Presidenten worden gekozen in de 'battleground states'

Nu Rick Santorum heeft aangekondigd uit de Republikeinse race voor presidentskandidaat te stappen, lijkt het er meer en meer op dat de strijd om het Witte Huis gevoerd zal worden tussen zittend president Barack Obama en de Republikein Mitt Romney. En ondanks hun verschillende politieke standpunten, hebben de concurrenten al maandenlang een identiek lijstje in hun hoofd, namelijk het lijstje van de zogenaamde 'swing states', ook wel 'battleground states'. De staten die er écht toe doen in het gevecht om het presidentiële ambt.

Een aanhanger van Mitt Romney maakt dat kenbaar via buttons.Beeld ANP

Vrijwel alle Amerikaanse staten, op Nebraska en Maine na, gaan uit van het winner takes all-principe. Dat houdt in dat een kandidaat die de meerderheid van de stemmers achter zich krijgt, gelijk de hele staat wint. Het heeft voor een kandidaat dan ook weinig zin om extra zijn best te doen in een staat waarvan van te voren vast staat dat hij er onmogelijk de meerderheid krijgt. Die staten, de non-swingers, zijn als vanouds toebedeeld aan ofwel de Democratische ofwel de Republikeinse Partij.

In die staten valt dus niets te rapen voor de presidentiële runner ups. Waar het hen wél om te doen is, zijn juist de staten waar geen enkele kandidaat een afgebakende meerderheid heeft. Traditioneel weten de Republikeinen de meeste stemmen te lokken in de 'southern states'. Hoewel de bevolking er relatief arm is (en dus naar verwachting eerder zou stemmen op een meer linkse partij als de Democraten), kan Mitt Romney redelijk gerust zijn dat hij bijvoorbeeld Mississippi, South Carolina en Alabama achter zich krijgt. President Obama zal dan weer weinig moeite doen om de van oudsher 'liberal states' in zijn hoek te krijgen. Onder meer de staten New York, Massachusetts, Vermont, Hawaï en Rhode Island stemmen Democratisch.

Al deze staten gaan in feite dus een behoorlijk kalme verkiezingstijd tegemoet. De swingers mogen zich echter verwachten aan grof campagnegeweld. In nationale media is het speculeren allang begonnen. 'Welke staten gaan naar wie' is een even populair als onvoorspelbaar onderwerp. Volgens de meeste politieke analisten gaat het in 2012 voornamelijk om The Big Five: Florida, Ohio, Virginia, Wisconsin en Colorado. Wie deze staten wint, wint de verkiezingen. Maar ook op Florida wordt hoog ingezet. Het is dan ook geen toeval dat de Republikeinen deze zomer hun partijconventie organiseren in Tampa, Florida.

Giswerk
Maar de uitkomst blijft toch voornamelijk het betere giswerk. 'Van veertig staten kunnen we met behoorlijke zekerheid zeggen welke kant ze opgaan', aldus politicoloog Daron Shaw van de Universiteit van Austin, Texas. Shaw was als directeur 'election studies' nauw betrokken bij de succesvolle campagne van George bush in 2000. 'Het zijn de overige staten die de strategen van Obama en de Republikeinen gek maken', aldus Shaw in een commentaar op de website RealClearPolitics.com.

Het zullen voornamelijk onderwerpen als de stand van de economie en het werkloosheidspercentage in de herfst zijn, die de swing states op het laatst het meeste zullen beïnvloeden. In de tussentijd trekken de campagnekaravaans van de concurrenten door de 'winnable' states, uitgekozen door hun verkiezingsteams. Strijdend om de tien, de rest vrijwel negerend.

Het is dan ook dat laatste wat de critici van het huidige kiessysteem het meeste dwars zit. Op deze manier, zo betogen ze, wordt een disproportioneel deel van de staten van invloed op heel Amerika. Het onderwerp zorgde al eerder voor verhitte discussies in onder meer de Senaat, waar tegenstanders pleitten voor een eerlijkere verdeling van de stemmen.

Voorlopig zullen Obama en Romney in 2012 zich echter nog het vuur uit de sloffen moeten lopen tot de allerlaatste swing state binnen is. De verkiezingen worden ook dit keer pas dán weer beslist: op 6 november 2012, de verkiezingsdag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden