Prijsschieten op EU-grondwet begint

Het verzet tegen de Europese grondwet groeit. Giscard d'Estaing en Berlusconi doen een ultieme poging om het voorstel van de Conventie snel en ongeschonden verder te loodsen....

Naarmate de datum nadert waarop de Europese regeringsonderhandelingen over de Conventie beginnen, zwelt de kritiek aan op het moeizaam bereikte voorstel. Erger nog voor Valéry Giscard d'Estaing, voorzitter van de in juli opgeheven Europese Conventie, de tegenkrachten bundelen zich.

De Franse oud-president riep de regeringsleiders woensdag op zo min mogelijk te sleutelen aan zijn tekst. Verwateren de voorstellen van de Conventie, zo stelde Giscard gisteren voor het Europees Parlement in Straatsburg, dan zullen Europese burgers de constitutie helemaal verwerpen. Het verbreken van het delicate evenwicht in het huidige ontwerp van de Conventie zou volgens hem 'het pas herenigde Europa opnieuw kunnen verscheuren'.

Ook de Italiaanse premier Silvio Berlusconi wil de uitkomsten van de Conventie zo snel en ongeschonden mogelijk langs ambtelijke, diplomatieke en politieke valkuilen loodsen. Italië, nog tot 1 januari EU-voorzitter, wil niets liever dan de Conventie bekrachtigen in Rome, de stad waar zes landen in 1957 ook het verdrag ondertekenden ter oprichting van de Europese Gemeenschappen.

Maar tegenstanders hechten weinig waarde aan Berlusconi's historische symboliek, noch storen ze zich aan de Giscards smeekbede. Vooral de kleinere lidstaten bekritiseren het vetorecht rond buitenlands beleid en hebben bedenkingen tegen de defensieparagraaf. Ze willen bovendien dat alle 25 lidstaten een Europees Commissaris mét stemrecht mogen leveren én dat het halfjaarlijks wisselend voorzitterschap van de EU behouden blijft. Ook verlangt een aantal landen een verwijzing naar Europa's christelijke erfgoed.

Verontrustend voor Berlusconi en Giscard is dat vijftien (nieuwe en huidige) kritische landen samen een strategie uitstippelen om hun zin te krijgen. In Praag overlegden eerder deze week initiatiefnemers Tsjechië en Oostenrijk met Finland, Zweden, Denemarken, Estland, Letland, Litouwen, Polen, Slowakije, Slovenië, Hongarije, Portugal, Griekenland en Ierland.

De Benelux-landen, wel uitgenodigd, bleven weg. Ze willen geen tweespalt binnen de Unie. Maar, zo zei een Belgische diplomaat veelbetekenend: 'We hebben nog zes maanden te gaan, coalities vormen kan altijd nog.' Niet het einde van het Italiaanse voorzitterschap, maar de verkiezingen voor het Europarlement in juni 2004 gelden als de échte einddatum voor het vaststellen van de grondwet.

In een poging de plooien toch eerder glad te strijken, gaan de 25 ministers van Buitenlandse Zaken zondag en maandag naar het Italiaanse Riva del Garda. Gastheer Italië belooft 'met zachte dwang' voortgang af te dwingen.

Ongetwijfeld zullen niet enkel de vijftien kleinere landen, maar ook andere lidstaten daar nog aanvullende eisen stellen. Zo voelen Spanje en Polen zich onderbedeeld qua stemrecht en wil Nederland het veto behouden om de Europese begroting te kunnen afkeuren.

Voor het Europees Parlement trok ook Romano Prodi, voorzitter van de Europese Commissie, gisteren fel van leer. Hij noemde het werk van de Conventie 'onaf' en 'niet ver genoeg gaand'. Hij waarschuwde voor een afgeslankte Commissie, laakte het ontbreken van een instrument voor de coördinatie van de nationale begrotingen.

Van de fracties van het Europees Parlement kon Giscard d'Estaing gisteren wel op brede steun rekenen. In Straatsburg regeert de gedachte dat het europarlement tijdens de regeringsonderhandelingen in Rome aan macht meer te verliezen heeft dan te winnen.

Met de fundamentele kritiek van de lidstaten en vele open eindjes blijft het evenwel de vraag hoe gemakkelijk de Europese regeringsleiders overeenstemming kunnen bereiken als op 4 oktober in Rome hun Intergouvernementele Conferentie (IGC) begint.

Giscard d'Estaing hoopt dat de Conventie-tekst tegen die tijd nog herinnert aan zijn voorstel uit juli. 'Het is moeilijk te zien hoe de IGC in staat zou zijn te verbeteren wat wij hebben ingediend', zei hij gisteren in Straatsburg. De Conventie had in anderhalf jaar 26 plenaire zittingen en verwerkte liefst 1800 interventies en duizenden amendementen.

Hij onderstreept dat na de IGC ook nog alle 25 nationale parlementen moeten instemmen met de nieuwe grondwet. Dat gebeurt in 2004 en 2005. 'Het is geen uitgemaakte zaak.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden