemand het.

PRESTIGESTRIJD IN COALITIE
Wiebes wekt weer woede 

Een andere VVD’er, Eric Wiebes, had de lachers vandaag niet op zijn hand. De minister van Economische Zaken, eens omschreven door de Telegraaf als een ‘omgekeerde koning Midas’ omdat hij elk project in modder zou veranderen, sprak in het AD nogal openhartig over de Miljoenennota. De boodschap: hij, en niet Wopke Hoekstra, is het brein achter het door het kabinet voorgestelde investeringsfonds.

In dezelfde krant doen coalitiebronnen daar nu lacherig over. ‘Hilarisch’, ‘er klopt geen fuck van’, ‘zielig’, ‘hij heeft geen flikker uitgevoerd’ : de anonieme kritiek is niet van de lucht. Boosheid is er ook om het verklappen van de nieuwe sociaal-economische lijn vóór Prinsjesdag. Lekken mag, maar doe het alsjeblieft niet on the record.

Eric Wiebes, minister van Economische Zaken en Klimaat arriveert met zijn gezin bij de Ridderzaal op Prinsjesdag. Beeld ANP

Kabinet met zesjescultuur

Op Prinsjesdag gaat het vooral om vooruitblikken, maar hoe deed de kabinetsploeg het eigenlijk in de afgelopen twee jaar? De parlementaire redactie van de Volkskrant maakte een tussenrapport op, van geluksvogel Rutte tot cultheld Kaag en pr-machine Hoekstra. Welke twee ministers een onvoldoende krijgen? Dat lees je hier.

Citaat van de dag

‘Over zijn baard doe ik geen uitspraken.’

Royaltyexpert Hans Jacobs verzet zich op NPO 1 tegen vragen over de baard van koning Willem-Alexander.

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Vragen of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Deze nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Vink dan ‘Volkskrant politiek’ aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden