President Oekraïne krijgt meer macht

MOSKOU Het Oekraïense parlement is gisteren gezwicht voor de eis van president Koetsjma hem meer bevoegdheden te geven. In ruil daarvoor ziet de Oekraïense president af van zijn plan zijn populariteit en die van het parlement in een volksstemming te peilen....

Van onze correspondent

Bert Lanting

Het parlement stemde met ruime meerderheid voor een 'constitutioneel verdrag' dat een einde aan de maandenlange machtsstrijd tussen Koetsjma en de volksvertegenwoordiging moet maken. Volgens het akkoord wordt de uitvoerende macht van de president versterkt en krijgt hij ook meer greep op de benoeming van ministers.

Koetsjma drong al lange tijd aan op verruiming van zijn bevoegdheden. Hij klaagde dat zijn economische hervormingsvoorstellen steeds werden opgehouden door het verzet van de conservatieven in het parlement.

Eind mei wist de president de meerderheid van de afgevaardigden over te halen in te stemmen met een wet die de macht van de president versterkt, maar de wet kreeg net niet de tweederde meerderheid die nodig is om de grondwet aan te passen. Daarop kondigde Koetsjma aan dat hij zich tot de kiezers zou wenden met de vraag in wie zij het meeste vertrouwen hebben: in de president of de volksvertegenwoordiging.

Kennelijk besloten de parlementariërs dat het verstandiger was het niet op een confrontatie aan te laten komen met Koetsjma, die veruit de populairste politicus van het land is. Het akkoord komt erop neer dat de wet over de herverdeling van constitutionele bevoegdheden toch van kracht wordt, zonder dat de constitutie gewijzigd hoeft te worden.

Afgesproken is dat de kwestie uiterlijk over een jaar geregeld moet zijn in een nieuwe grondwet. Veel parlementariërs waren bang dat Koetsjma het referendum wilde gebruiken om de volksvertegenwoordiging naar huis te sturen. Maar volgens parlementsvoorzitter Oleksandr Moroz, een communist, houdt het akkoord in dat de volksstemming nu definitief van de baan is.

Daarbij komt dat afgesproken is dat Koetsjma afziet van het recht het parlement te ontbinden. Andersom zal het parlement ook geen pogingen doen een afzettingsprocedure in gang te zetten tegen de president.

De communisten waren woedend over het akkoord dat hun voormalige leider met Koetsjma gesloten had. De nieuwe partijleider, Petro Simonenko, waarschuwde dat Oekraïne op weg is naar een 'autoritair systeem'. De communisten zijn fel gekant tegen de economische hervormingen die Koetsjma met behulp van zijn nieuwe bevoegdheden wil afdwingen.

De Oekraïense president was opgetogen over het politieke bestand in de maandenlange strijd met de volksvertegenwoordiging. Hij sprak van een 'uiterst belangrijk politiek en staatsrechtelijk document dat ons uit de politieke crisis zal leiden'.

In vrijwel alle voormalige Sovjetrepublieken is het de afgelopen jaren tot een conflict tussen de uitvoerende macht en het parlement gekomen. De krachtmeting tussen het conservatieve Russische parlement en president Jeltsin eindigde in oktober 1993 zelfs in bloedvergieten. De nieuwe grondwet die kort daarna per volksstemming werd aangenomen, gaf president Jeltsin alle bevoegdheden waarom hij had gevraagd.

Ook in de andere ex-Sovjetrepublieken trok de president uiteindelijk aan het langste eind. De Kazachstaanse president Nazarbajev stuurde dit voorjaar het parlement naar huis en kreeg vervolgens per referendum gedaan dat zijn mandaat met vijf jaar verlengd werd. Ook de Witrussische president Loekasjenko kwam onlangs via een volksstemming als winnaar te voorschijn uit een bittere machtsstrijd met het parlement.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden