'President Santos kan FARC-strijders alsnog amnestie verlenen'

Het Colombiaanse volk stemde gisteren bij een referendum verrassend tegen het vredesakkoord tussen de regering en de Marxistich-Leninistische guerrillabeweging FARC. Dirk Kruijt, emeritus hoogleraar ontwikkelingsvraagstukken aan de Universiteit Utrecht en gespecialiseerd in Latijns-Amerika: 'Het zal de FARC populariteit opleveren.'

Colombianen bij de stembus Beeld anp

Is het Colombiaanse 'nee' ook een nee tegen de vrede?
'Nee, dat niet. De FARC heeft al beloofd dat ze de wapens sowieso niet meer oppakken. Dus met het behoud van het staakt-het-vuren laat de beweging zich van zijn nette kant zien. Dat zal de FARC populariteit opleveren. Daarbij moet wel gezegd dat de beweging niet populair is in Colombia.'

'Er heerst al lang een soort pre-vrede in Colombia. Het leger en de FARC-strijdkrachten hebben zich al verzoend.'

Wat doet dit met de populariteit van zittend president Juan Manuel Santos?
'Het is onmiskenbaar een zware politieke klap. Een enorm verlies. Ik neem aan dat hij niet aftreedt. Daar is geen juridische reden toe. Als hij dat wel doet, zet hij tegelijkertijd het vredesakkoord op het spel.

'Het is sowieso geen man die deze positie zomaar zou opgeven. Hij komt uit een van de machtigste families van Colombia en werd bij wijze van spreken geboren met een presidentssjerp aan zijn luier.'

Juan Manuel Santos bij de stembus Beeld anp

Wat nu?
'Een van de belangrijkste beweegredenen van de tegenstemmers is de amnestie die zou moeten worden verleend aan de FARC-strijders. Die zou Santos ook buiten het volk om kunnen verlenen.

'Eenzelfde soort scenario vond plaats in 1992 in El Salvador. Na bittere vredesonderhandeling nam president Cristiani het heft gewoon in eigen handen. Het is goed denkbaar dat Santos zoiets ook in Colombia gaat doen.'

Daar zal het volk niet blij mee zijn.
'Nee, de meeste Colombianen vinden dat de FARC veel te lief is behandeld. Het nee-kamp wordt aangevoerd door voormalig president en oppositieleider Álvaro Uribe, die zich ook met de vredesbesprekingen wil bemoeien. Maar dat Uribe zich zo nadrukkelijk als voorstander van het 'nee' mengt, is hypocriet.

'Uit onafhankelijk internationaal onderzoek blijkt al jaren dat het grootste deel van de moorden tijdens de oorlog tegen de FARC gepleegd zijn door paramilitairen, een groep die nauw samenwerkte met de Colombiaanse regering en veel vuile klusjes opknapte. Ze zijn er ook met lichte straffen afgekomen toen Uribe nog president was.'

Oppositieleider Álvaro Uribe viert het Colombiaanse 'nee' Beeld anp

Moet het akkoord worden aangepast?
'Ja, Santos heeft zijn onderhandelingsdelegatie alweer terug naar Cuba gestuurd. Daar gaan ze opnieuw kijken naar het akkoord. Dat kan nog wel even gaan duren.

'En dan zit de kleinere rebellengroep ELN ook nog in de wachtkamer voor het volgende vredesakkoord. Het kan dus nog wel even duren. De FARC heeft zich in ieder geval bewezen als nette onderhandelingspartner.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.