Priester (II)

De priester Antoine Bodar schrijft: Heer laat mij sterven om U eindelijk te zien. En: het leven in eenzaamheid en stilte is vreedzaam en gelijkt op het hemelse....

PETER BEKKERS

Stilte, vrede en sterven voor God zijn de dingen waarnaar Antoine Bodar verlangt. Het zijn zijn hoogste waarden. Er zijn vele mensen te vinden met dezelfde waarden. Er zijn ook mensen die naar precies het tegenovergestelde streven: lawaai, strijd, leven. Die zijn zeldzamer.

Onder hen was Friedrich Nietzsche. Hij verlangde niet zomaar naar lawaai, strijd en leven. Hij schreef duizenden pagina's over waarom het gezonder is daarnaar te verlangen dan naar stilte, vrede en sterven voor God. Hij was helemaal vol van woede over de hoogste waarden van Bodar. Hij noemde ze: de waarden van de uitgeputte. Hij schreef: de uitgeputte wil rust, het strekken van de ledematen, vrede, stilte.

Dit is het geluk van de nihilistische godsdiensten en filosofieën. Alle duizenden pagina's die Friedrich Nietzsche heeft geschreven gaan hierover. Er is niemand in de hele geschiedenis te vinden die zich zo kwaad heeft gemaakt over de waarden van Bodar. Hij begreep niet hoe die christelijke waarden de dienst konden gaan uitmaken. Hij vroeg zich af hoe de uitgeputten, degenen die de stilte nodig hebben als voorschot op de hemel, ertoe gekomen waren de waarden tot wetten te maken.

Het was niet overdreven van Nietzsche om de christelijke moraal een moraal van de uitgeputten te noemen. Hier komt een mooi staaltje van die uitputting. De priester Antoine Bodar beschrijft een wandeling van de mens met de Heer langs het strand. Samen denken zij na over het leven. Hun voetstappen tekenen zich twee aan twee af in het zand. Maar als zij omkijken blijkt een groot deel van het spoor niet uit vier, maar slechts uit twee voetstappen te bestaan.

De mens vindt dat het meest troosteloze deel van de tocht. Waarom hebt U mij daar alleen gelaten, vraagt de mens aan de Heer. De Heer zwijgt en kijkt de dromer vol liefde aan en geeft te kennen: ik heb u niet verlaten. U bent niet alleen geweest. Dat enkele spoor in het zand is niet het uwe maar het Mijne. Ik heb u toen daar aan het strand gedragen.

De mens die door een god wordt gedragen. Als Nietzsche niet uit zichzelf gek was geworden, dan was hij het wel geworden door deze beeldspraak.

En uitgerekend Friedrich Nietzsche wordt geciteerd door Antoine Bodar op de televisie. Wat voor een priester is een priester die dat doet? Friedrich Nietzsche schrijft: wat men nu grote zielen noemt, daar zie ik niet meer in dan mensen die zichzelf enorm voor de gek houden. Mensen die met een bijkans onvoorstelbare gretigheid het applaus en de aanbidding van het publiek opzoeken, opdat ze daarmee geloof aan zichzelf ontlenen. De uitgeputten trekken een krachtige bouilllon van de uitwerking die ze op anderen hebben.

Peter Bekkers

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden