President Trump geeft omstreden memo over FBI vrij: dit staat er in (en hoe erg is het?)

Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden heeft vrijdag het Republikeinse memo vrijgegeven waarin fouten van de FBI worden beschreven in het onderzoek naar de Russische inmenging in de verkiezingen.

President Trump verlaat het Witte Huis, vandaag. Beeld getty

De belangrijkste bevinding is dat de FBI op basis van het beruchte 'Steele-dossier' een verzoek heeft ingediend om een voormalige Trump-campagnemedewerker af te luisteren. Dit dossier, samengesteld door een Britse ex-spion, was gefinancierd door de Democraten en stond vol (nog) onbevestigde details.

De Republikeinse redenering is dat de FBI zich bij het Rusland-onderzoek heeft laten leiden door informatie van de tegenpartij.

President Donald Trump, die vrijdagochtend het groene licht gaf voor de vrijgave van het op geheime informatie gebaseerde memo, sprak van 'een schande'.

Volgens Democraten is het Republikeinse memo gebaseerd op onvolledige informatie. Het afluisterverzoek richtte zich op Carter Page, een bankier die veel zaken deed in Moskou. De verdenkingen jegens hem kwamen niet helemaal uit de lucht vallen. Page was al sinds 2014 doelwit van aftapoperaties.

Er staan twee cruciale zinnen in het memo.

'Onderdirecteur McCabe [van de FBI] heeft voor de Inlichtingencommissie getuigd dat er aan de inlichtingenrechtbank geen toestemming voor surveillance zou zijn gevraagd, zonder de informatie uit het Steele dossier.'

En: 'Volgens het hoofd van de contraspionagedivisie van de FBI, Bill Priestap, was de bevestiging van informatie uit het Steele-dossier nog in de beginfase, ten tijde van de eerste FISA-aanvraag.' FISA staat voor 'Foreign Intelligence Surveillance Act', de wet die waarborgt dat Amerikanen pas afgeluisterd mogen worden als er een vuistdikke ordner met argumenten is ingediend bij een speciale rechtbank. Die moet vervolgens toestemming geven.

Donald Trump praat met verslaggevers over het vrijgeven van het omstreden document. Beeld ap

Klopt het? En is het erg?

Het memo roept drie vervolgvragen op. Klopt het? Zo ja: is het erg? Zo ja: doet het afbreuk aan het onderzoek naar de Russische bemoeienis met de verkiezingen? Als de Republikeinen niet selectief geciteerd hebben uit het verhoor van Priestap en McCabe, dan klopt het. Vrijdag zeiden Democraten echter dat de weergave niet klopt. Ook de FBI zet vraagtekens bij de citaten. De politiedienst zei dat het memo 'feiten weglaat die de nauwkeurigheid van het memo fundamenteel aantasten'. Vrijdag zei de FBI nog steeds achter die kritiek te staan.

Als de citaten wel kloppen, is dat dan erg? Relevante onderdelen van het Steele-dossier zijn inmiddels bevestigd. Niet de plasseks, wel de contacten tussen de Trump-campagne en de Russen. Ook had Page al eerder contacten had gehad met Russische spionnen, en was daartoe al in 2014 een FISA-aanvraag ingediend en toegekend, ver voordat Carter iets met Trumps campagne te maken had (volgens een FBI-bandje vonden de Russen hem 'een idioot, maar enthousiast'). Zo bezien was er hoe dan ook aanleiding voor justitiële nieuwsgierigheid, toen Pages naam opdook. De fout van de FBI zou vooral procedureel kunnen zijn.

Wat betekent dat voor het Russische onderzoek? In theorie weinig. De FBI was al ver voor het Steele-dossier met het Russische onderzoek gestart, in juli 2016. De directe aanleiding was loslippigheid van George Papadopoulos, een andere campagnemedewerker van Trump, die tegen een Australische diplomaat in Londen had gezegd dat de Russen hem 'dirt over Clinton' hadden aangeboden. Trey Gowdy, een belangrijk (vertrekkend) Republikeins congreslid, zei in een reactie dat de inhoud van de memo op geen enkele manier het onderzoek van Robert Mueller in discrediet brengt.

De Papadopoulos-tijdlijn is in de ogen van de Republikeinen en van president Trump irrelevant. Zij vinden dat de wankele afluisteroperatie opnieuw aantoont dat de FBI op de handen van de Democraten is. Dit niettegenstaande het feit dat alle betrokken FBI-ers en justitie-ambtenaren Republikeinen zijn of waren, en ondanks het feit dat de FBI vlak voor de verkiezingen het onderzoek naar de e-mails van Hillary Clinton heropende.

Een van degenen die expliciet worden genoemd in het memo is Rod Rosenstein, de onderminister van Justitie. Hij zette ook een keer zijn handtekening onder een verzoek tot verlenging van het afluisteren van Carter Page. Rosenstein is nu eindverantwoordelijk voor het onderzoek naar de Russische bemoeienis. De vraag is of de president op basis van dit memo stappen tegen hem gaat ondernemen.

Beeld .

Trump en conservatief Amerika nemen FBI onder vuur: welk kopstuk moet nu het veld ruimen?

Koppen rollen er al een tijdje in Washington. De laatste tijd is daarbij vooral de FBI doelwit. Want voor Trump en de andere Republikeinen is het roemruchte Bureau een bedenkelijk, om niet te zeggen vijandig bolwerk van Democraten.

Hoe Devin Nunes dé held van de rechtervleugel van de Republikeinse partij werd
Nog maar vijf jaar geleden stond Devin Nunes, de gangmaker achter de publicatie van het omstreden memo over de FBI, in het Congres te boek als een gematigde Republikein. Nu is de 44-jarige voorzitter van Inlichtingencommissie van het Huis van Afgevaardigden dé held van de rechtervleugel van de Republikeinse partij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden