Prins Bernhard overleden

Prins Bernhard is woensdagavond om tien voor zeven overleden in het Universitair Medisch Centrum (UMC) te Utrecht. De toestand van de 93-jarige prins verslechterde gisteren razendsnel en onverwacht voor naaste familieleden....

Prinses Margriet, prinses Irene en schoonzoon Pieter van Vollenhoven waren eveneens aanwezig bij het overlijden van de prins. Zijn stoffelijk overschot is woensdagavond naar paleis Soestdijk overgebracht. Ingewijden verwachten dat de uitvaart zaterdag 11 december zal plaatsvinden.

De prins werd om vijf uur bij bewustzijn in een personenauto naar het ziekenhuis vervoerd. De cumulatie van klachten kon niet meer in zijn paleis worden behandeld, zegt een ingewijde. Prins Bernhard had graag willen sterven op Soestdijk, waar hij sinds zijn huwelijk met koningin Juliana woonde.

Ook voor de prins kwam de verslechtering onverwacht: hij had tot komend weekeinde afscheidsbezoeken gepland voor goede vrienden en familieleden. Eenmaal in het ziekenhuis gaf hij de specialisten te kennen niet verder behandeld te willen worden.

Prins Bernhard wilde een natuurlijke dood sterven. Hij kreeg tot woensdag geen bijzondere pijnstillers. Drainage van de longen om zijn leven nog te rekken, wilde de prins niet meer. Hij was in de loop van het najaar zijn karakteristieke levenslust kwijtgeraakt.

Minister-president Balkenende condoleerde gisteravond via radio en televisie de directe nabestaanden, de dochters van de prins. Balkenende noemde hem 'een mens om van te houden'. De premier refereerde aan zijn bezoek aan prins Bernhard enkele weken geleden, waarin zij over de naderende dood spraken: 'Zoveel liefde voor het leven. Zoveel kracht en strijdbaarheid. En tegelijkertijd: de dood rustig onder ogen kunnen zien.'

In het lichaam van de prins woekerden de afgelopen maanden, met name na zijn jaarlijkse vakantie in Italië, verschillende ernstige aandoeningen. De prins had vocht in de borstholte, veroorzaakt door kwaadaardige uitzaaiingen in de longen. De voorbije weken speelde een darmtumor hem ernstig parten. De prins had al een lange medische geschiedenis achter de rug.

Tweede-Kamervoorzitter Weisglas zette om half tien de vergadering van de Tweede Kamer stop. Hij zei dat Bernhard in gedachten zal blijven als iemand 'met grote betrokkenheid bij de Nederlandse samenleving en persoonlijke inzet voor ons land, gedurende vele decennia.'

CDA-fractievoorzitter Verhagen memoreerde de 'enorm belangrijke rol' die de prins vooral tijdens de oorlogsjaren heeft gespeeld. 'Hij was in die moeilijke tijd een grote steun voor veel Nederlanders.' Ook wees Verhagen op zijn grote inzet voor de natuur. 'Verder liet hij zich kennen als een markante persoonlijkheid met uitgesproken opvattingen. Zijn onverzettelijkheid en humor hielden hem ook in moeilijke periodes op de been.'

De PvdA roemde de prins als 'symbool van het verzet tegen de Duitse bezetting'. Nederland verliest 'een kleurrijke prins met een veelbewogen leven die op eigen wijze woelige periodes in de monarchie te boven is gekomen'.

De VVD-fractie in de Tweede Kamer zal zich prins Bernhard herinneren 'als een man die zijn flair en charme heeft ingezet op veel terreinen'. Volgens de VVD speelde de prins een dynamische rol in de Tweede Wereldoorlog. 'Zijn onverzettelijkheid en zijn kameraderie hebben veel betekend voor de Nederlandse veteranen. Met de ijzeren wil waarmee hij telkens tegenslagen te boven is gekomen en de vrijmoedigheid waarmee hij zijn mening gaf, heeft hij ook de jongere generatie aangesproken.'

D66 schetste de prins als een markante persoonlijkheid en een toegewijd pater familias die uitersten in zich verenigde. Vice-premier De Graaf (D66) zei dat de prins een bijzonder leven heeft gehad. 'Het is een bijzondere man voor velen van ons, zeker voor de generaties die de oorlog hebben meegemaakt.'

Ook van de LPF, GroenLinks, SP, SGP, ChristenUnie en de Groep Wilders kwamen condoleances. Wilders: 'Ik herinner me hem als iemand die veel van het leven genoot, maar die ook zijn verantwoordelijkheid nam.' De SGP stelde dat de dood van de prins extra zwaar weegt voor de oorlogsveteranen, die nu verder moeten zonder hun bevelhebber.

Minister-president Ys van de Nederlandse Antillen zei: 'Hij was geliefd op de eilanden. Hij heeft heel veel voor de Antillen betekend. Het hele Antilliaanse volk leeft mee met de koninklijke familie.'

Erik Hazelhoff Roelfzema, bekend als Soldaat van Oranje, verklaarde: 'Wanneer een oude ridder, 93 jaar, er tussenuit gaat, dan is dat natuurlijk geen tragedie. Vooral niet na een welbesteed, succesvol leven en in de boezem van zijn familie. De klap komt aan bij hen die hij achterliet.'

Het stoffelijk overschot van prins Bernhard zal worden overgebracht naar paleis Noordeinde in Den Haag. De uitvaart van de prins, die over tien dagen plaatsvindt, zal een sterk militair karakter krijgen, anders dan de plechtigheden rond de bijzettingenvan prins Claus en koningin Juliana. Het draaiboek, dat al jarenlang klaarligt in een kluis van paleis Noordeinde, voorziet in een nadrukkelijke aanwezigheid van de groepen waarmee Bernhard zich verwant voelde, vooral de vier krijgsmachtdelen. De verjaardag van de prins, 29 juni, wordt een nationale veteranendag, zo heeft het kabinet eerder beslo-ten.

Voetbalclub Feyenoord speelde gisteravond de tweede helft van de UEFA Cupwedstrijd tegen Schalke'04 met rouwbanden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden