Prins Willem-Alexander is een Zorreguieta geworden

Om een conflict met Máxima over haar vader te vermijden is Willem-Alexander zich gaan vereenzelvigen met zijn schoonfamilie en is hij een Zorreguieta geworden....

SCHOONKIND zijn: het valt gewoonlijk al niet mee. Schoonkind zijn in een familie met een geheim stelt een mens voor bijna onmogelijke keuzes. Dat weet Willem-Alexander als geen ander. Of liever gezegd: dat zou hij kunnen weten. In het tv-interview demonstreerde hij duidelijk zich niet bewust te zijn van zijn psychologische dilemma's. Zijn loyaliteitsconflict is geëxternaliseerd. Willem-Alexander schuwt de confrontatie met zijn schoonvader, en gaat in plaats daarvan de confrontatie aan met zijn onderdanen en hun 'meningen'.

Dat is heel goed te begrijpen. Probeer maar eens schoonkind te worden in een familie met een geheim, en toch integer te blijven. De psychologische dilemma's dwingen tot harde keuzes. Kies je voor de waarheid, zoals jij die ziet, of ga je mee in de leugens die de familie bij elkaar houden? Vier je kerst met de schoonfamilie waar de man die je vriendin misbruikte nu welgemoed de kalkoen aansnijdt? Ga je op moederdag mee met je man, die de noodzaak voelt zijn moeder trouw te bezoeken, terwijl zij hem vroeger toch regelmatig bont en blauw sloeg? Wat moet je denken van deze mensen die voor je partner zo belangrijk zijn, maar die ze soms ook zo beschadigd hebben? Hoe bepaal je je houding?

Het drama in het gezin Zorreguieta is dat van een gewaardeerde vader die als kostwinner meewerkte aan verwerpelijke zaken, en daarover nu liegt, in zijn gezin en daarbuiten. Zorreguieta exporteert de ambivalentie over zijn handelen, en legt die buiten zichzelf. Die verwarring over deze onverenigbaarheid wordt dus doorgegeven. Aan Máxima, bijvoorbeeld.

Hoe verdraag je het dat je vader zulke verschillende kanten heeft? Getuige haar uitlatingen lost zij dat op door het beeld van zijn complicaties te ontdoen: zij gelooft haar vader wanneer hij zegt dat hij nergens van wist, zelfs wanneer een rapport als dat van professor Baud dat zeer onaannemelijk maakt. Het is een begrijpelijke oplossing: wij zijn niet goed in het verdragen van ambivalentie als het gaat om onze geliefden.

Dat geldt voor Máxima als dochter en ook voor Willem-Alexander als partner. Zijn belang om Máxima te behouden is enorm. En hij heeft slechts de keuze uit een paar mogelijkheden, de ene nog onaantrekkelijker dan de andere. Hij zou zich natuurlijk openlijk kunnen distantiëren van Máxima's loyaliteit. Maar daarmee wordt hij automatisch een bedreiging voor de status quo in haar familie. Er is een verrader binnengehaald, iemand die niet meedoet in het ontwijken, het gladstrijken. De geliefden staan niet meer aan dezelfde kant. Er moet gekozen worden: je vader of ik. Dat wil je iemand niet aandoen. En je wilt je geliefde niet kwijt.

Wat dan? Willem-Alexander kan ook kiezen voor de empathie: hij accepteert en begrijpt de psychologische noodzaak van Máxima om loyaal te zijn aan haar vader, al vindt hij die loyaliteit zelf misplaatst. Hij kan haar de tijd gunnen zich haar in eigen tempo los te maken uit het familiesysteem, zonder dat te forceren door haar tot een keuze te dwingen. Maar hoe doe je dat in de praktijk? Hoe gereserveerd kun je zijn zonder het je partner moeilijk te maken? Wanneer wordt zwijgen toestemmen? En: hoe verdraag je het verschil in visie op zo'n fundamenteel punt? Deze houding is er meer een voor therapeuten dan voor geliefden, die het nodig hebben samen te vallen, het eens te zijn, hetzelfde te voelen.

Optie nummer drie dan. Willem-Alexander neemt de loyaliteit van zijn geliefde aan haar vader over. Alles wijst erop dat dit de weg is die hij heeft gekozen. Hij is zelfs roomser dan haar paus, en reageert defensiever en stekeliger op kritische vragen dan Máxima. Meer nog dan zij benadrukt hij hoe hecht haar familie is, hoezeer de normen en waarden overeenkomen met de zijne, hoe hij zijn schoonvader gelooft als die hem aankijkt en iets zegt.

Dat zou allemaal niet zo erg zijn als hij geen kroonprins was. Meedoen in het waansysteem van je schoonfamilie is op zich geen probleem. We gaan allemaal wel eens mee in wat voor onze partner een psychologische noodzaak is, omdat we bang zijn voor een confrontatie. Vaak beseffen we dat pas later, na de scheiding bijvoorbeeld, wanneer het belang om onze geliefde ten koste van alles te behouden is weggevallen.

Maar Willem-Alexander is wèl kroonprins. Nu hij al voor zijn huwelijk een volwaardig lid is van de familie Zorreguieta, zoekt hij ruzie met iedereen die niet meedoet aan het instandhouden van de status quo in dat gezin. Het loyaliteitsconflict van Máxima is via Willem-Alexander, die zich met haar vereenzelvigt, een conflict met de buitenwereld geworden. En voor de kroonprins bestaat de buitenwereld uit onderdanen. Wij hebben allen ruzie met Willem-Alexander.

In het tv-interview zei onze kroonprins dat hij zijn schoonouders 'op zijn netvlies' zal zien tijdens het huwelijk. Het is een onbedoeld mooie metafoor: wij, niet-Zorreguieta's, worden wel gezien, maar gefilterd door het geïdealiseerde beeld van de schoonouders. Hoewel afwezig op 2 februari is Jorge Zorreguieta geïnternaliseerd aanwezig in Willem-Alexander. Elke psycholoog kan vertellen dat een grotere machtspositie niet denkbaar is. Willem-Alexander beschermt Máxima tegen een harde psychische realiteit, en importeert zo het familiegeheim. Ook wij hebben weer drie keuzes. Wat we kiezen hangt ervan af hoe graag we in sprookjes willen geloven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden