Presidentsverkiezingen van 2016 feitelijk al begonnen

Het is het slechtst bewaarde geheim van politiek Amerika: Hillary Clinton overweegt zich kandidaat te stellen voor de volgende presidentsverkiezingen in 2016. Maar nu Clinton dat zelf heeft toegegeven, is het toch weer nieuws. Langzaamaan schuift de oud-first lady richting een kandidatuur die al haar mogelijke democratische tegenstrevers in de schaduw zal zetten. Potentiële Republikeinse kandidaten voeren ondertussen strijd over invloedrijke sponsors.

Bij elk publiek optreden krijgt Clinton op een gegeven moment dé vraag. Die luidt, in alle mogelijke varianten, wat gaat u doen in 2016? Dan antwoordt Clinton meestal met een gulle lach, een compliment voor de originele manier waarop de vraag gesteld is, een ontwijkend zinnetje en een exposé over de problemen waarvoor de Verenigde Staten zich gesteld zien.

Gisterenavond, op een marketingevenement in San Francisco, zei Clinton iets anders: 'Ik denk erover na, maar ik zal er nog een tijdje over blijven nadenken.' En: 'Ik ga nu nog geen beslissing nemen, want ik geniet erg van mijn leven op dit moment. Ik vind het heel leuk om normale dingen te kunnen doen als met mijn vrienden afspreken, wandelingen maken en met de honden spelen.'

Toch kon Clinton het niet laten nog wat meer te zeggen over een eventuele kandidatuur: 'De moeilijkste vraag is niet 'wil ik wel president worden?' of 'kan ik wel winnen?', maar 'waarom wil je dit doen en kun je het verschil maken?'

Beeld reuters

Marathon
Clinton, minister van Buitenlandse Zaken onder Obama nadat zij de race in 2008 van hem had verloren, sprak zich ook uit tegen de eindeloze campagne die politici in de VS moeten voeren voordat de stembusgang daar is. 'Ik zou willen dat ons land de beperkte campagnetijd kende die andere landen ook hebben. Daar is het geen marathon, maar een sprint.'

Daar heeft Clinton een punt. Barack Obama is nu iets meer dan een jaar bezig met zijn tweede termijn en de presidentsverkiezingen staan pas gepland voor november 2016. Toch lijken de verkiezingen nu al begonnen. Er zijn in Washington groepen, zogeheten Super PACs, die volop schaduwcampagnes voeren om Clinton tot een kandidatuur te bewegen. Die groepering staan vaak onder leiding van oud-adviseurs van Clinton, dus helemaal onafhankelijk zijn ze niet.

Ondertussen houden andere mogelijke democratische kandidaten zich angstvallig stil. Zolang Clintons kandidatuur boven de markt hangt, durft niemand zich aan het front te melden en houden geldschieters de hand op de knip.

Beeld ap
 
Ik zou willen dat ons land de beperkte campagnetijd kende die andere landen ook hebben. Daar is het geen marathon, maar een sprint
Hillary Clinton

Reuring
Aan de Republikeinse zijde is er meer reuring. Ook daar heeft nog niemand zich officieel kandidaat gesteld, maar hebben meerdere hotshots gezegd binnen afzienbare tijd te zullen aangeven of zij zich in de strijd gaan mengen. Jeb Bush, de jongere broer van oud-president George W. Bush en huidig gouverneur van Florida, zei dit weekend in een interview op Fox News voor het einde van het jaar te bepalen of hij 'een optimistische, hoopvolle boodschap kan overbrengen, zonder te worden meegezogen in een politiek moddergevecht'. En zijn familie moet ermee instemmen. Barbara Bush, de oer-oma van de familie, zei nog niet zo lang geleden dat het land niet zit te wachten op weer een Bush. Maar inmiddels is ze bijgedraaid: 'Misschien is het oké', zegt ze nu, als zoon Jeb opgaat.

Nog een teken aan de wand: binnenkort gaat Bush eens koffie drinken met Russel Moore, een invloedrijk leider van de Zuidelijke baptisten, waarvan de maatschappelijke tak 16 miljoen leden telt.

Jeb Bush Beeld ap

Brug
Een andere gedoodverfde kandidaat, Tea Party-lieveling Marco Rubio, zei min of meer hetzelfde als Bush. Begin volgend jaar gaat hij kiezen of hij opgaat voor nog een termijn in de senaat, een baan neemt in het bedrijfsleven, 'of dat ik me kandidaat zal stellen voor een ander ambt zoals het presidentschap'.

En dan is er nog Chris Christie, de gezette gouverneur van New Jersey. Met zijn directe stijl en grote mond kan hij zowel Republikeinse als Democratische en onafhankelijke kiezers trekken. Hij leek zelfs een bedreiging voor Hillary Clinton te kunnen gaan vormen. Totdat er een schandaal over een brug losbarstte.

De brug tussen New York en New Jersey is de drukste ter wereld. De afsluiting leidde vorig jaar september dagenlang tot verkeerschaos. Ambulances konden mensen met een hartaanval niet bereiken. Uit e-mails van medewerkers van Christie bleek dat het een politieke wraakoefening was tegen een burgemeester aan de New Jersey-kant van de brug. De burgemeester had geweigerd Christie te steunen in de aanloop naar de gouverneursverkiezingen van november.

Christie ontkende ervan geweten te hebben. Hij zei er pas achteraf van te hebben gehoord. Meteen na het schandaal duikelde hij in de peilingen. Inmiddels lijkt de rust weergekeerd, een door Christie zelf besteld rapport pleitte de gouverneur onlangs vrij.

Marco Rubio Beeld reuters
Chris Christie Beeld afp

Sheldon Adelson
Christie sprak ruim een week geleden op een bijeenkomst in het pompeuze Venetian Hotel in Las Vegas, waar hij zware kritiek leverde op het beleid van Obama. 'We kunnen niet een wereld hebben waarin onze vrienden onzeker zijn of we ze steunen en onze vijanden niet weten of we tegen ze zullen zijn. In New Jersey hoeft niemand zich af te vragen of ik voor of tegen ze ben.'

Belangrijker wellicht nog dan de retoriek op die bijeenkomst was de rol van Sheldon Adelson, een steenrijke casinomagnaat en een van de belangrijkste donoren van de Republikeinse partij. Bij de toespraak van Christie zat hij op de eerste rij, bij de speech van Scott Walker, gouverneur van Wisconsin en ook genoemd als mogelijke kandidaat, was Adelson in geen velden of wegen te bekennen.

Het moge duidelijk zijn: ook de strijd om het geld is begonnen.

Beeld afp
Sheldon Adelson Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden