Prijsrecord? Wij tanken door, in Jakarta is het revolutie

Automobilisten blijven tanken, hoe hard de benzineprijs ook stijgt. Toch passen we ons gedrag aan zodra brandstofprijzen recordhoogten bereiken, zoals donderdag met € 1,88 per liter benzine. Wat doen wij dan?

Aan het eind van de maand merken automobilisten pas hoe duur benzine inmiddels is. Pomphouders zien automobilisten na het tanken steeds vaker met een onschuldig gezicht opzichtig op hun broek- of borstzak kloppen, op zoek naar hun portemonnee. Maar deze 'borstkloppers', zoals Ewout Klok van de belangenvereniging van tankstationhouders Beta deze 'eerlijke dieven' noemt, zeggen dat ze hun portemonnee vergeten zijn. In werkelijkheid hebben de borstkloppers geen geld meer, vermoedt Klok. Cijfers heeft Klok niet. Maar het is opvallend dat ze vooral aan het einde van de maand opduiken als het salaris nog niet binnen is.


Kloppers veroorzaken minder financiële schade dan benzinedieven. Ze tekenen na het tanken zonder morren een schuldverklaring, waardoor de pomphouders de kosten later kunnen verhalen. Toch is de branche de kloppers liever kwijt dan rijk. 'Kloppers bezorgen ons extra administratie', zegt Klok. 'Bovendien zijn tankstations geen banken.'


Om het kloppen te ontmoedigen, brengen pomphouders gemiddeld 50 euro administratie- en incassokosten in rekening.


De hoge benzineprijzen hebben geen invloed op het aantal benzinediefstallen, zegt Ernst Koelman van het Landelijk Parket Team Verkeer van het Openbaar Ministerie. Pomphouders melden gemiddeld tienduizend benzinediefstallen per jaar.


Minder rijden

Als automobilisten maar somber genoeg zijn, gaan ze heus wel minder rijden. Na het uitbreken van de kredietcrisis daalde het kilometrage van het Nederlandse wagenpark licht. Maar de daling van het aantal gereden kilometers in 2008 en 2009 lijkt eerder ingegeven door een algeheel gebrek aan consumentenvertrouwen, dan aan de prijs van een volle tank. Want na het uitbreken van de kredietcrisis daalden de benzine- en dieselprijzen juist scherp.


Opvallend genoeg leidde de stijging van de benzineprijzen in 2011 niet tot minder kilometers. Cijfers van autobranchevereniging Bovag tonen dat automobilisten en vrachtwagenchauffeurs in 2011 ruim 14 miljard liter benzine, diesel en lpg tankten. Dat is ruim 200 miljoen liter meer dan in 2010.


Automobilisten zijn aan stijgende benzineprijzen gewend. De prijs van een liter benzine is sinds 1971 verzesvoudigd. Een liter diesel is zelfs vijftien keer duurder dan veertig jaar geleden. De brandstofprijzen lopen sneller op dan de inflatie, maar historisch leiden verdubbelingen van de prijzen aan de pomp niet tot minder autokilometers.


Goedkopere brandstof: LPG

Opletten waar je tankt, scheelt al snel een paar cent per liter. Maar het kan veel goedkoper. Een kleine, doch snelgroeiende groep automobilisten herontdekt de brandstof waarmee al decennia voordelig kan worden gereden: autogas oftewel lpg. Even leek het of deze brandstof in Nederland een zachte dood zou sterven, maar er zit opeens weer schot in.


In de eerste drie maanden van dit jaar werden bijna vierduizend auto's (nieuw en gebruikt) voorzien van een lpg-installatie, een toename van 94 procent ten opzichte van 2011. Een liter autogas kost nu zo'n 80 cent, ruim een euro minder dan benzine. Dat verschil is dermate groot dat het iets hogere verbruik en de wegenbelasting dit ruimschoots goedmaken. Afhankelijk van de inbouwkosten (tussen de 1.600 en 2.000 euro) kan dit al vanaf gemiddeld 12 duizend kilometer per jaar lonen, en bij nieuwe auto's nog sneller, aangezien de kortingen op installaties dan groter zijn. Zo rekent Citroën bijvoorbeeld 750 euro voor een gastank op het model C4, terwijl Opel dit bij de Meriva promoot. De ruimte in de kofferbak blijft behouden, aangezien de ringtanks nu meestal op de plek van het reservewiel liggen.


Spectaculair is de opkomst in Duitsland. In het grootste land van Europa neemt het gebruik van het relatief schone autogas explosief toe. Telde Duitsland in 2006 'slechts' duizend tankstations met lpg, nu wemelt het ervan langs de Autobahn: 6.200. Steeds meer Duitsers plaatsen een gastank in hun Volkswagen, BMW of Audi. Dat zijn er intussen bijna een half miljoen, maar binnen drie jaar wordt een verdubbeling verwacht tot een miljoen wagens.


De autogasbranche zelf is verrast. 'Het prijsverschil met benzine is al veel langer 1 euro per liter, maar de afgelopen twee jaar hebben we flink moeten reorganiseren', zegt Hans Verhoeven, directeur van de Eindhovense leverancier Vialle, in Nederland marktleider. 'Nu begint het opeens weer te lopen. Kennelijk is er bij de consument een grens bereikt. Onze export naar landen als Duitsland, Italië maar ook Griekenland stijgt sterk.' Bij Henk Boertien, die twee inbouwstations heeft in Wezep en Emmen, is de helft van zijn klanten Duits, maar nu ziet hij ook de Nederlanders weer. 'Er is geprobeerd om aardgas te promoten, maar daar rijdt geen kip op. Lpg is juist zo mooi omdat het een afvalproduct is uit de olie- en gasindustrie.'


Zuinige motor

Kostenbewuste kilometervreters grijpen steeds vaker naar het ultieme wapen tegen de hoge brandstofprijzen: zuinige auto's waren nog nooit zo populair. De trend van kleine en lichte auto's is vier jaar geleden ingezet en vormt een onmiskenbare breuk met het verleden.


Vanaf de jaren negentig is de auto-industrie steeds zuinigere motoren gaan produceren. De eerste jaren van deze eeuw leidde dit niet tot een daling van het brandstofgebruik per kilometer. Motoren werden weliswaar efficiënter, maar omdat auto's gemiddeld ook zwaarder werden, bleef de brandstofconsumptie per kilometer gelijk.


De opmars van zuinige auto's had aanvankelijk weinig met stijgende brandstofprijzen te maken. Het kabinet voerde in 2008 fiscale maatregelen in die de verkoop van energiezuinige auto's moest stimuleren. Leaserijders betalen minder bijtelling, particulieren krijgen korting op de aanschaf- en motorrijtuigenbelasting. De stimuleringsmaatregel is een doorslaand succes. Een derde van alle nieuw verkochte auto's voldoet inmiddels aan de eisen van het milde belastingregime.


Het kabinet gaat de normen voor zuinige auto's aanscherpen. De voorgenomen beleidswijziging heeft geen invloed op de vraag naar zuinige auto's.


Integendeel, zegt Paul de Waal van Bovag. 'We zien nu al dat de industrie auto's ontwikkelt die ook in het nieuwe regime fiscaal gestimuleerd worden.' Automobilisten willen nu eenmaal veel kilometers voor weinig geld.


Het is onduidelijk in hoeverre de hoge brandstofprijzen de vraag naar zuinige auto's extra aanjaagt. Zeker is dat de verschoning van het wagenpark de hoge brandstofprijs absorbeert.


Bovag voorspelt dat het Nederlandse wagenpark in 2020, ondanks een groter aantal auto's en gereden kilometers, absoluut 14 procent minder brandstof consumeert dan in 2010. Het wagenpark in Nederland wordt steeds zuiniger.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden