Prima

Taaloverdrijving is vooral in de sportjournalistiek een fenomeen. Een lezeres hield deze sportzomer een lijst bij.

Het stond zaterdag in deze krant, dus het moet wel waar zijn: 'Mode volgt een redelijk zelfdestructieve logica'. Ongetwijfeld wijze woorden. Maar hoe zelfdestructief kan het zijn? 'Redelijk' - ergens tussen een en anderhalve meter in. Typisch een 'relativerende hyperbool', zoals trouwe lezeres C. Lemmens het noemde aan de balie van het taalloket.


Even uitleggen. Eerst de hyperbool. Het is bekend: dramadrang (vooral van media en journalisten) moet urgentie afdwingen. Een ramp is geen ramp. Een ramp is pas een ramp als het een 'enorme ramp' is. Noodhulp aan Spanje? In Madrid werd volgens radiocorrespondent Rop Zoutberg 'een hele grote megapersconferentie' gegeven.


Vuurtje? 'Super!'


Vooral de sportjournalistiek kan er wat van. Schaatser Benjamin Macé heet 'een gruwelijk talent', 'heel erg indrukwekkend'. Voor elke Engelse coach is bondscoach worden 'het absolute summum', aldus presentator Jeroen Gruter. In de baan van het schot gaan staan bij hockey is volgens Robin van Galen 'heel erg levensgevaarlijk'. Op de radio had Tom van 't Hek het over 'een hele cruciale wedstrijd' (en dus geen halve), intussen heerste volgens Teletekst tijdens de wedstrijd Oekraïne - Frankrijk een 'hevig noodweer'.


Maar nu de relativering. Wie zijn eigen overdrijving doorziet, voegt er vaak een relativering aan toe. Gevolg: inflatie. Zagen aan de treden van de overtreffende trap.


Hand in eigen boezem: 'Radio is voor velen een tamelijk ondoorgrondelijke rommelpot van zenders die je toch nooit kunt vinden', schreef ondergetekende in 2002 in deze krant. Dat het de 'journalist van de eeuw' was die mij even later in een NRC-column de oren waste over het woordje 'tamelijk' maakte de les onvergetelijk.


Dat was toen. Inmiddels heeft het gebruik van de relativerende hyperbool een redelijk hoogtepunt bereikt. Om niet te zeggen: hij zit tamelijk aan zijn top, als het al niet de 'absolute top' is.


Omdat lezeres Lemmens het nu eenmaal niet kan laten, legde ze een lijst aan, waaruit we hier dankbaar putten. Uit de afgelopen sportzomer: 'De ploeg is een beetje onthoofd', aldus een stijlbloempje van wielercommentator Maarten Ducrot.


Het komt in de beste kolommen en rubrieken voor. Hoogleraar Jan Rotmans heette in deze krant 'een visionair, en een tamelijk geniale bovendien.' Columnist Max Pam over wijlen Anil Ramdas: 'Ik vond hem tamelijk briljant in die tijd.'


Dominique van der Heyde analyseert in het NOS-Journaal een dagje Binnenhof: 'Een beetje rampzalig voor de PvdA'. De horsmakreel wordt 'nogal gedecimeerd', wist Pieter Jan Hagens in Buitenhof. 'Hollande heeft zich best wel een beetje onmogelijk gemaakt bij Duitsland', aldus correspondent Olivier van Beemen in Tros Nieuwsshow.


Het huiswerk voor de komende dagen: kluts uw eigen hyperbolische omelet. Het is heus niet moeilijk. Voor u het weet heeft u een tamelijk maximale lol. Redelijk ultiem genieten. En dat is, om met Tom Egbers te spreken, 'behoorlijk prima'.


Ook opmerkelijke taal gehoord of gelezen? Mail naar taal@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden