Prince (1958-2016) was de allergrootste performer uit de popgeschiedenis

Zanger Prince is overleden. Eigenlijk deed hij in de jaren tachtig wat David Bowie een decennium eerder had gedaan: ieder jaar een ander imago, ieder jaar een iets andere sound. Maar bovenal was hij een van de allergrootste performers uit de popgeschiedenis.

Prince op 16 juni 1990 tijdens een optreden in het Parijse stadion Parc des Princes. Beeld afp

Zijn beste werk maakte hij ongetwijfeld in de jaren tachtig, in een ongeëvenaarde periode waarin hij in een paar jaar tijd de ene popklassieker na de andere opnam, maar tot op het allerlaatst is Prince een weergaloos performer gebleven.

Zijn machtige gitaarsolo in Purple Rain, zijn hoge falsetstem in If I Was Your Girlfriend en zijn sublieme popgevoel in een liedje als Raspberry Beret: ze gaven de popmuziek in de jaren tachtig meer dan kleur. Prince domineerde het decennnium, zoals David Bowie dat in de jaren zeventig had gedaan, met klassieke platen als Purple Rain (1984), Parade (1986) en Sign 'O' The Times (1987). Zijn laatste goede plaat was misschien Diamonds & Pearls (1991) en die had eigenlijk al heel veel minder urgentie dan die ongelooflijk goede reeks albums die Prince in de jaren tachtig had afgeleverd.

Hij verliet platenmaatschappij Warner Music, die zijn beste platen uitbracht, en trad op met het woordje Slave op zijn wang getekend. Prince heette ook geen Prince meer, maar The Artist, geschreven als een curieus zelfontworpen symbool. Het was al jaren hopen op een plaat met de zeggingskracht van Sign 'O' The Times of zelfs maar een liedje zo goed als Purple Rain, Kiss, of Raspberry Beret. Het wachten zou vergeefs zijn. Ook de vele albums die Prince, zoals Prince Rogers Nelson (Minneapolis, 1958) zich al weer jaren noemt, deze eeuw uitbracht waren zeker op het laatst best beluisterbaar, maar de brille van weleer was eraf.

Niet op het podium overigens.

Dat Prince als live-attractie onverminderd populair bleef, was terecht. Weergaloos goed was hij twee jaar geleden toen hij in Ziggo Dome veel van zijn klassieke repertoire voorbij liet komen. Daar stonden overigens ook veel mindere optredens tegenover. Snel vergeten waren de drie nachtconcerten tijdens North Sea Jazz 2011 met de ellenlange jamsessies.

Concerten van eveneens wisselende kwaliteit maar altijd alleen al de moeite waard vanwege Prince zelf. Want er is in hem echt een van de allergrootste performers uit de popgeschiedenis heen gegaan.

Twee keer Prince op North Sea Jazz: belabberd en imponerend

In 2011 gaf Prince drie optredens tijdens North Sea Jazz. Volkskrantrecensencent Gijsbert Kamer zag er twee, en vebaasde zich erover hoe verschillend die waren. Lees hier zijn bevindingen terug.

Prince op 8 november 2010. Beeld afp

Hij kon dansen als Michael Jackson en James Brown, van wie hij ook de drang tot muzikaal vernieuwen had overgenomen. Steeds stond daar de grote verleider op het podium die van optredens een soort hoogmis maakte. Seksualiteit en religie vonden elkaar tijdens Prince-concerten op wonderbaarlijke wijze. Optredens waren een zoektocht naar het hogere. Voor hemzelf, maar ook voor zijn publiek.

Tidal

Prince verwijderde zijn muziek van alle streaming diensten behalve Jay-Z's Tidal.

Een publiek dat begin jaren tachtig nog even aan hem moest wennen. Zijn Nederlandse podiumdebuut maakte hij op 29 mei 1981 in het Amsterdamse Paradiso. Er waren een paar honderd man voor de kleine maar beloftevolle man uit Minneapolis, van wie op dat moment twee albums waren verschenen. Het was zo'n optreden waar een paar jaar later al duizenden mensen claimden bij aanwezig geweest te zijn. Want na 1981 ging het hard. Controversy werd eind 1981 een bescheiden hitje, 1999 een jaar later ook. Maar je zag toen wel iets bijzonders gebeuren: Prince werd steeds meer omarmd door het mainstream-poppubliek.

De platen van Prince stonden niet meer exclusief in de bakken met zwarte jazz-, funk en discomuziek.

'Can you make it rain harder?'

Tijdens de Amerikaanse Superbowl gaf Prince een iconisch optreden in de stromende regen. Bekijk een kort verslag van het optreden op YouTube.

En al helemaal niet meer toen in de zomer van 1984, op paars vinyl, de lp Purple Rain verscheen. Zoiets hadden we echt niet eerder gehoord. De single When Doves Cry (zonder basgitaar!) kregen we al niet uit het hoofd, maar liedjes als I Would Die 4 U, Purple Rain (die gitaarsolo deden we allemaal na met onze luchtgitaar), het bloedgeile Darling Nikki, en natuurlijk de opener Let's Go Crazy.

Gek werden we van die plaat. Zo goed, zo opzwepend, zo anders en tegelijk zo toegankelijk. De bijbehorende film was alleen al prachtig vanwege de concertbeelden.

De zomer van 1984 was van Prince, en nog geen jaar later lag er alweer een nieuw meesterwerk in de winkels. Around The World In A Day. De ode van Prince aan de psychedelische pop van de jaren zestig. Bestond er een liedje waar je vrolijker van werd dan van Raspberry Beret? Nee. Totdat weer negen maanden later de plaat Parade verscheen. Dat funkgitaartje van Kiss, het is nog altijd een van de beste intro's ooit.

Publiek in de rij voor het concert van Prince in de Ziggo Dome in 2014. De Amerikaanse muzikant vroeg zijn publiek om paars te dragen. Beeld ANP Kippa

Er stond geen maat op de kwaliteit van de muziek van Prince en zijn vernieuwingsdrang. Ieder jaar een ander imago, ieder jaar een iets andere sound. Eigenlijk deed Prince in de jaren tachtig wat David Bowie een decennium eerder had gedaan.

Maar net als bij Bowie raakte de schier onuitputtelijke bron aan creatieve hoogstandjes toch een beetje opgedroogd. Prince verloor zich in juridisch gedoe met platenmaatschappijen en streaming services. Hij verkocht zijn muziek alleen nog online, om een paar jaar later weer te roepen dat het internet 'dood' was.

Die uitspraak leverde in 2010 gesprekstof op voor een ontmoeting met de Volkskrant. Prince zou ons voor in Antwerpen voorafgaand aan zijn concert te woord staan. Urenlang wachten in een soort kantoortje, backstage. Maar daar was hij. Vrolijk gestemd en geen slap handje maar een stevige handdruk. Hij had het voor zichzelf gezellig gemaakt. Geurkaarsjes, muziekje van Joni Mitchell en een kopje thee. Het gesprek mocht niet worden opgenomen. Niet dat er veel van het gesprek is blijven hangen. Prince praatte veel maar zei weinig volgens mij. Om nooit te vergeten was echter het moment waarop hij een akoestische gitaar pakte en zijn eigen Controversy begon te spelen. 'Hoe kan me dit ooit gaan vervelen? Het blijft toch prachtig?' Dat blijft het.

'Ik ben gaan zingen omdat ik niet anders kon'

Internet is dood, verklaarde Prince in de zomer van 2010. Dat moet je niet zo letterlijk nemen, zei hij in november van dat jaar. Wel verspreidde hij zijn albums liever anders: bij concerten. Lees hier het interview terug dat popmedewerker Gijsbert Kamer in november 2010 had met Prince.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden