'Preventief fouilleren is slechts paardenmiddel'

Zwaardere straffen, ruimere bevoegdheden voor justitie om DNA af te nemen bij verdachten, en een wet die het mogelijk maakt hele wijken uit te kammen op wapenbezit....

- De standpunten van GroenLinks over criminaliteit zullen bij verkiezingen weinig stemmen opleveren.

'Het dominante politieke geluid is inderdaad anders. Zwaarder straffen klinkt goed. Maar je krijgt er geen veiliger samenleving mee. Daarvoor zul je de sociale infrastructuur moeten verbeteren.

'Het is een moeilijke boodschap, maar als politicus moet je je standpunt niet altijd laten afhangen van het aantal stemmen dat het oplevert. Tien jaar verharding van het strafklimaat heeft niet geleid tot vermindering van de criminaliteit. Die dominante beleidsideologie mag weleens failliet worden verklaard.'

- GroenLinks is tegen de wet die het mogelijk maakt wijken af te zetten en alle passanten te fouilleren op wapens. Veel burgers in onveilige wijken zullen het er graag voor over hebben.

'Dat betwijfel ik. Laat ik voorop stellen dat ook GroenLinks vindt dat wapenbezit hard aangepakt moet worden. Maar preventief fouilleren is niets meer dan een paardenmiddel. Het is een zware inbreuk op de persoonlijke levenssfeer, en staat in geen verhouding tot het resultaat dat wordt bereikt.

'Je creëert alleen de illusie van veiligheid. Zie wat er twee jaar geleden gebeurde bij het experiment in de Rotterdamse Millinx-buurt. Er werden duizenden mensen gefouilleerd, maar slechts vier wapens werden gevonden. Mensen laten bij zo'n actie hun wapen thuis of mijden de wijk. Bovendien kan de politie als er ergens iets gebeurt ook met de huidige noodbevoegdheden al een straat afzetten en controleren.

'Laten we een les trekken uit wat er in de Verenigde Staten gebeurt, waar de politie ook verregaande bevoegdheden heeft. Het gaat om de meest kwetsbare wijken, waar mensen met een andere huidskleur er als eerste worden uitgepikt. Het leidt tot discriminatie en stigmatisering van hele stadswijken. De middenstand trekt er weg en bezoekers mijden het gebied.'

- Dat gebeurt al als een wijk verloedert, ook als er geen agent te zien is.

'Ja, maar dat is dan ook het moment om er iets aan te doen. Alle controlemechanismen zijn de afgelopen twintig jaar wegbezuinigd. De kaartjescontrole op de tram, het toezicht van welzijns- en straathoekwerk, alles wat kan bijdragen aan de veiligheid is inmiddels onder grote financiële druk afgebroken.

'De criminaliteit is in die periode onmiskenbaar toegenomen. Daar maak ik me grote zorgen over. Maar dan moet je wel de juiste middelen in het leven roepen om er wat aan te doen. De sociale controle is weggevallen, en we krijgen er repressie voor in de plaats.

'Je ziet steeds meer dat de politie gezien wordt als mantra voor alle sociale problemen. Er moeten meer agenten op straat en ze moeten meer bevoegdheden krijgen. De politie wordt het vuilnisvat voor de sociale problemen.'

- Er is natuurlijk ook een nieuwe onderklasse bijgekomen door de grootscheepse immigratie.

'En het dramatische is dat die onderklasse te herkennen is aan de kleur. Maar criminaliteit is niet cultureel bepaald. De eerste generatie gastarbeiders gedroeg zich keurig.

'Ook de immigratie vond plaats in de periode van afbraak van welzijnsvoorzieningen. Neem de jeugdvoogdij. Een voogd hoort niet meer dan vijftien pupillen te hebben, maar heeft nu het dubbele onder zich. Ook scholen laten de meest kwetsbare jongeren als eerste eruit vallen.

'Marokkaanse en Antilliaanse jongeren die in de fout gaan, moeten natuurlijk worden gestraft. Maar alleen politie en justitie inzetten, helpt niet. Bovendien is het dan al te laat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden