President over compensatiefonds voor joodse erfgenamen: 'Zwitsers laten zich niet dwingen tot betaling'

De scheidende Zwitserse president Jean-Pascal Delamuraz vindt het 'afpersing en chantage' dat er oproepen worden gedaan voor een compensatiefonds voor joodse holocaust-erfgenamen die recht hebben op geld van Zwitserse banken....

Van onze verslaggever

Henk Strabbing

AMSTERDAM

Het World Jewish Congress (WJC) dat de vorming van zo'n compensatiefonds als 'gebaar van goede wil' warm steunt, reageerde meteen: Delamuraz vertoont een 'schokkende ongevoeligheid' voor het probleem. Het WJC en de Amerikaanse senator Alfonse D'Amato hadden voorgesteld zo'n fonds van rond 400 miljoen dollar in te stellen, omdat voor steeds meer oudere mensen de definitieve vaststelling van de Zwitserse aansprakelijkheid te laat kan komen. De regering in Bern gaat ervan uit dat het zojuist begonnen onderzoek nog drie tot vijf jaar kan duren.

Delamuraz, die ook minister van Economische Zaken is, droeg gisteren zijn grotendeels ceremoniële functie van president over aan collega Arnold Koller. Zwitserse ministers fungeren bij toerbeurt een jaar als staatshoofd. Koller maakte in een radio-interview duidelijk dat ook hij niet zal buigen voor buitenlandse druk. 'Arrogantie en oneerlijke methoden zullen de Zwitsers niet dwingen compensatie te betalen voordat de feiten vast staan', aldus het nieuwe staatshoofd.

President Delamuraz maakte zijn afscheidsopmerkingen in een interview met het dagblad Tribune de Genève. Letterlijk zei hij: 'Dit is niets minder dan afpersing en chantage. Dit fonds zou het veel moeilijker maken de waarheid vast te stellen. Het bedrag van 250 miljoen dollar dat genoemd is, betekent dat we gechanteerd worden en een losgeld moeten betalen.' De president vindt ook dat Bern met zo'n fonds schuld bekent terwijl die schuld nog niet vast staat.

Delamuraz herhaalde het officiële standpunt dat Bern zal afwachten wat de negen leden tellende historische commissie, die het kabinet twee weken geleden benoemde, bevindt over de Zwitserse financiële rol tijdens de Tweede Wereldoorlog. Naast deze commissie opereert nog een internationale groep onder leiding van de voormalige Amerikaanse Nationale-bankdirecteur Paul Volcker die in feite hetzelfde onderzoekt. Deze laatste commissie is benoemd door de Zwitserse banken en joodse instanties.

De aanvankelijke reactie van de Zwitserse regering op de aanzwellende golf van beschuldigingen uit het buitenland was 'naïef' geweest, aldus president Delamuraz. 'Er lagen geen erg zuivere bedoelingen achter die beschuldigingen. Er is een link naar Washington en een andere naar Londen, waar het om niets anders ging dan Zwitserlands status als financieel centrum te vernietigen.'

Joodse groeperingen beweren dat er nog wellicht tien miljard gulden in Zwitserse banken kunnen liggen die rechtmatig eigendom zijn van joodse holocaustslachtoffers en dus hun erfgenamen. Deze banken zelf zeggen dat ze tot nu toe slechts rond vijftig miljoen gulden hebben gevonden op 775 'slapende' rekeningen die toebehoord zouden kunnen hebben aan Europese joden en andere niet-Zwitserse Europeanen.

Voor en zelfs nog tijdens de Tweede Oorlog dachten joden uit heel Europea hun kapitaal voor de nazi's in veiligheid te kunnen brengen in het neutrale Zwitserland. Maar na de oorlog konden hun familieleden opvallend vaak dat bezit niet meer terug vinden door het strenge Zwitserse bankgeheim.

Naast deze affaire speelt ook nog steeds de kwestie van het officiële 'bankgoud'. Door de Duitse bezetters geroofd goud uit nationale banken werd voor een groot deel via Zwitserland witgewassen. Nederland liet in 1952 na lang vergeefs onderhandelen een claim van rond 1,7 miljard op Zwitserland vallen. Maar minister Zalm van Financiën wil, in het licht van de onthullingen van de afgelopen maanden, dat een speciale commissie uitzoekt of er nog steeds Nederlands goud in Zwitserse bankkluizen ligt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden