President van Ivoorkust zal spitsroeden moeten lopen

Het door Frankrijk afgedwongen vredesakkoord tussen de Ivoriaanse regering en de rebellen toont eens te meer dat de voormalige kolonisator zijn belangen scherp in de gaten houdt....

Van onze correspondent Kees Broere

Na vier maanden van binnenlandse strijd is voor Ivoorkust een vredesplan opgesteld. Het heeft de steun van zowel de regering als de rebellen, en is toegejuicht door de internationale gemeenschap, de vroegere koloniale meester Frankrijk voorop. Goed nieuws dus voor het West-Afrikaanse land. Maar voor de regio kan het slecht nieuws zijn.

Wat in eigen land niet lukte, lukte in een rugbystadion vlak buiten Parijs wel. President Laurent Gbagbo is bereid de macht te delen in een nieuwe overgangsregering. Een technocraat is tot premier benoemd. De rebellen, die de noordelijke helft van het land bezet houden, zullen hun wapens neerleggen. In 2005 zijn er nieuwe verkiezingen.

Behalve rebellen zullen in de overgangsregering ook leden worden benoemd van de RDR. Het is de oppositiepartij van Allasane Ouattarra, een vroegere premier met grote populariteit in het islamitische noorden. Bij de verkiezingen in 2000 was Ouattarra van deelname uitgesloten, officieel omdat hij geen honderd procent Ivoriaan zou zijn.

President Gbagbo probeert zijn kiezers, die grotendeels uit het christelijke zuiden afkomstig zijn, het vrijdag gesloten akkoord te slijten. 'Een crisis die vier maanden duurt, eist een zware tol', zo zei hij. 'Dus om uit de crisis te komen, zijn wederzijdse concessies nodig. Ik heb dat gedaan.'

Een oorlog is immers geen galadiner, zo voegde hij er nog aan toe. Dat laatste kan iedereen begrijpen. Toch valt het akkoord slecht bij een groot deel van de zuidelijke bevolking. En daarom ook dat zowel dit weekeinde als maandag in de commerciële hoofdstad Abidjan aanhangers van de president protesterend en plunderend de straat op gingen.

De gram van de demonstranten richt zich vooral tegen Frankrijk, het land dat na ruim veertig jaar nog altijd naar schatting driekwart van de Ivoriaanse economie in handen heeft. 'Als ze rebellen in de regering willen', zo merkte een betoger op, 'laten ze dat dan in Frankrijk doen en niet hier.'

De Franse president Chirac zou Gbagbo en de zijnen tot een akkoord hebben gedwongen, zo is de klacht. Feit is dat Gbagbo sinds oktober 2000 voorzichtige, maar onmiskenbare pogingen heeft gedaan om de economie van zijn land, 's werelds grootste exporteur van cacao, meer in Ivoriaanse handen te krijgen.

'Ivoorkust vernederd in Parijs', zo luidde maandag dan ook de opening van Notre Voie, nota bene een krant die in handen is van Gbagbo's partij FPI. De rebellen op hun beurt hebben echter, bij monde van onderhandelaar Guillaume Soro, al laten weten dat de president het akkoord 'naar letter en geest' zal moeten uitvoeren.

Gbagbo weet dat hij de rebellen, die hem feitelijk in een paar dagen tijd zowat de helft van zijn land afnamen, militair niet kan verslaan. Het akkoord dat nu is gesloten, heeft echter ook al kwaad bloed gezet bij onderdelen van Fanci, het regeringsleger. Een militaire woordvoerder liet weten dat de soldaten toch minstens overleg hadden verwacht. Die hete militaire adem zal de president blijven voelen.

Tegelijkertijd weet Gbagbo nu eens te meer dat hij zonder Franse steun niet verder kan. Die steun komt van de pakweg 2500 Franse militairen die rebellen en Fanci gescheiden houden. Zij komt daarnaast van de Franse garantie dat Ivoorkust, West-Afrika's grootste economie, nu weer op steun kan rekenen om uit het dal te klimmen.

Frankrijk geeft die steun niet zomaar. Behalve de bestaande Franse economische belangen in het land, speelt ook de aanwezigheid van olievoorraden in Ivoorkust en de regio een belangrijke rol. Om precies dezelfde reden zijn tegenwoordig ook de Verenigde Staten zeer in het gebied geïnteresseerd. Boringen voor de kust duiden er bijvoorbeeld op dat in de toekomst dagelijks een miljoen vaten gepompt kunnen worden.

Het samenspel van al deze belangen, plus de oppositie ertegen van zijn eigen kiezers, zal het president Gbagbo uiterst lastig maken het vredesplan in daden om te zetten. Dat maakt de toekomst van Ivoorkust op korte termijn zeer ongewis. Daarnaast geldt een boodschap die voor de West-Afrikaanse regio nog ernstiger kan zijn: geweld loont.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden